Xuân Quỳnh - người tìm câu trả lời
trong yêu thương
Ký ức và tình yêu, quá khứ và những câu hỏi hồn nhiên, trong
trẻo, khát vọng sống và sự sẻ chia của tấm lòng người mẹ đã đẩy
Xuân Quỳnh vào cuộc hành trình đi tìm những câu trả lời để từ đó
mở ra cho con trẻ những chân trời mới lạ.
Xuân Quỳnh đã viết về quê hương:
Mỗi người có một quê
Ngày dại thơ để ở
Tuổi niên thiếu để yêu
Và lớn lên để nhớ
(Thành phố quê anh) Xuân Quỳnh đã viết về những đứa con thân yêu của mình:
“Cháu Mi vẫn khoẻ, em gửi cháu ở nhà trẻ Nguyễn Công Trứ
Cháu ngoan và thương em, thương mẹ Có hôm, em đưa cháu
ra hiệu mua một cái bánh kem bơ cho mình cháu ăn, còn em
không ăn. Cháu hỏi: 'Sao mẹ không ăn?'. Em bảo: 'Vì mẹ ăn tốn
quá'. Thế là nó không bằng lòng, nhất định cứ xắn ra, chỉ ăn một
nửa, sau bảo mãi mới chịu ăn hết. Có lần em cho cháu cái kim
đan để cháu làm súng. Cháu hỏi: 'Mẹ mua mấy hào đôi kim
đan?'. Em bảo: 'Ba hào'. Nó bảo: 'Lúc nào con có ba hào, con
đưa mẹ để mẹ tiêu nhé' (Thư gửi chị gái Đông Mai - ngày
19/03/1976).
Ký ức và tình yêu, quá khứ và những câu hỏi hồn nhiên, trong
trẻo, khát vọng sống và sự sẻ chia của tấm lòng người mẹ đã đẩy
Xuân Quỳnh vào cuộc hành trình đi tìm những câu trả lời để từ đó
mở ra cho con trẻ những chân trời mới lạ. Xuân Quỳnh dành một
quãng thơ của mình để ngân nga khúc nhạc yêu thương, và trong
đó, người đọc bắt gặp những cuộc trò chuyện tâm tình giữa con

Ủ nước chè tươi cho bà
Nắng vào quả cam, nắng ngọt
Nắng lặn vào trong mùi thơmƯ
Nắng thương chúng em giá rét
Nên nắng vào áo em đây
Giọt nắng hiền lành trú ngụ đâu đây trong cuộc sống này. Vì nắng
đỏ hồng. Vì nắng ấm áp. Nắng ở trong thơ và trong lòng mẹ.
Với “Tại sao gà con sinh ra?”, người mẹ làm thơ Xuân Quỳnh
thao thiết, đau đáu về một niềm mong chờ hạnh phúc. Gà con
sinh ra, vì sao nhỉ? Vì “Thấy gà mẹ khổ quá - Cứ nằm liền ổ rơm -
Thân xác xơ gày mòn - Không ăn mà mãi thức”, nên “Thương mẹ
đạp vỏ trứng - Thế là gà sinh ra”. Dòng chảy của yêu thương vẫn
rào rạt trong từng câu trả lời, nguyên khôi, thánh thiện.
Đi tìm câu trả lời trong yêu thương và thấy cuộc đời ngân lên
thành khúc hát, Xuân Quỳnh trả mình về trong tiếng gọi Mẹ của
con yêu: Mẹ ơi mẹ có biết
Sao trăng khuyết, trăng gầy?
(Muốn trăng luôn luôn tròn)
Và:
Má ơi, ai sinh cá
Ai làm ra cái kem
Đêm sao lại màu đen
Ban ngày sao màu trắng?
(Cắt nghĩa)
Hay:
Mẹ ơi, bông hoa kia
Là của ai hở mẹ

Thì làm bằng mùa rét
Bông hoa làm bằng Tết
Tết làm cho hương thơm
Phép hoán vị hay nghịch đảo tạo nên nét tinh tế, ngộ nghĩnh cho
câu trả lời. Mọi vật xung quanh con đều có hồn, đều tạo nên nhau
như một lẽ tự nhiên. Còn con, con lại làm bằng yêu thương - Của
cha và của mẹ - Của bà và của ông - Của má nữa, biết không
Con là kết tinh, là tình yêu hội tụ lại mà thành. Tình yêu ấy, yêu
thương ấy là của cha mẹ, ông bà, và hơn thế: Con làm bằng tất
cả!
Xuân Quỳnh làm thơ, và kể chuyện cho con bằng thơ. Và, những
lời ru trên mặt đất dành cho con, cho khoảng trời tuổi thơ êm dịu
cũng bằng thơ. Bầu trời trong quả trứng là câu trả lời về những
khát vọng bé bỏng, về những tâm tình yêu thương; “Trời xanh
của mỗi người” lại vẽ nên những hoài niệm, những mong ngóng,
những vết thương loang lổ sau chiến tranh, là những khát khao
khám phá, là hướng vọng tương lai; “Tuổi ngựa” đưa người đọc tí
hon về với cuộc phiêu lưu của tuổi, với đôi cánh muốn được bay
xa, với đôi chân mang theo nắng và gió của trăm miền nhưng
đọng lại cuối cùng là con đường phía sau lưng, nơi có Mẹ Có
những bài thơ là câu hỏi, có những bài thơ là sự “cắt nghĩa”, là
lời nhắn nhủ “Con chẳng biết được đâu”. Có những điệu nhạc chỉ
dành riêng cho một người (với những lời đề tặng: viết cho Tuấn
Anh, tặng Minh Vũ, tặng Quỳnh Thơ ), có những cung bậc lại là
niềm ấp ủ cho biết bao tuổi thơ ngày hôm qua và hôm nay nữa.
Nhưng dù viết cho riêng ai chăng nữa, trong Xuân Quỳnh là tất cả
yêu thương: Của con đấy con ơi