ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 8 - HỌC KÌ 1 (2013 - 2014)
I. TIẾNG VIỆT:
1.Các loại dấu câu
Tên dấu Công dụng.
1. Dấu chấm - Dùng để kết thúc câu trần thuật.
2. Dấu chấm hỏi - Dùng để kết thúc câu nghi vấn.
3. Dấu chấm
than
- Dùng để kết thúc câu cầu khiến hoặc câu cảm thán.
4. Dấu phẩy - Dùng để phân cách các thành phần và các bộ phận của câu
5. Dấu chấm
lửng
- Biểu thị bộ phận chưa liệt kê hết
- Biểu thị lời nói ngập ngừng, ngắt quãng.
- Làm giãn nhịp điệu câu văn, hài hước, dí dỏm
6. Dấu chấm
phẩy
- Đánh dấu ranh giới giữa các vế của một câu ghép có cấu tạo phức tạp
- Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạp.
7. Dấu gạch
ngang
- Đánh dấu bộ phận giải thích, chú thích trong câu.
- Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.
- Biểu thị sự liệt kê.
- Nối các từ nằm trong một liên danh.
8. Dấu ngoặc đơn Dùng để đánh dấu phần có chức năng chú thích.
9. Dấu hai chấm
- Đánh dấu phần bổ sung, giải thích, thuyết minh cho một phần trước
đó.
-Đánh dấu lời dẫn trực tiếp hoặc lời đối thoại
10. Dấu ngoặc

Cách sử dụng: _ Việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phải phù hợp với tình
huống giao tiếp. Trong thơ văn , tác giả có thể sử dụng một số từ ngữ thuộc hai lớp từ này để
tô đậm màu sắc địa phương, màu sắc tầng lớp xã hội của ngôn ngữ, tính cách nhân vật.
_ Muốn tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội, cần tìm hiểu
các từ ngữ toàn dân có nghĩa tương ứng để sử dụng khi cần thiết.
e, Nói quá : Là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng
được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm(VD : Nhanh như cắt )
g, Nói giảm nói tránh : Là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển,
tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.
VD : Chị ấy không còn trẻ lắm.
3.Ngữ pháp:
a ,Trợ từ , Thán từ :
- Trợ từ là những từ chuyên đi kèm với một từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái
độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến trong câu . VD: có, những, chính, đích, ngay,….
VD : Lan sáng tác những ba bài thơ.
- Thán từ là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói hoặc dùng để gọi đáp.
Thán từ thường đứng ở đầu câu, có khi nó được tách ra thành một câu đặc biệt.
- Thán từ gồm 2 loại chính: . Thán từ bộc lộ tình cảm (a, ái, ơ, ôi, ô hay, than ôi, trời ơi ,…)
. Thán từ gọi đáp (này, ơi, vâng, dạ, ừ , )
VD : Ô hay, tôi tưởng anh cũng biết rồi !
b, Tính thái từ : Tình thái từ là những từ được thêm vào câu để cấu tạo câu nghi vấn , câu
cầu khiến , câu cảm thán và để biểu thị các sắc thái tình cảm của người nói .
• Tình thái từ gồm một số loại đáng chú ý như sau:
+ Tình thái từ nghi vấn: à, ư, hả,hử,chứ,chăng,…(VD:Anh đọc xong cuốn sách này rồi à?)
+ Tình thái từ cầu khiến: đi, nào, với,…(VD: Chớ vội!)
+ Tình thái từ cảm thán: thay, sao,… (VD: Tội nghiệp thay con bé!)
+ Tình thái từ biểu thị tình cảm cảm xúc: ạ, nhé, cơ, mà ,… ( VD:Con nghe thấy rồi ạ !)
Cách sử dụng : Khi nói hoặc viết, cần chú ý sử dụng tình thái từ phù hợp với hoàn
cảnh giao tiếp( quan hệ tuổi tác, thứ bậc xã hội, tình cảm,…)
c, Câu ghép : Câu ghép là những câu do 2 hoặc nhiều cụm C-V không bao chứa nhau tạo thành. Mỗi

Tự sự-
miêu tả-
biểu cảm
- Những kỉ
niệm trong
sáng về ngày
đầu tiên
được đến
trường đi
học
- Tự sự kết hợp
trữ tình ; kể
chuyện kết hợp
với miêu tả và
biểu cảm.
- Những hình
ảnh so sánh mới
mẻ và gợi cảm
Trong cuộc đời mỗi con người, kỷ
niệm trong sáng của tuổi học trò,
nhất là buổi tựu trường đầu tiên,
thường được ghi nhớ mãi. Thanh
Tịnh đã diễn tả dòng cảm nghĩ này
bằng nghệ thuật tự sự đan xen miêu
tả và biểu cảm, với những rung động
tinh tế qua truyện ngắn Tôi đi học.
Trong lòng
mẹ
(Trích “
Những

nàn, mãnh liệt;
sử dụng những
hình ảnh so
sánh, liên tưởng
táo bạo
Đoạn trích Trong lòng mẹ, trích hồi
ký Những ngày thơ ấu của Nguyên
Hồng, đã kể lại một cách chân thực
và cảm động những cay đắng, tủi
nhục cùng tình yêu thương cháy
bỏng của nhà văn thời thơ ấu đối với
người mẹ bất hạnh.
Tức nước
vỡ bờ
(Trích
chương 13,
tiểu thuyết
Tắt Đèn)
Ngô Tất Tố
Tiểu
thuyết
Tự sự - Vạch trần
bộ mặt tàn
ác, bất nhân
của chế độ
thực phong
kiến, tố cáo
chính sách
thuế khoá vô
nhân đạo.

đã đẩy người nông dân vào tình cảnh
vô cùng cực khổ, khiến họ phải liều
mạng chống lại . Đoạn trích còn cho
thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ
nữ nông dân, vừa giàu tình yêu
thương vừa có sức sống tiềm tàng
mạnh mẽ.
Lão Hạc
(Trích
truyện
ngắn lão
Hạc )
Nam Cao
Truyện
ngắn
Tự sự
(Xen trữ
tình)
- Số phận
đau thương
và phẩm chất
cao quí của
người nông
dân cùng khổ
trong xã hội
Việt Nam
trước cách
mạng tháng
tám. Thái độ
trân trọng

phẩm
Tác giả Chủ đề Đăc điểm
nghệ thuật
Ghi nhớ
Thông
tin về
ngày
trái
đất
năm
2000
Theo tài
liệu của
sở khoa
học –
công
nghệ
Hà Nội
Tuyên truyền, phổ biến
tác hại của bao bi nì
lông. Kêu gọi thực hiện
một ngày không dùng
bao bì ni lông, bảo vệ
môi trường trái đất trong
sạch.
Thuyết minh
(giới thiệu,
giải thích,
phân tích, đề
nghị)

Giải thích và
chứng minh
bằng những
lí lẽ và dẫn
chứng cụ
thể, sinh
động, gần
gũi và hiển
nhiên để
cảnh báo mọi
người
Giống như ôn dịch, nạn nghiện thuốc lá rất
dễ lây lan và gây những tổn thất to lớn cho
sức khoẻ và tính mạng con người. Song nạn
nghiện thuốc lá còn nguy hiểm hơn cả ôn dịch
: nó gặm nhấm sức khoẻ con người nên
không dễ kịp thời nhận biết, nó gây tác hại
nhiều mặt đối với cuộc sống gia đình và xã
hội. Bởi vậy, muốn chống lại nó, cần phải có
quyết tâm cao hơn và biện pháp triệt để hơn
là phòng chống ôn dịch.
Bài
toán
dân số
Theo
Thái An
báo GD
& TĐ
số
28,1995

Châu
Trinh
(1872
-1926)
Thất ngôn
bát cú
Đường luật
Hình tượng đẹp lẫm liệt,
ngang tàng của người tù
yêu nước dù gặp bước
nguy nan nhưng vẫn không
sờn lòng, đổi chí trên đảo
Côn Lôn
Bằng bút pháp lãng mạn và giọng điệu
hào hùng, bài thơ Đập đá ở Côn Lôn
giúp ta cảm nhận một hình tượng đẹp
lẫm liệt, ngang tàng của người anh hùng
cứu nước dù gặp bước nguy nan nhưng
vẫn không sờn lòng đổi chí.
d, Văn bản nước ngoài
Tác
phẩm
Tác giả Thể loại Nội dung Đặc sắc nghệ thuật Ghi nhớ
Cô bé
bán
diêm
An đéc
– xen
( 1805-
1875)

1616)
Tây
Ban
Nha
Tiểu
thuyết
Sự tương phản
về mọi mặt
giữa 2 nhân
vật Đôn Ki-
hô- tê và Xan
–trô Pan –xa .
Cả 2 đều có
những mặt tốt,
đáng quí bên
cạnh những
đểm đáng
trách , đáng
cười biểu hiện
trong chiến
công đánh cối
xay gió.
Miêu tả và kể chuyện
theo trật tự thời gian
và dựa trên sự đối
lập, tương phản, song
hành của cặp nhân
vật chính
Giọng điệu hài
hước ,chế giễu khi kể

ngược tình huống hai
lần , hình ảnh chiếc lá
cuối cùng
Mấy trang kết thúc truyện Chiếc lá
cuối cùng trên đây của O Hen-ri đủ
chứng tỏ truyện được xây dựng theo
kiểu có nhiều tình tiết hấp dẫn, sắp
xếp chặt chẽ khéo léo, kết cấu đảo
ngược tình huống hai lần, gây hứng
thú và làm cho chúng ta rung cảm
trước tình yêu thương cao cả giữa
những con người nghèo khổ.
Hai cây Ai-ma- Truyện Tình yêu quê Miêu tả cây phong rất

Trong đoạn trích truyện Người
phong tốp
( 1928)
Liên xô
cũ
ngắn hương da diết
gắn với câu
chuyện hai cây
phong và thầy
giáo Đuy – sen
thời thơ ấu của
tác giả
sinh động.Câu
chuyện đậm chất hồi
ức, ngòi bút đậm chất
hội hoạ

b, Đề luyện tập: Thuyết minh về cái phích nước ( bút bi, bàn là, áo dài, kính đeo mắt)
Thuyết minh tác phẩm văn học
a, Dàn bài:
* Mở bài: Giới thiệu chung về tác phẩm, tác giả.
* Thân bài:
- Thuyết minh về thể loại, hoàn cảnh sáng tác
- Thuyết minh về các yếu tố trong tác phẩm( nội dung, nhân vật, cốt truyên,nghệ thuật…)
- Nêu giá trị tư tưởng, giá trị giáo dục của tác phẩm hoặc ảnh hưởng của tác phẩm đến đời sống.
* Kết bài: Đánh giá chung về tác phẩm
b, Đề luyện tập: Thuyết minh về một tác phẩm văn học.( Lão Hạc, Tức nước vỡ bờ, Đập đá ở Côn
Lôn….)
Nhất Thống Mỹ Tho