ỨNG DỤNG THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN VÀO ĐIỀU TRỊ ĐÁI
THÁO ĐƯỜNG TYPE 2
Tác giả : PGS. TS. NGUYỄN THỊ BAY
Đái tháo đường là bệnh mạn tính, có yếu tố di truyền, do hậu quả từ tình trạng thiếu
Insulin tuyệt đối hay tương đối. Biểu hiện đặc trưng của bệnh là tình trạng tăng
đường huyết cùng với các rối loạn về chuyển hóa đường, đạm, mỡ, khoáng chất. Các
rối loạn này có thể đưa đến các biến chứng cấp tính, mạn tính, cơ thể dễ bị nhiễm
trùng; Nếu diễn tiến lâu dài sẽ gây ra các biến chứng ở mạch máu nhỏ và mạch máu
lớn.
Các loại đái tháo đường (ĐTĐ)
Đái tháo đường type 1 (trước đây còn gọi là đái tháo đường phụ thuộc Insulin), phần lớn có nguyên nhân
là tình trạng thiếu hụt Insulin thứ phát do sự phá hủy các tế bào beta tiểu đảo Langerhans bằng cơ chế tự
miễn, xảy ra trên các đối tượng có hệ gen nhạy cảm. Một số trường hợp khác là do sự mất khả năng sản
xuất Insulin không rõ nguyên nhân. Sự thiếu hụt Insulin sẽ dẫn tới tăng đường huyết và acid béo gây ra
tình trạng đa niệu thẩm thấu và nhiễm ceton. Bệnh nhân thường gầy do mất nước, do mô mỡ và mô cơ bị
ly giải. Đa số bệnh xuất hiện từ thời niên thiếu hoặc thanh thiếu niên, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất cứ
tuổi nào. Bệnh có tính lệ thuộc Insulin, việc điều trị thường phải dùng Insulin.
Đái tháo đường type 2 (Đái tháo đường không phụ thuộc Insulin) chiếm 80% tổng số bệnh nhân đái tháo
đường, có cơ chế bệnh sinh đa dạng, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết mạn tính và kết hợp với
béo phì trong 60-80% trường hợp. Thường xuất hiện sau 30 tuổi, phần lớn bệnh nhân đã có một giai
đoạn bị béo phì. Bệnh có liên quan đến yếu tố di truyền và stress. Việc điều trị đôi khi cũng dùng Insuline,
nhưng thường là sử dụng các loại Sulfamid, Biguanid
Các yếu tố nguy cơ gây bệnh đái tháo đường
Béo phì, tăng huyết áp, xơ cứng động mạch.
Di truyền, nhiễm virus, xuất hiện với cùng một số bệnh tự miễn.
Thói quen ít vận động, ăn nhiều thức ăn giàu năng lượng, sử dụng nhiều các chất kích thích như rượu,
thuốc lá.
Phụ nữ sinh con trên 4kg hoặc bị sẩy thai hay đa ối.
Sử dụng các thuốc: Corticoide, ngừa thai; Lợi tiểu nhóm thiazide, diazoxide.
Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng
Thường biểu hiện bởi nhóm triệu chứng:

Các chất tạo vị ngọt: để đảm bảo không dẫn tới hiện tượng chán ăn ở người cao tuổi, có thể dùng các
chất tạo vị ngọt, phổ biến hiện nay có sacharin, Aspartam Các chất này không cung cấp thêm năng
lượng hoặc rất ít không đáng kể, có thể được dùng thay thế cho đường glucose.
Cần hạn chế rượu: Rượu ức chế hình thành glycogen ở gan và có thể làm hạ đường huyết ở bệnh nhân
dùng Insulin hoặc thuốc hạ đường huyết; Làm tăng triglycerid cấp tính, mạn tính và rối loạn chuyển hóa
chất sulfamide; Rượu có chứa đường cũng có thể gây tăng đường huyết; Rượu làm thương tổn hệ thần
kinh nặng hơn.
3. Rèn luyện cơ thể hay phương pháp tập luyện cho người bệnh đái tháo đường:
Rèn luyện cơ thể có tác dụng tốt, người bệnh có thể tham gia hầu hết mọi hoạt động thể dục thể thao
nhưng cần có sự phân biệt giữa đái tháo đường type 1 và đái tháo đường type 2, và việc luyện tập phải
phù hợp với tuổi tác, sức khỏe, sở thích của người bệnh.
Nên tập những môn giúp rèn luyện sự dẻo dai như đi bộ, đi xe đạp, bợi lội hơn là những môn đòi hỏi
thể lực cao như nâng tạ.
Nên tập theo nhóm (dưỡng sinh, thái cực quyền) để có thể động viên và giúp đỡ lẫn nhau.
Lúc đầu nên tập nhẹ về sau tăng dần, tránh quá sức và nên có sự theo dõi của thầy thuốc.
Trước khi tập cần:
- Đánh giá sự kiểm soát đường huyết.
- Có hay không các biến chứng của đái tháo đường?
- Khám tim mạch, làm điện tâm đồ gắng sức nếu cần.
- Khám bàn chân: đánh giá bệnh lý thần kinh, đánh giá tình trạng tuần hoàn ngoại biên nếu có.
- Khám mắt, nếu có viêm võng mạch tăng sinh phải đợi cho đến khi điều trị ổn định.
Bệnh nhân đái tháo đường type 2 nếu chỉ điều trị đơn thuần bằng chế độ dinh dưỡng thì không phải lo
lắng về việc hạ đường huyết xảy ra khi tập luyện; Nhưng nếu điều trị bằng các sulfamide giảm đường
huyết, cần chú ý là tình trạng hạ đường huyết vẫn có thể xảy ra nếu không tuân thủ đúng các quy định về
dùng thuốc hay ăn uống.
4. Điều trị cụ thể
Tùy thuộc vào lượng đường huyết, tùy thuộc vào giai đoạn biểu hiện và biến chứng của bệnh mà có
quyết định chọn lựa cách phối hợp.
Nếu là đái tháo đường type 1, cần phải được thầy thuốc chuyên ngành nội tiết theo dõi và điều trị, không
nên tự ý dùng Insulin.