Tìm hiểu về bệnh hen
phế quản Hen phế quản là gì?
Hen là một loại bệnh ảnh hưởng đến đường dẫn khí của phổi (phế
quản). Hen gây ra bởi quá trình viêm mạn tính (kéo dài) của phế quản. Nó
làm cho phế quản, hoặc đường dẫn khí, của bệnh nhân trở nên nhạy cảm với
nhiều tác nhân khác nhau.
- Khi quá trình viêm bị kích thích bởi một số yếu tố bên trong và bên
ngoài, đường thở sẽ phù nề và ứ đàm.
- Các cơ của phế quản sẽ co lại làm cho phế quản hẹp hơn nữa.
- Sự hẹp này làm cho khí khó có thể thoát ra được khỏi phổi (thở ra
khó).
- Hiện tượng kháng lại lực thở ra (thở ra khó) này là triệu chứng đặc
trưng của bệnh hen.
Vì hen gây ra sự đề kháng, hoặc tắc nghẽn, luồng không khí thở ra,
nên nó được gọi là bệnh phổi tắc nghẽn. Thuật ngữ y học chỉ tình trạng này
là bệnh phổi mãn tính hay COPD (chronic obstructive pulmonary disease).
COPD là một nhóm bệnh trong đó bao gồm không chỉ có hen mà còn có
viêm phế quản mạn tính và khí phế thủng
Cũng như các bệnh mạn tính khác, hen là một bệnh mà bạn phải chịu
đựng nó hằng ngày trong suốt cuộc đời. Bạn có thể bị lên cơn hen bất cứ khi
nào bạn tiếp xúc với một trong những dị nguyên của bạn. Không giống như
các bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính khác, hen có thể phục hồi được.
- Hen không thể chữa khỏi được nhưng có thể kiểm soát được.
- Bạn có cơ hội kiểm soát được hen nhiều hơn nếu như được chẩn
đoán sớm và bắt đầu điều trị ngay sau đó.

- Một số người khi mới sinh ra đã có khuynh hướng bị hen trong khi
một số khác lại không có. Các nhà khoa học đang cố tìm ra các gen gây ra
khuynh hướng này.
- Môi trường mà bạn đang sống và cách sống của bạn xác định được
một phần rằng bạn có bị lên cơn hen hay không.
Cơn hen là phản ứng của cơ thể đối với dị nguyên. Nó tương tự với
phản ứng dị ứng ở nhiều điểm.
- Phản ứng dị ứng là đáp ứng của hệ miễn dịch của cơ thể với những
tác nhân lạ.
- Khi các tế bào của hệ miễn dịch nhận thấy tác nhân lạ, chúng sẽ tạo
ra một chuỗi những phản ứng giúp cơ thể chống lại.
- Nếu chuỗi phản ứng này làm sản xuất dịch nhầy và co thắt phế quản
chúng sẽ tạo ra những triệu chứng của một cơn hen.
- Những tác nhân lạ trong bệnh hen được liệt kê ở bên dưới và chúng
thay đổi tùy theo từng đối tượng.
Mỗi một bệnh nhân hen có những loại dị nguyên khác nhau. Có khi
gần như tất cả những dị nguyên gây ra cơn hen ở một số người lại không gây
ra triệu chứng gì ở những người còn lại. Một số dị nguyên thường gặp gây ra
cơn hen có thể là:
- Tiếp xúc với khói thuốc lá hoặc khói tạo ra bởi củi đốt.
- Hít phải không khí ô nhiễm.
- Hít phải những tác nhân kích thích đường hô háp khác chẳng hạn
như nước hoa hoặc chất tẩy rửa.
- Tiếp xúc với những chất kích thích đường hô hấp tại nơi làm việc.
- Hít phải những chất gây dị ứng (dị nguyên) chẳng hạn như mọt, bụi
nhà hoặc lông súc vật.
- Bị nhiễm trùng đường hô hấp trên, chẳng hạn như cảm cúm, viêm
xoang hoặc viêm phế quản
- Thời tiết lạnh, khô.
- Cảm xúc hưng phấn hoặc stress.

- Nhẹ - không liên tục: tần số xuất hiện cơn hen không quá 2 lần/tuần
và triệu chứng về đêm không quá 2 tuần/tháng. Cơn hen kéo dài không quá
vài giờ. Độ nặng của cơn thay đổi nhưng không có triệu chứng giữa các cơn.
- Nhẹ - liên tục: tần số xuất hiện cơn hen nhiều hơn 2 lần/tuần nhưng
không phải hằng ngày, triệu chứng về đêm nhiều hơn 2 lần/tháng. Cơn hen
đôi khi có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
- Trung bình - liên tục: tần số xuất hiện cơn hen và triệu chứng về
đêm nhiều hơn 1 lần/tuần. Cơn hen xảy ra với cường độ nặng hơn và ít nhất
là 2 lần/tuần và có thể kéo dài hằng ngày. Cần phải sử dụng thuốc tác dụng
nhanh và thay đổi sinh hoạt hằng ngày.
- Nặng - liên tục: cơn hen xảy ra thường xuyên, triệu chứng về đêm
xảy ra liên tục và làm giới hạn những sinh hoạt hằng ngày.
Một bệnh nhân bị hen mức độ nhẹ hoặc trung bình cũng có thể bị lên
cơn hen nặng. Độ nặng của hen có thể thay đổi theo thời gian trở nên tốt hơn
hoặc xấu hơn.
Khi nào cần đến sự can thiệp của y học
Nếu bạn nghĩ chính mình hoặc con bạn bị hen, hãy đến gặp bác sĩ.
Một số dấu hiệu có thể giúp bạn nghĩ đến bệnh hen bao gồm:
- Thở khò khè
- Khó thở
- Đau hoặc co ép ngực
- Ho tái phát, không đều và nặng hơn về đêm.
Nếu bạn hay con bạn bị hen, cần phải có một bảng hướng dẫn bao
gồm những việc phải làm khi cơn hen xuất hiện, khi nào thì cần gọi bác sĩ và
khi nào thì cần đưa đến phòng cấp cứu.
- Hít 2 liều thuốc đồng vận beta đường xịt cách nhau 1 phút. Nếu
không đỡ, xịt thêm những liều kế tiếp cách nhau mỗi 5 phút. Nếu không có
đáp ứng sau 8 lần xịt (trong vòng 40 phút) thì nên đưa người bệnh đến bác
sĩ.
- Nên gọi cho bác sĩ nếu bạn đang lên cơn hen và đã dùng steroid