Kiến thức lớp 10
Ca dao Việt Nam –phần7
BÌNH GIẢNG BÀI CA DAO "TRÂU ƠI TA
BẢO TRÂU NÀY"

“Trâu ơi, ta bảo trâu này,
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta
Cấy cày vốn nghiệp nông gia,
Ta đây trâu đấy ai mà quản công.
Bao giờ cây lúa còn bông,
Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn”. Ca dao, dân ca Việt Nam vô cùng phong phú, đẹp đẽ. Nó
là điệu tâm hồn của người dân quê Việt Na. Từ bao đời
nay, ca dao dân ca cùng với dòng sữa ngọt ngào của mẹ
thấm sâu vào lòng tuổi thơ. Bài hát của bà, lời ru của mẹ
theo nhịp võng kẽo kà kẽo kẹt qua năm tháng thời gian,
dào dạt nỗi thương nhớ vơi đầy trong tâm hồn chúng ta.
Con cò, con bống, hoa bưởi, hoa sen, con trâu, con gà,
bờ tre, mái rạ với ruộng lúa, nương dâu… hiện lên thấp
thoáng sau nhiều bài ca dao, dân ca. Nhà nông quê ta vốn
hiền lành, chất phác đáng yêu như lời bài hát của họ:

“
Trâu ơi, ta bảo trâu này,
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta
Cấy cày vốn nghiệp nông gia,
Ta đây trâu đấy ai mà quản công.
Bao giờ cây lúa còn bông,
Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn”.

thuần dưỡng, trở thành vật nuôi trong gia đình, đứng đầu
hàng lục súc. Con trâu là tài sản quý giá. Con trâu là đầu
cơ nghiệp. Trâu đã giúp nhà nông cấy cày, làm nên
những hạt gạo trắng thơm, những mùa vàng bát ngat. “Ta
đây trâu đấy, ai mà quản công” vang lên xiết bao ân tình
đã lưu truyền trên đồng xanh từ bao đời nay:
“Cánh đồng ta năm đôi ba vụ,
Trâu với người vất vả quanh năm”. Vất vả quanh năm như thế, nhưng người với trâu chia
ngọt sẻ bùi, luôn luôn bên nha “ta đây trâu đấy” nên chẳng
bao giờ “ai mà quản công”. Người chăm sóc nuôi nấng
trâu. Trâu giúp người cày bừa. Tình bạn, tình thương đã
được hình thành qua mấy nghìn năm dằng dặc.

Hai câu cuối như một lời nguyền, rất chân thành cảm
động, chứa chan tình nghĩa thuỷ chung:
“Bao giờ cây lúa còn bông,
Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn”. Ý thưo đăng đối: Lúa còn thì cỏ còn, người được hạnh
phúc, ấm no thì trâu cũng được ấm no. Người và trâu
cùng trường tồn bên nha. Cấu trúc vần thơ “Bao giờ còn
…thì còn…”, ý thơ được nhấn mạnh, lời thề nguyền trở
nên sắt đá. Chân lý cuộc sống và chân lý nghệ thuật hòa
quyện trong một lời thề nguyền đẹp.

Nói về bài ca dao này, nhà văn Vũ Ngọc Phan trong cuốn