Tìm hiểu một số nét đặc trng ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
thông qua phân môn vẽ tranh
PHềNG GD HUYN KRễNG BễNG
TR NG THCS NGUYN VIT XUN
SNG KIN KINH NGHIM
Tỡm hiu mt s nột c trng ngụn ng to hỡnh hc sinh THCS thụng
qua phõn mụn v tranh
Ngi thc hin : Nguyn Thnh Nhõn
.T : Ng Vn
oooOooo
Li núi u
Mi ngi mi ngh u mang nhng c thự,c trng riờng ca tng ngnh
ngh sao cho phự hp vi tng nng lc s trng ca mỡnh.Ngh dy hc c coi l
mt ngh cao quý bi sn phm ch yu l nhõn cỏch con ngi. Mun tr thnh con
ngi hu ớch,u phi da vo s giỏo dc ca nh trng.
Dy hc ó khú, dy m thut cng khú hn. Bi ngoi vic dy hc sinh nhng
kin thc c bn thỡ vic hc m thut cũn phi em li nim vui cho mi ngi, lm
cho mi ngi nhỡn ra cỏi p, thy cỏi p trong mỡnh, v xung quanh mỡnh tr nờn
gn gi ỏng yờu hn. ng thi hc m thut giỳp mi ngi t to ra cỏi p theo ý
mỡnh, theo cỏch hiu cỏch lý gii ca bn thõn. Lm cho cuc sng thờm ti vui hnh
phỳc.
Dy v hc m thut THCS khụng nhm o to ha s hay ngi lm ngh thut
m nhm giỏo dc th hiu thm m cho hc sinh. ch yu to iu kin cho hc sinh
tip xỳc lm quen v thng thc cỏi p, tp to ra cỏi p vn dng cỏi p vo trong
cuc sng hng ngy. lm c iu ú cn hiu v cỏch nhỡn cỏch cm nhn, lý gii
hin tng s vt ca hc sinh hay núi cỏch khỏc l ngụn ng to hỡnh ca hc sinh
thcs trong b mụn m thut, m c th ti nghiờn cu ny c tỡm hiu thụng qua
phõn mụn v tranh.
Vic tỡm hiu c trng ngụn ng to hỡnh hc sinh thcs s giỳp cho giỏo viờn
ging dy ỏnh giỏ mt cỏch tớch cc ỳng n, gõy hng thỳ cho c ngi hc v ngi
dy, tỡm ra c phng phỏp, cỏch thc ging dy phự hp i tng, la tui.tuy

li cho ta nhiu cm xỳc v tỡnh cm mi l. Núi l vy nhng mi la tui, mi mc
cỏch cm nhn ca con ngi mi i thay. L ngi giỏo viờn dy m thut cn nm bt
c c im ny ca hc sinh cú phng phỏp ging dy tt nht, phỏt huy c
nng lc s am mờ ca cỏc em. õy cng l lý do tụi chn vit sỏng kin nyTỡm
hiu mt s nột c trng , ngụn ng to hỡnh hc sinh THCS thụng qua phõn mụn v
tranh.
Dy m thut cng nh dy cỏc b mụn khỏc i tng ch yu l hc sinh, dy cho
hc sinh theo nhng ni dung yờu cu chng trỡnh ó quy nh. Nhng dự dy bt c
cỏi gỡ thỡ cn phi tỡm hiu rừ i tng cn truyn t l ai, i tng no, truyn t
mc no.
õy i tng tỡm hiu l hc sinh THCS, m c th l hc sinh THCS Nguyn
Vit Xuõn Lp 6,7,8. La tui t 11 n 15 vi nhng c im tớnh cỏch nhn thc
riờng. B mụn m thut l mụn hc m kin thc ca nú va c th, rừ rng va chung
Giáo viên: Nguyễn Th nh Nh õn 2 Trờng: THCS Nguyn Viờt Xuõn
2
Tìm hiểu một số nét đặc trng ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
thông qua phân môn vẽ tranh
chung tru tng , khú thy khú nhỡn, l loi kin thc cú xung quanh ta, ly nhng s
vt hin tng quanh ta biu t. iu ú ũi hi giỏo viờn ngoi vic phi nm vng
kin thc chuyờn mụn thỡ cn phi nm vng kin thc cỏc b mụn liờn quan nh tõm
lý hc la tui, Xó hi khoa hc t nhiờn, Trong ú cỏi ct li cn phi nm l c
trng ngụn ng to hỡnh ca hc sinh THCS m c th ti nghiờn cu ny nú nm
trong phm vi phõn mụn v tranh.
c trng ngụn ng to hỡnh ca hi ho núi chung bao gm nhiu yu t, nh tớnh
khụng gian tớnh to hỡnh trc tip trong ú bao gm ng nột hỡnh khi, mu sc V
ngụn ng to hỡnh ca hc sinh THCS cng khụng nm ngoi nhng yu t ú.
Hc sinh THCS cú cỏch nhỡn cỏch cm nhn lý gii nh th no v nhng s vt
hin tng xung quanh, v hỡnh khi , mu sc s cm nhn ú cú khỏc gỡ so vi s cm
nhn ca ngi ln, ca tng la tui khỏc nhau. Nú cú nhng im thun li khú khn
gỡ v nhng im mnh im yu trong cỏch nhỡn nhn, cm th ca hc sinh THCS. ú

V mi ngi thỡ s cm nhn cỏch lý gii s vt hin tng cng khỏc nhau.
mi thi im khỏc nhau tr 1-2 tui s nhỡn s vt khỏc vi tr 5-6 tui cng nh 10-11
tui . S thay i i cựng vi s phỏt trin trớ tu v i tng. Cú tr thớch v v tip tc
phỏt trin vi kh nng ca mỡnh nhng cú tr li khụng, n mt giai on no ú li
chuyn hot dng, khụng cũn thớch thỳ vi hot ng v na. iu ú cho thy rt nhiu
yu t nh hng n cỏch nhỡn cỏch cm nhn ca tr trong ú s phỏt trin, l yu t
hỡnh thnh ngụn ng to hỡnh ca tr trong tng giai on núi chung
II Ngụn ng to hỡnh hc sinh THCS qua phõn mụn v tranh.
1) Kh nng cm nhn ca hc sinh THCS.
1.1 c im tõm lý
La tui hc sinh THCS tui t 11-15 ang theo hc t lp 6-9, l la tui bng
bnh khú bo vi s mnh m v tõm sinh lý, biu hin tỡnh cm rừ rng, s yờu, s ghột
ng thi cú biu hin ca s e thn ngi ngựng, nh hng n kt qu bi v ca cỏc
em. Trong quỏ trỡnh lm bi cỏc em thng che bi v ca mỡnh khụng thõy cụ giỏo
thy, ng thi cm giỏc mỡnh ó ln nờn cỏc em mun c lp trong bi v cua mỡnh
mun th hin bn lnh ca bn thõn rng mỡnh s lm c, s v c nhng khi bt
tay vo bi v thỡ a s cỏc em khụng th hin c ý tng ca mỡnh, vỡ sao?
S phỏt trin th cht tõm lý, trớ tu mn m nhng khụng ng u. a phn cỏc
em cũn b ng vng v trong khi v, iu chnh hỡnh v nột bỳt khụng theo suy ngh cua
bn thõn. v la tui ny cũn tui an tui ng ham thớch vui chi hot ng, do ú trong
bi v c bit l cỏc bc tranh d ti th hin rừ du n ca s tr trung hn nhiờn ngõy
th, ng nghnh v ht sc chõn thnh.
hc sinh THCS a s cỏc em thớch v theo suy ngh, ý thớch ca mỡnh hn l v
theo s hng dn ca giỏo viờn. Ngh gỡ v v ny, t bỳt vo l v khụng theo trỡnh t
khuụn kh cỏc bc v. chớnh vỡ vy ngi giỏo viờn cn hiu v hng dn cỏc em dn
dn, cỏc em nm bt v thy c tỏc dng ca vic v tranh ỳng em li cho bi v
ca mỡnh cú mt kt qu tt.
1.2 kh nng cm nhn trong phõn mụn v tranh ca hc sinh
THCS.
Hc sinh THCS cú ngụn ng to hỡnh cú gỡ ú rt n gión nhng cng rt sỏng

khi 6,7,8 . im chung ni bt ca cỏc em khi tin hnh bi v l khụng tuõn theo trỡnh
t cỏc bc v, nhiu em v thng hỡnh vo giy ngh gỡ l th hin ra m khụng chỳ ý
n b cc sp xp chớnh ph, dn n b cc b to b lch, cú em thỡ b cc lng lo, cú
em li cht chi vv dn n kt qu bi v khụng cao. ý thc v b cc ca cỏc em cha
c rừ rng. B cc nh th no l p ? V nh th no l b cc? cú nhiu em hiu
rng b cc l s sp xp cỏc móng chớnh ph sao cho hp lý , cỏc móng khụng u nhau,
móng chớnh trc, móng ph sau, nhng khi lm bi li b qua mt bờn khụng cn bit
chớnh ph l gỡ. iu ú cho thy gia thc hnh v lý thuyt cũn c mt khong cỏch ln
i vi cỏc em cú l thc hnh l mt chuyn, lý thuyt li l mt chuyn khỏc cỏi ct
yu l mỡnh thớch mỡnh v, núi th nhng cng cú mt s em ý thc c b cc p v
hp lý a li kt qu cao cho bi v.
I.2 V ng nột.
a s cỏc em ó bit kt hp gia nột cụng mm mi v ngi v nột thng
vó nh ca, v mt s cnh vt, kt hp nhng nột cụng mm mi v nhng nột thng
chc kho. Tuy nhiờn bỏt u bi v cỏc em thng i ngay vo nhng nột v chớnh
khụng cú s phỏc nột trc, nột v thiu s dt khoỏt linh hot v cũn lng l, khụ khan
nột v cng. c bit khi v khuụn mt hay chõn tay ca ngi thỡ a phn cỏc em ch v
mụ phng tng trng l ch yu. nhng ú cng l cỏi riờng la tui cỏc em, lm cho
bc tranh ca cỏc em cú v gỡ ú ng nghnh, dớ dm hn nhiờn.
Vỡ vy m ngi giỏo viờn phi bit c c trng ng nột la tui ca cỏc
em cú cỏch nhn xột ỏnh giỏ cho phự hp, tuy nhiờn cng cn cú phng phỏp nm
bt v un nn dn t m cho cỏc em, cỏc em v bi linh hot hn nng cao k nng v
hỡnh cho cỏc em.
2.3 V hỡnh khi
Giáo viên: Nguyễn Th nh Nh õn 5 Trờng: THCS Nguyn Viờt Xuõn
5
Tìm hiểu một số nét đặc trng ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
thông qua phân môn vẽ tranh
a s cỏc em hc sinh THCS Nguyn Vit Xuõn khi v tranh ti u khụng
chỳ ý n hỡnh khi, v ch l mt mng bt, thiu chiu sõu cho khụng gian. Thc t cỏc

linh y mu sc, l mt s kt hp nhng mu sc ti sỏng to s tr trung cho bi v.
3/ Trong khi tin hnh bi v cỏc em khụng theo trỡnh t tin hnh cỏc bc lm
bi , m lm theo ngu hng, thớch v cỏi gỡ thỡ v cỏi ny . ớt chỳ trng trc sau hay
chớnh ph trong bi v.
4/ Hc sinh THCS cha cú thúi quen su tm ti liu phc v cho bi v hiu qu
hn, v cha cú thúi quen quan sỏt nhn xột s vt hin tng cho bi v cú chiu sõu v
hiu qu hn.
Giáo viên: Nguyễn Th nh Nh õn 6 Trờng: THCS Nguyn Viờt Xuõn
6
Tìm hiểu một số nét đặc trng ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
thông qua phân môn vẽ tranh
5/ K nng s dng mu nc, mu bt ca hc sinh THCS cũn kộm.
T nhng vn c bn ú thỡ i vi phõn mụn v tranh, phng phỏp ging dy
phự hp l phng phỏp quan sỏt v phng phỏp liờn h vi thc tin cuc sng. Ngoi
ra l s kt hp cỏc phng phỏp dy hc nh gi m, vn ỏp, luyn tp vv
V tranh ti thỡ vic liờn h v?i thc tin cuc sng l mt iu ht sc quan
trng, m bo cho vic tỡm v la chn hỡnh tng c sõu sc hn, nờu rừ trng tõm
ti hn.
II, Bin phỏp giỳp hc sinh hc tt v nng cao cht lng bi v phõn mụn
v tranh.
1. Chun b
Trc khi dy mt bi v tranh ti thỡ khõu chun b l rt quan trng nht l
dựng dy hc.
V phớa giỏo viờn ngoi vic chun b giỏo ỏn, phng phỏp dy hc thỡ mt iu
khụng th thiu ú l dựng trc quan(tranh , nh minh ho) vỡ la tui tr em thỡ
tranh nh nú cú tỏc dng rt mnh n canh th giỏc v trớ nh ca cỏc em, doa vy cn
phi cú dựng trc quan phong phỳ v phi bit s dng ỳng lỳc,
V phớa hc sinh cng phi cú s chun b y , sỏch v giy v, mu chỡ ty ,
nhng dựng hc tp cn thit, ngoi ra phi tỡm hiu v quan sỏt tham kho nhng
ti m mỡnh s th hin trc khi lm bi.

2. Phn lờn lp
Giỏo viờn phi linh hot trong thi gian lờn lp, phi m bo quy trỡnh thi gian,
phõn chia lp hp lý, giỳp cỏc em nhn thc v hiu c bi hc ngay ti lp, giỳp cỏc
em v c mt bi v tranh theo ý thớch ỳng qui trỡnh thc hin cỏc bc v.
+ Hng dn hc sinh khai thỏc ni dung
Qua hỡnh minh ho, giỏo viờn gi ý giỳp cỏc em hiu sõu hn v ti, tỡm ra c
cỏch th hin (cỏch v ) khỏc nhau , tỡm ra nhng ý tng hay dớ dm cho tranh ca mỡnh
+ Hng dn hc sinh cỏch v
Nờn gii thiu qua dựng minh ho v kt hp trc tip minh ho bng hc
sinh nhn thc rừ rng hn trỡnh t cỏc bc cng nh u im khi tin hnh theo trỡnh
t cỏc bc em li, v nú c th hn khi ch l nhng lý thuyt sỏo r?ng. Nu nh gii
thiu ni dung ri mi ch vo tranh, e rng hc sinh khụng chỳ ý khụng nhn ra c
cỏch tin hnh(õu l mng, õu l hỡnh trong mng )
-Tỡm b cc, phỏc mng chớnh ph sao cho hp lý, cõn i vi t giy rừ trng
tõm, r ni dung th hin c ch .
-V hỡnh, v mu phi rừ c im ca i tng khụng v chung chung. V mu
thỡ khụng v hỡnh quỏ chi tit c th s rỏt khú th hin, mu cú th v nh thc hoc
theo cm hng, song cn chỳ ý. Tng quan gia cỏc mu, khụng v c lp tng mu,
chỳ ý n m nht ca cỏc mu gam mu th hin c tớnh cht bi v.
+ Hng dn hc sinh lm bi
Giỏo viờn c gng lm vic vi nhiu hc sinh v bao quỏt tng th lp giỳp cỏc
em tỡm cỏch th hin ý tng ca bn thõn, b cc mng v hỡnh tỡm mu. Dựng phng
phỏp gi m trong khi hng dn hc sinh v tranh s t hiu qu hn c.
Bờn cnh ú phng phỏp ging dy phự hp phn thc hnh cng rt quan
trng. Cn xỏc nh c ni dung kin thc tr?ng tõm v yờu cu hp lý vi i tng
hc sinh.
Luụn to c bu khụng khớ thoi mỏi nh nhng vui v trong tng tit dy theo
c im riờng ca tng phõn mụn
Phi d kin c cỏc tỡnh hung s phm cú th xy ra v x lý linh hot em li
hiu qu giỏo dc cao. Ngoi ra cn phi cho hc sinh thy c tm quan trng ca vic

xut
- Do dựng hc tp ca b GD hin cú cũn thiu nhiu: Tranh, nh minh ho trong
SGK cũn s si, nhiu mu cũn sai.
ó gn kt thỳc nm hc. dựng mụn m thut 6,7,8,9 vn cha cú, lm cho GV
mt nhiu thi gian lm, chn dựng.
ụi khi nhng mu vt theo yờu cu phõn mụn mun v theo mu cũn khú tỡm nh
bi 23-24 MT7 v theo mu cỏi m tớch v cỏi bỏt. bi 7-8 Tng chõn dung lp 9
vv
Vy kin ngh: Tranh, nh minh hoa s lng tng i y ỏp ng bi ging
ngy cng tt hn.
************************
Giáo viên: Nguyễn Th nh Nh õn 9 Trờng: THCS Nguyn Viờt Xuõn
9
Tìm hiểu một số nét đặc trng ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
thông qua phân môn vẽ tranh
Giáo viên: Nguyễn Th nh Nh õn 10 Trờng: THCS Nguyn Viờt Xuõn
10