Kiến thức lớp 10
Ca dao Việt Nam –phần18

Chiếc cầu trong ca dao

Đất nước ta sông ngòi chằng chịt, văn hóa sông nước in đậm vào
tư duy và sản phẩm nghệ thuật của người bình dân. Chiếc cầu là
hình ảnh thân thuộc, gần gũi trong đời sống sinh hoạt, lao động,
tình cảm. Nó bắc qua con mương, cái lạch, dòng sông, nối liền
đôi bờ, thành nơi gặp gỡ, hò hẹn, đón đưa. Bên cạnh chiếc cầu
bình thường đó còn có chiếc cầu trừu tượng nối những tấm lòng,
những trái tim.

Chiếc cầu bình thường là phương tiện giao thông, là nơi cô gái
đứng chờ mong người thương về:

Thương thương, nhớ nhớ, sầu sầu
Một ngày ba bận ra cầu đứng trông
Thấy người nam, bắc, tây, đông
Thấy người thiên hạ mà không thấy chàng.

Từ chiếc cầu thực, tác giả dân gian sử dụng phương thức ẩn dụ,
mượn chiếc cầu trừu tượng để giãi bày tình cảm của mình:

Anh về xẻ ván cho dày,
Bắc cầu sông Cái cho thầy mẹ sang
Thầy mẹ sang em cũng theo sang
Đò dọc quan cấm, đò ngang không chèo.

Đây là cách nói bóng bẩy, và chàng trai đã bắc chiếc cầu tình yêu
bền chặt từ trái tim chân thành của mình đến với cô gái. Qua đó

Nếu chàng trai bắc chiếc cầu cành hồng, cành trầm thì trong ca
dao Nam Bộ, người con gái bắc cầu sợi chỉ giúp người yêu “giảm
mối sầu tương tư”:

Sông cách sông, thủy cách thủy,
Em xe sợi chỉ, em bắc cây cầu,
Để cho anh sang mà giảm mối sầu tương tư.

Sợi chỉ là vật dụng thân quen gắn liền với đức tính chăm chỉ,
khéo tay của người con gái. Cô ấy mượn sợi chỉ để bắc chiếc
cầu tình cảm đáp lại tình yêu của chàng trai. Đó là tín hiệu yêu
đương rất tinh tế của người con gái thuỳ mị nết na.
Từ cây rau mồng tơi phổ biến ở nông thôn, các chàng trai bình
dân xưa bắc chiếc cầu mồng tơi qua mời cô gái sang chơi. Lời
đáp lại của cô gái hơn cả tuyệt vời:

Gần đây mà chẳng sang chơi,
Để anh ngắt ngọn mồng tơi bắc cầu
Mồng tơi chả bắc được đâu,
Em cởi dải yếm bắc cầu anh sang.
Đây quả là chiếc cầu tình yêu gợi cảm nhất!
Ước gì sông rộng một gang,
Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi.

Chiếc cầu tình yêu mà cô gái bắc qua mời chàng trai sang chơi,
được làm bằng dải yếm. Đó là vật thân thiết, rất riêng tư của
người con gái và cũng chỉ bắc cho một người duy nhất.

Chiếc cầu dải yếm là hình tượng ẩn dụ để cô gái chủ động bày
tỏ, bộc lộ tình yêu rạo rực, cháy bỏng nhưng đằm thắm, vượt qua