ĐỀ CƯƠNG ƠN TẬP NGỮ VĂN 8 HỌC KÌ II
A.TIẾNG VIỆT
1. Kiểu câu phân theo mục đích nói:
Kiểu câu Mục đích Hình thức Ví dụ
Câu nghi vấn Dùng để hỏi, cầu khiến,
khẳng định, phủ định, đe
dọa, bộc lộ cảm xúc.
- Có từ nghi vấn:ai, gì, nào, hả,
khơng...
- Kết thúc bằng dấu chấm hỏi
- Em tên gì?
- Khơng học liệu có làm được
khơng?
Câu cầu khiến Dùng để ra lệnh, u
cầu, đề nghị, khun
bảo…
- Có từ cầu khiến:hãy, đừng, chớ,
thơi, nào, đi…
- Kết thúc bằng dấu chấm than, ý
cầu khiến khơng mạnh thì kết thúc
bằng dấu chấm.
- Về đi!
- Đừng buồn nữa!
- Hãy trật tự!
Câu cảm thán Dùng để bộc lộ trực tiếp
tình cảm cảm xúc.
- Có từ cảm than: ơi, than ơi, hỡi
ơi, trời ơi, eo ơi, xiết bao...
- Kết thúc bằng dấu chấm than.
- Ơi! Bố đã về !
- Eo ơi! Lớp học bụi qúa!

- Quan hệ xã hội: Trên dưới hoặc ngang hàng theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình xã hội.
- Lượt lời: Mỗi lần tham gia nói được tính là một lượt lời.
4.Tác dụng của việc sắp xếp trật tự từ:
- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng hoặc đặc điểm(thứ bậc xã hội, trước sau của hành động, thời
gian, trình tự quan sát)
- Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm
- Liên kết với câu đứng trước.
- Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói.
B.VĂN BẢN:
1. Hệ thống văn bản
Văn bản Tác giả Thể loại Gía trò nội dung chủ yếu
Nhớ rừng
1935
Thế Lữ
( 1907-1989)
Thơ mới:
Thơ 8 chữ
nhiều khổ.
Mượn lời con hổ bò nhốt trong vườn bách thú để diễn tả sâu
sắc nỗi chán ghét thực tại tầm thường, tù túng và khao khát tự
do mãnh liệt của nhà thơ, khơi gợi lòng yêu nước thầm kín
của người dân mất nước thû ấy.
ng Đồ
1939
Vũ Đình Liên
( 1913-1996)
Thơ mới
Ngũ ngôn
- Tình cảnh đáng thương của ông đồ , qua đó toát lên niềm
cảm thương chân thành trước một lớp người đang tàn tạ và

- Tình yêu thiên nhiên,yêu trăng đến say mê và phong thái
ung dung nghệ só của BH ngay trong tù ngục cực khổ, tối tăm.
Đi đường
1943
Hồ Chí Minh
(1890-1969)
Thất ngôn
tứ tuyệt
Ý nghóa tượng trưng và triết lí sâu sắc: từ việc đi đường núi
gợi ra chân lí đường đời: vượt qua gian lao chồng chất sẽ
thắng lợi vẻ vang
Chiếu dời đô
1010
Lí Công Uẩn
(974-1028)
Chiếu Khát vọng về một đất nước độc lập, thống nhất và khí phách
của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh
Hòch tướng só
1284
Trần Quốc
Tuấn
(1231?-1300)
Hòch - Phản ánh tinh thần yêu nước nồng nàn của dân tộc ta trong
cuộc kháng chiến chống ngoại xâm , thể hiện qua lòng căm
thù giặc, ý chí quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược. Đây
là một áng văn chính luận xuất sắc
Nước Đại
Việt ta
1428
Nguyễn Trãi Cáo - Có ý nghóa như bản tuyên ngôn độc lập: Nước ta là đất nước

chưa được đề cao và biểu hiện trực tiếp .
- Cảm xúc tư duy mới, đề cao cái tôi cá nhân trực tiếp, phóng
khóng tự do
- Thể thơ tự do, đổi mới vần điệu, nhòp điệu; lời thơ tự nhiên,
bình dò, giảm tính công thức, ước lệ
-Vẫn sử dụng các thể thơ truyền thống nhưng đổi mới cảm xúc
tư duy.
C.TẬP LÀM VĂN
* Đoạn văn:
Khái niệm: Đoạn văn biểu đạt một ý tương đối trọn vẹn của văn bản. Về hình thức, chữ đầu đoạn văn phải viết
hoa, lùi vào độ một ơ tính từ lề. Kết thúc đoạn văn bằng dấu chấm xuống dòng.
2
Câu chủ đề của đoạn văn:Câu chủ đề (còn gọi là câu chốt) mang nội dung khái quát lời lẽ ngắn gọn, thường đủ
hai thành phần chính C- V; nó có thể đứng đầu đoạn văn (đoạn diễn dịch) cũng có thể đứng cuối đoạn (đoạn quy
nạp)
Cách trình bày nội dung trong đoạn văn:
- Đoạn diễn dịch ( là cách thức trình bày ý đi từ ý chung, khái quát đến các ý cụ thể chi tiết. Đoạn diễn dịch thì
câu chốt đứng đầu đoạn, các câu đi kèm sau nhằm minh hoạ câu chốt.
- Dựng đoạn quy nạp ( là cách trình bầy nội dung đi từ các ý chi tiết, cụ thể đến ý chung khái quát. Trong đoạn
quy nạp, các câu mang ý chi tiết, cụ thể đứng trước, câu chủ đề đứng cuối đoạn.
VĂN THUYẾT MINH
I. Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh
1. Thuyết minh là gì?
- Thuyết minh nghĩa là nói rõ, giải thích, giới thiệu
- Thuyết minh còn có nghĩa là hướng dẫn cách dùng
2. Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về các
hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, trong xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích.
VD: -Giới thiệu về một nhân vật lịch sử
- Giới thiệu một đặc sản, một món ăn
- Giới thiệu một loài hoa, loài chim, loài thú…

cần thuyết minh, sao cho người đọc dễ hiểu
VD: Nếu thuyết minh về chiếc xe đạp có thể đi từ bộ phận quan trọng, đến không quan trọng, đến tác dụng
của xe đạp với người sử dụng…
Nếu thuyết minh về chiếc nón lá Việt Nam cần đi theo trình tự từ nguồn gốc, cách làm nón, các kiểu dáng
nón, tác dụng khi con người sử dụng…
3
4. Khi làm văn thuyết minh, chú ý sử dụng ngôn ngữ chính xác, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc. Chú ý “chất văn” phù
hợp với văn thuyết minh.
Bài tập 1: Hãy giới thiệu một món ăn của các bé ở lứa tuổi nhi đồng.
Bài tập 2: Hãy thuyết minh về một danh lam thắng cảnh, một di tích lịch sử của địa phương em.
Bài tập 3: Hãy thuyết minh về các loài hoa ngày tết cổ truyền Việt Nam
Bài tập 4: Thuyết minh về bánh dẻo, bánh nướng trong dịp tết trung thu.
VĂN NGHỊ LUẬN
I.Nghị luận văn học :
1.Thơ Hồ Chí Minh và tập nhật kí trong từ:
a, Hoàn cảnh
b,Vẻ đẹp tâm hồn của Bác qua những bài thơ trong « NKTT » đã học
* Lòng yêu nước cháy bỏng, đêm ngày khắc khoải, trằn trọc băn khoăn lo cho vận mệnh đất nước (Không ngủ
được), Ốm nặng)
* Chất thép phi thường của người chiến sĩ vĩ đại HCM, phong thái ung dung, tự chủ, luôn làm chủ hoàn cảnh với
tinh thần lạc quan chiến thắng (Ngắm trăng, đi đường, đáp thuyền đi Ung Ninh)
* Tâm hồn nghệ sĩ luôn nhạy cảm với vẻ đẹp bình dị mà thi vị củ thiên nhiên (ngẳm trăng, đáp thuyền...)
BÀI 1 : NGẮM TRĂNG
- Đề tài ngắm trăng
- Hoàn cảnh ngắm trăng
- Cuộc vượt ngục tinh thần
*Tóm lại : chỉ là một bài thơ tứ tuyệt giản dị nhưng « Ngắm trăng » đã cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn, một
nhân cách lớn vừa rất nghệ sĩ, vừa có đủ bản lĩnh phi thường của người chiến sĩ vĩ đại. Bài thơ đã cho thấy nét
đặc sắc của thơ trữ tình HCM, vừa có màu sắc cổ điển (thể hiện ở đề tài « vọng nguyệt », ở thi liệu « rượu, hoa,
trăng », cấu trúc đăng đối trong hai câu thơ sau ; đặc biệt nhất là hình ảnh của chủ thể trữ tình ung dung giao cảm

4