Trần Mạnh Hùng THCS Quỳnh Xuân
Bài tập di truyền ở cấp độ tế bào
I. Nguyên phân:
*Lý thuyết: 2n NST đơn
Nhân đôi phân li
- Sơ đồ: tế bào mẹ (2n NST đơn) (2n NST kép)
(ở kì TG) (ở kì sau) 2n NST đơn
Nh vậy từ 1 tế bào mẹ ban đầu 2n NST đơn nguyên phân tạo ra 2 tế bào con giống nhau và
giống tế bào mẹ ban đầu cũng có bộ NST là 2n đơn.
- Các trạng thái của NST:
+ NST trạng thái kép : ở cuối kì trung gian, kì đầu và kì giữa.
+ NST trạng thái đơn: ở đầu kì trung gian, kì sau và kì cuối.
- Cách tính số NST, tâm động, crômatít:
+ Cứ một NST dù đơn hay kép đều chỉ có 1 tâm động.
+ Cứ 1 NST kép thì gồm có 2 crômatít. (khái niệm crômatít chỉ có ở cuối kì TG, kì đầu và kì
giữa)

Nh vậy, nếu loài có bộ NST lỡng bội là: 2n, ta có bảng tổng kết sau:
Kì TG Kì đầu Kì giữa Kì sau Kì cuối
Số NST đơn 0 0 0 4n 2n
Số NST kép 2n 2n 2n 0 0
Số crômatít 4n 4n 4n 0 0
Số tâm động 2n 2n 2n 4n 2n
Bài tập di truyền ở cấp độ tế bào
1
Trần Mạnh Hùng THCS Quỳnh Xuân
* Một số công thức cơ bản:
1. Tìm số tế bào con sinh ra qua các lần nguyên phân:
- 1tế bào mẹ nguyên phân 1 lần tạo ra 2 tế bào con = 2
1
nguyên phân 2 lần tạo ra 4 tế bào con = 2

- Suy ra số NST đơn môi trờng nội bào cung cấp cho 1 tế bào nguyên phân x lần là:*Nếu có a tế bào cùng nguyên phân x lần nh nhau thì số NST đơn môi trờng nội bào cung cấp
là:

Chú ý: Số NST đơn môi trờng nội bào cung cấp hoàn toàn mới là:
Hình thức phân bào nguyên phân xảy ra ở: tế bào sinh dỡng (hay tế bào xô ma), tế bào sinh dục
mầm (hay tế bào sinh dục sơ khai) và hợp tử.
* Bài tập minh họa:
VD1: ở ruồi giấm (2n = 8). Có 10 tế bào sinh dỡng nguyên phân liên tiếp 5 lần nh nhau.
a) Tính số tế bào con đợc sinh ra?
b) Tính tổng số NST đơn có trong các tế bào con?
c) Tính số NST đơn môi trờng nội bào cung cấp?
VD2: 1 tế bào sinh dỡng nguyên phân 3 lần liên tiếp đòi hỏi môi trờng nội bào cung cấp nguyên
liệu tơng đơng với 322 NST đơn.
Xác định bộ NST lỡng bội của loài? và cho biết đó là loài nào?
VD3: ở lúa nớc (2n = 24). Có 20 hợp tử nguyên phân liên tiếp một số lần nh nhau đã đòi hỏi môi
trờng nội bào cung cấp nguyên liệu tơng đơng với 4200 NST đơn mới. Xác định số lần nguyên
phân của mỗi hợp tử?
Bài tập di truyền ở cấp độ tế bào
2
2n. 2
x
- 2n = 2n.( 2
x

a.2n.( 2
x
1)

c) Tính số NST môi trờng nội bào cung cấp cho quá trình nguyên phân của mỗi tế bào?
II. Bài tập kết hợp giữa nguyên phân , giảm phân và thụ tinh:
Lý thuyết:
Giảm phân(phân bào giảm nhiễm) xảy ra ở tế bào sinh dục chín( noãn bào bậc 1, tinh bào bậc 1)
Gồm 2 lần phân bào liên tiếp nhng NST chỉ tự nhân đôi có 1 lần ở kì trung gian trớc khi bớc vào
giảm phân I.
- Mỗi tế bào sinh dục hay trớc khi bớc vào giảm phân tạo giao tử đều trải qua 3 vùng:
+ Vùng sinh sản: các tế bào sinh dục sơ khai ( còn gọi là tế bào mầm) nguyên phân liên tiếp
nhiều lần tạo ra các tế bào mới là: noãn nguyên bào hoặc tinh nguyên bào.
+ Vùng sinh trởng: Các noãn nguyên bào và tinh nguyên bào tích luỹ chất dinh dỡng để phát
triển thành noãn bào bậc 1 và tinh bào bậc 1.
+ Vùng chín: Các noãn bào bậc 1 và tinh bào bậc 1 bớc vào giảm phân. (H
11
SGK sinh 9)
Bài tập di truyền ở cấp độ tế bào
3
Trần Mạnh Hùng THCS Quỳnh Xuân
Kết quả:
- Từ 1 tế bào sinh tinh trùng( tinh bào bậc 1) 2n NST qua 2 lần phân bào liên tiếp tạo ra 4
tinh trùng (n) đều có khả năng thụ tinh.
- Từ 1 tế bào sinh trứng ( noãn bào bậc 1) 2n NST qua 2 lần phân bào liên tiếp tạo ra 1
trứng (n) có khả năng thụ tinh và 3 thể cực không có khả năng thụ tinh. (thể cực sẽ bị tiêu
biến)
GP II n(đơn)
n(kép)
n(đơn)
Sơ đồ: 2n (đơn) nhân đôi 2n (kép) GP I
n(đơn)
n(kép) GP II
n(đơn)

x
a.{2n.( 2
x
1) + 2n.
2n. 2
x
2n.( 2
x
1)
n. 4. 2
x
Trần Mạnh Hùng THCS Quỳnh Xuân
1 tế bào sinh trứng giảm phân tạo ra 1 trứng và 3 thể cực (sau bị tiêu biến) do đó 2
x
tế bào
sinh trứng giảm phân sẽ tạo ra 2
x
trứng và 3. 2
x
thể cực.
- Tổng số NST đơn có trong các trứng là:

- Tổng số NST đơn bị tiêu biến trong các thể cực là:

Thụ tinh là sự kết hợp giữa 1 giao tử đực(n) và 1 giao tử cái (n) ( hay giữa 1 tinh trùng với
1 tế bào trứng) để tạo thành hợp tử lỡng bội 2n.
Số giao tử đợc thụ tinh
Hiệu suất thụ tinh = x 100%
Tổng số giao tử sinh ra
* bài tập minh hoạ

b) Xác định giới tính của cơ thể đã tạo ra số giao tử đó?
VD 6: Có 10 tế bào mầm của ruồi giấm nguyên phân với số lần bằng nhau tạo ra 320 tinh
nguyên bào, giảm phân cho các tinh trùng bình thờng, hiệu suất thụ tinh của tinh trùng là5%,
của trứng là 40%.
a) Tính số tinh trùng đợc thụ tinh với trứng?
b) Số đợt nguyên phân của mỗi tế bào mầm đực?
c) Số lợng noãn nguyên bào cần sinh ra để than gia vào quá trình thụ tinh?
VD 7: Một xí nghiệp vịt giống trong một lần ra lò đã thu đợc 10800 vịt con. Biết hiệu suất thụ
tinh là 100%, tỉ lệ so với trứng đã đợc thụ tinh là 90%. Xác định:
a) Số tế bào sinh tinh và sinh trứng ban đầu?
b) Số NST bị tiêu biến trong các thể cực?
VD 8: ở mèo 2n = 38. Tổng số tế bào sinh tinh và sinh trứng là 320. Tổng số NST đơn trong
các tinh trùng tạo ra nhiều hơn các NST đơn trong các trứng là 18240. Các trứng tạo ra đều đợc
thụ tinh.
a) Nếu các tế bào sinh tinh và sinh trứng nói trên đều đợc tạo ra từ 1 tế bào mầm đực và 1 tế
bào mầm cái thì mỗi tế bào dã trải qua mấy đợt nguyên phân?
b) Tính hiệu suất thụ tinh của tinh trùng?
c) Tính số NST đơn môi trờng nội bào cung cấp cho tế bào sinh dục mầm cái để tạo ra số
trứng trên?
VD 9 : 1 tế bào mầm nguyên phân liên tiếp một số lần, đã đòi hỏi môi trờng nội bào cung cấp
nguyên liệu tơng đơng với 2652 NST đơn. Các tế bào con sinh ra đều chuyển qua vùng chín
giảm phân tạo giao tử, môi trờng nội bào đã cung cấp thêm 2964 NST đơn để hình thành nên
152 giao tử.
a) Xác định bộ NST lỡng bội của loài?
b) Tế bào mầm trên là đực hay cái?
VD 10: Bộ NST lỡng bội của gà là 2n = 78. Tổng số tế bào sinh tinh và sinh trứng là 66. Số lợng
NST đơn có trong các tinh trùng đợc tạo ra nhiều hơn số lợng NST đơn có trong các trứng là
9906. Các trứng sinh ra đều đợc thụ tinh tạo thành hợp tử.
a) Nếu các tế bào sinh tinh và sinh trứng nói trên đều đợc tạo ra từ 1 tế bào mầm đực và 1 tế
bào mầm cái thì mỗi tế bào dã trải qua mấy đợt nguyên phân?