MÔ HÌNH RA QUYẾT ĐỊNH
PHỤC VỤ PHÂN TÍCH TÁC NGHIỆP PGS. TS. ĐẶNG THỊ XUÂN MAI
Bộ môn Kinh tế Xây dựng
Khoa Vận tải - Kinh tế
Trường Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Bài báo đưa ra mô hình và phương pháp phân tích định tính kết hợp với phân
tích định lượng phục vụ cho việc ra quyết định của phân tích tác nghiệp trong quản lý điều
hành quá trình sản xuất kinh doanh ở doanh nghiệp.

Summary: This paper will provide the appropriate model and method that combines
quantitative analysis together with qualitative analysis in order to help an enterprise to have
the right decision in curent analysis in the process of manufaturing and trading of an
enterprise.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Phân tích kinh tế là cơ sở để đề ra các giải pháp có căn cứ khoa học. Trong cơ chế thị
trường, khi mà doanh nghiệp được tự chủ quyết định trong quá trình sản xuất kinh doanh, việc
xác định kế hoạch có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của họ. Do đó doanh nghiệp buộc phải cân
nhắc thận trọng, phải có trách nhiệm cao trong các quyết định của mình. Do vậy công tác phân
tích càng đòi hỏi phải có cơ sở khoa học, làm căn cứ cho các quyết định của lãnh đạo doanh
nghiệp, trên cơ sở đó để điều hành một cách có hiệu quả quá trình kinh tế; để hoàn thiện tổ chức
sản xuất; tổ chức lao động khoa học; để đánh giá một cách đúng đắn kết quả hoạt động kinh tế
của doanh nghiệp.
CT 2
Trong nhiều tiêu thức phân loại phân tích kinh tế thì phân loại theo thời gian tiến hành
phân tích là tiêu thức phổ biến nhất. Theo tiêu thức này thì phân tích được chia thành: phân tích

Sau đây sẽ đề xuất mô hình của phương pháp sắp xếp thứ tự ưu tiên của các giải pháp phục
vụ phương pháp phân tích tác nghiệp. Bản chất của phương pháp là xác định vấn đề cần phải
giải quyết (vấn đề nảy sinh trong quản lý điều hành sản xuất). Sau đó phân tích tìm các nguyên
nhân, ảnh hưởng của vấn đề; trên cơ sở phân tích các nguyên nhân, các ảnh hưởng tiến hành đề
xuất các biện pháp giải quyết và cuối cùng là ra quyết định thực hiện triển khai các giải pháp có
tính đến mức độ ưu tiên trước sau của các giải pháp.
CT 2
Trình tự thực hiện phương pháp này như sau:
1. Khi xảy ra vấn đề trong quá trình điều hành sản xuất kinh doanh thì cần phải tiến
hành một cuộc họp và cần phải xác định rõ nội dung vấn đề cần giải quyết
Đây chính là mục đích của cuộc họp nhằm tiết kiệm thời gian để không bị lan man sang
vấn đề khác không liên quan. Tiếp đó là sơ bộ xác định yêu cầu cần có của các đề xuất giải
quyết; ví dụ như là giải pháp đề xuất phải khả thi, phải dễ làm, phải tiết kiệm kinh phí, phải mất
ít thời gian v.v…
2. Xác định các nhân tố cản trở và các nhân tố thúc đẩy việc giải quyết vấn đề đã đặt ra
Ở bước này chủ yếu là tiến hành phân tích định tính xác định các nhân tố ảnh hưởng đến
quá trình theo cả 2 chiều hướng: tác dụng tích cực và tiêu cực của vấn đề đã đặt ra.
Có thể vận dụng đa dạng các phương pháp để tìm nguyên nhân, đề xuất các giải pháp như
phương pháp phân tích nhân quả, phương pháp phân tích mô hình xương cá, phương pháp bậc
thang 5 câu hỏi tại sao v.v… Ý kiến của tất cả các thành viên trong cuộc họp đều được ghi lại,
tập hợp lại thành danh mục các giải pháp.
3. Lọc giải pháp
Vì kết quả của bước 2 là một tập hợp các giải pháp nên nhiệm vụ của bước này là xác định
các giải pháp chủ yếu để loại bỏ các giải pháp có ảnh hưởng thứ yếu hoặc không có tính khả thi.
Ở đây có thể sử dụng các phương pháp phân tích định tính hoặc biểu quyết để chọn ra các
giải pháp chủ yếu.
4. Xếp hạng thứ tự của việc triển khai thực hiện các giải pháp chủ yếu

.
Danh mục ưu tiên
Quan trọng Dễ làm
++ + - ++ + -
Tổng điểm Xếp hạng
ưu tiên
Số
TT
Tên
giải pháp

CT 2
Giả sử cuộc họp có 7 người; có 2 tiêu chí ưu tiên là tầm quan trọng và tính dễ thực hiện của
các giải pháp. Việc cho điểm các tiêu chí là hoàn toàn tuỳ ý, có thể cho như sau:
+ Đối với tiêu thức tầm quan trọng:
- Rất quan trọng: 10 điểm
- Quan trọng: 7 điểm
- Không dễ làm: 4 điểm
+ Đối với tiêu thức dễ làm:
- Rất dễ làm: 10 điểm
- Dễ làm: 7 điểm
- Không dễ làm: 4 điểm
Sau bước lọc giải pháp, ta đưa ra được 5 giải pháp là A, B, C, D, E thì việc xếp hạng ưu
tiên các giải pháp được tính toán thể hiện kết quả như sau:
Quan trọng Dễ làm Tổng
điểm
Xếp

B
30 21 4 40 21 0
116
I
1 0 6 5 2 0
3
C
10 0 24 50 14 0
68
V
4 1 2 1 2 4
4
D
40 7 8 10 14 16
95
III
3 1 3 1 5 1
5
E
30 7 12 10 35 4
98
II
CT 2
Số liệu trong bảng được lập như sau:
- Ví dụ với giải pháp A: có 2 người (2 phiếu) cho là rất quan trọng; 5 người cho là quan
trọng và 0 người cho là không quan trọng. Đối với tiêu chí dễ làm: 1 người cho là rất dễ làm, 6
người cho là không dễ làm và 0 người cho là dễ làm.
- Điểm cho từng giải pháp được xác định bằng tích số giữa số phiếu bầu với hệ số điểm của
từng mức độ của tiêu thức và được ghi ở dưới mỗi ô.
- Cột tổng điểm được xác định bằng cách cộng điểm của tất cả các cấp độ cho giải pháp.

H. Tìm bộ phận hỏng mang đi sửa
J. Chờ mua máy mới
L.Chuẩn bị các điều kiện để tăng ca
Lọc giải pháp
B. Thuê máy với đơn giá cao, hợp đồng quản lý rõ ràng
H. Tìm bộ phận hỏng mang đi sửa
C. Gọi thợ đến sửa
F. Điều động máy từ công trường khác đến
L. Chuẩn bị các điều kiện tốt để tăng ca
Danh mục ưu tiên
Quan trọng Dễ làm Tổng
điểm
Xếp
hạng
ưu tiên
Rất
quan trọng
Quan
trọng
Không
quan trọng
Rất
dễ làm
Dễ
làm
Không
dễ làm

++ + - ++ + -
Số

L
30 7 12 10 35 4
98
II
CT 2
III. KẾT LUẬN
Phương pháp này có ưu điểm là việc ra quyết định lựa chọn giải pháp đã hội tụ tất cả các ý
kiến của các thành viên tham gia cuộc họp bàn, thảo luận. Việc ra quyết định triển khai các giải
pháp là hoàn toàn có cơ sở khoa học vì phương pháp đã kết hợp được phân tích định tính và
phân tích định lượng một cách chặt chẽ, chính xác. Trong điều kiện có nhiều yếu tố ảnh hưởng
và có nhiều hạn chế thì việc thực hiện triển khai các giải pháp có tính thuyết phục và khả thi cao
sẽ thực hiện theo trình tự ưu tiên đã xác định.

Tài liệu tham khảo
[1]. PGS. TS. Đinh Đăng Quang. Bài giảng Cao học Phân tích định lượng, trường Đại học Xây dựng, 2008.
[2]. TS. Đặng Thị Xuân Mai, KS. Nguyễn Phương Châm. Phân tích định lượng hoạt động kinh tế doanh
nghiệp xây dựng, NXB Xây dựng, 2008.
[3]. John S.Oakland. Quản lý chất lượng đồng bộ, NXB Thống kê, 1994
♦
CT 2