Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
MỞ ĐẦU
Trong đời sống hiện nay phương tiện giao thông vận tải là một phần
không thể thiếu. Đi kèm theo đó là ngành công nghiệp ô tô đang ngày càng phát
triển chứng tỏ vai trò quan trọng của mình. Đến nay hầu hết các nước trên thế
giới đều đã có ngành công nghiệp ô tô. Các thế hệ ô tô lần lượt ra đời đánh dấu
các giai đoạn phát triển ngày càng hoàn thiện nhằm đạt được các mục tiêu về
kinh tế, động lưc và tiêu chuẩn về môi trường. Vì vậy ngành học Công Nghệ ô
tô là ngành học hứa hẹn nhiều tương lai.
Đồ án môn học là đề tài thiêt thực. Không nhưng giúp sinh viên nắm vững
cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống, bảo dưỡng sủa chữa các bộ phạn
tuộc phạm vi chuyên ngành mà còn giúp cho sinh viên mở rộng tầm hiểu biết
của mình về chuyên môn.
Là sinh viên lớp CK Ô TÔ 11 Trường ĐH SPKT Nam Định. Em được
giao đề tài: Phân tích kết cấu cua ly hợp ma sát một đĩa dẫn đông thủy lực
trên ô tô. Qua thời gian học tập lý thuyết cũng như thưc hành. Nay em đã hoàn
thành đồ án dựa trên những kiến thức mình đã được học kết hợp với tài liệu và
sự giúp đỡ của các thầy trong bộ môn Cơ Khí Động Lực. Đặc biệt là nhận được
sự quan tâm giúp đỡ tận tình của thầy Trần Thanh Tâm đã tạo điều kiện để em
hoàn thành tốt đê tài của mình đúng thời hạn. Do kiến thức của em còn hạn chế
không thể tránh khỏi những thiếu sót. Vây em mong nhận đươc sự góp ý của
các thầy cô và các bạn.
Em xin chân thành cảm ơn !
Nam Định, ngày tháng năm 2011.
Sinh viên thực hiện
Đinh Lệnh Thông
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
1
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
- Ly hợp thường đóng
- Ly hợp thường mở
Hiện nay, loại ly hợp thường đóng dùng lò xo trụ hay được sử dụng trên các
loại xe du lịch và xe tải nhẹ vì nó có kết cấu đơn giản, gọn nhẹ và dễ sửa chữa.
1.3 Yêu cầu đối với ly hợp:
- Truyền được mô men quay lớn nhất của động cơ mà không bị trượt
trong mọi điều kiện sử dụng. Vì vậy mô men ma sát của ly hợp phải bằng hoặc
lớn hớn mô men quay cực đại của động cơ.
- Khi đóng ly hợp phải êm dịu, không gây va đập giữa các bánh răng và
các chi tiết của hệ thống truyền lực.
- Khi mở ly hợp phải nhanh và dứt khoát để việc chuyển số được dễ dàng
và êm dịu.
- Mô men quán tính của các bộ phận bị động bên trong ly hợp phải nhỏ
để giảm tải trọng va đập lên các bánh răng của hộp số khi sang số.
- Điều khiển ly hợp phải dễ dàng, lực tác dụng lên bàn đạp ly hợp nhỏ.
- Các bề mặt ma sát của ly hợp phải thoát nhiệt tốt, tránh cho ly hợp bị quá
nhiệt gây cháy hỏng bề mặt ma sát.
- Kết cấu đơn giản, dễ điều chỉnh và sửa chữa.
- Ly hợp phải làm nhiêm vụ của bộ phận an toàn cho hê thống truyền lực khi bị
quá tải. do đó hệ số dự trữ mômen phải nằm trong giới hạn cho phép thích hợp
với từng loại ôtô.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
3
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của ly hợp ma sát
2.1 Cấu tạo chung của ly hợp ma sát một
* Ly hợp ma sát một đĩa bao gồm các bộ phận sau:
- Bộ phận dẫn động ly hợp: Bao gồm các chi tiết như bàn đạp ly hợp, cơ
cấu dẫn động từ bàn đạp đến ly hợp, càng cua, đòn mở, vòng bi phân ly, các lò
xo hồi vị. Cơ cấu dẫn động ly hợp thủy lực.
5
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
mở quay xung quanh chốt của nó. Khi đó đĩa ép chuyển động nén lò xo ép lại,
tách các bề mặt ma sát ra không tiếp xúc với nhau. Lúc đó cụm đĩa ép vẫn quay
cùng bánh đà còn đĩa ma sát ở trạng thái tự do, nó không truyền mô men quay
cho trục sơ cấp của hộp số.
Khi người lái buông bàn đạp ly hợp ra, ly hợp lại trở về trạng thái đóng nhờ
lực ép của các lò xo ép. Trong quá trình đóng và mở ly hợp, lực ép của lò xo
luôn thay đổi gây nên hiện tượng trượt giữa các bề mặt ma sát. Hiện tượng
trượt tuy xảy ra trong thời gian ngắn nhưng cũng sinh nhiệt gây mài mòn, cháy
bề mặt ma sát. Tuy nhiên hiện tượng trượt giúp cho ly hợp đóng êm dịu hơn.
3. Cấu tạo các bộ phận của ly hợp:
3.1 Bánh đà:
Bánh đà có bề mặt phẳng tiếp xúc với đĩa ma sát và có các lỗ ren để bắt vỏ
đĩa ép bằng các bu lông. Bề mặt ma sát được gia công phẳng với độ
phẳng cao để đảm bảo diện tích tiếp xúc lớn nhất.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
6
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
3.2 Đĩa ma sát:
Đĩa ma sát ly hợp tiếp xúc một cách đồng đều với về mặt ma sát của đĩa ép
và bánh đà để truyền công suất được êm. Nó cũng giúp làm giảm sự va đập khi
bắt đầu đóng ly hợp. Đĩa ma sát bao gồm:
- Moay ơ có rãnh then hoa ăn khớp với then hoa trên trục sơ cấp của hộp số để
truyền mô men xoắn. Điều này làm cho trục sơ cấp và đĩa ma sát quay cùng với
nhau. Tuy nhiên đĩa ma sát có thể trượt trên trục về phía trước hoặc phía sau.
Trên moayơ có những lỗchữ nhật để lắp lò xo giẳm chấn.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
7
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
3.4 Lò xo ép:
3.4.1 Lò xo ép dạng trụ:(coil spring)
Lò xo ép nằm giữa đĩa ép và vỏ ly hợp, nó tạo ra lực ép của ly hợp. Có hai
loại lò xo ép:Bao gồm nhiều lò xo bố trí xung quanh đĩa ép. Là những lò xo trụ
nhỏ tương tự như lò xo xupáp. Mỗi lò xo có một đầu lồng vào vấu trên đĩa ép,
đầu còn lại lồng vào vấu trên vỏ ly hợp. Nó tạo ra lực ép để ép chặt đĩa ép, đĩa
ma sát với bánh đà.
3.4.1 Lò xo màng ( Diaphragm spring): Còn gọi là lò xo mặt trời
Lò xo màng có dạng hình nón cụt, nó không phải là tấm liền mà được cắt
theo đường sinh thành nhiều phần. Lò xo màng được gắn chặt lên đĩa ép bằng
đinh tán. Một vòng thép gắn trên lò xo để lò xo được ổn định trong quá trình
làm việc đồng thời để liên kết với vỏ ly hợp.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
9
Vỏ ly hợp
Vòng bi phân ly
Đòn mở
Lò xo giảm
chấn
Ốc điều chỉnh
Bu lông treo
Đĩa ép
Lò xo ép
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
Lò xo màng ngoài nhiệm vụ tạo ra lực ép như lò xo trụ còn thực hiện nhiệm vụ
của đòn mở. Khi khớp trượt (vòng bi phân ly) bị đẩy về phía động cơ tỳ lên
phần trung tâm của lò xo, cạnh ngoài của nó bị kéo ra xa bánh đà làm tách các
bề mặt ma sát. Các dải băng được lắp theo chiều tiếp tuyến để truyền mônen
quay. Khi khớp trượt không tiếp xúc vào đầu trong của lò xo thì lò xo sẽ trở lại
trạng thái bình thường của nó. Lúc đó cạnh ngoài của đĩa lò xo mặt trời sẽ đẩy
giảm xuống P’
1
. Do đó, khả năng truyền công suất giảm xuống, làm cho ly hợp
bị trượt.
3.5 Vòng bi phân ly:
Là một dạng vòng bi đặc biệt có gắn với giá trượt. Trên giá trượt có rãnh để lắp
đầu càng cua. Khi làm việc, vòng bi phân ly chuyển động tịnh tiến trên trục sơ
cấp của hộp số. Một lò xo giúp cho vòng bi phân ly trở về vị trí ban đầu khi ly
hợp đóng.
3.6 Đòn mở.
Đòn mở ly được lắp bên trong dĩa ép, nó quay xung quanh chốt khi vòng bi
phân ly tì vào đầu bên trong, khi đó đầu ngoài sẽ dịch chuyển kéo đĩa ép ra xa
bánh đà. Các lò xo hình trụ nằm chung quanh mâm ép xen giữa những cần đẩy
để giữ chúng từ vị trí tự do về vị trí làm việc.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
11
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
3.7 Vỏ ly hợp
Được dập bằng thép, nó liên kết đĩa ép, lò xo ép, đòn mở với bánh đà. Vỏ
ly hợp có các lỗ để bắt chặt vào bánh đà.
3.8 Trục ly hợp.
Thông thường trục ly hợp là trục sơ cấp của hộp số, trừ một số xe hộp số
đặt cách xa ly hợp thì trục ly hợp với trục sơ cấp hộp số nối với nhau qua trục
các-đăng
Trục ly hợp phải có độ cứng vững cao, không bị cong, xoắn khi làm việc.
3.9 Cơ cấu dẫn động ly hợp (Dẫn động thủy lực)
Cơ cấu dẫn động ly hợp có tác dụng điều khiển ly hợp gồm có các chi
tiết: Bàn đạp ly hợp, xi lanh chính của ly hợp, xi lanh con (xi lanh cắt ly hợp),
đường ống dẫn dầu, thanh nối, lò xo hồi vị, bộ phận điều chỉnh hành trình tự do
của bàn đạp ly hợp. Loại này được sử dụng phổ biến trên các xe ô tô hiện nay.
14
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
Đạp bàn đạp ly hợp
- Khi thả bàn đạp ly hợp, lò xo nén đẩy pittông trở về bên phải và áp suất thuỷ
lực giảm xuống. Khi pít tông trở lại hoàn toàn, bộ phận hãm lò xo đẩy thanh nối
về bên phải. Như vậy van nạp mở đường đi vào bình chứa và nối với buồng A
và B.
Nhả bàn đạp ly hợp
Chú ý:
- Nếu không khí xâm nhập vào đường dẫn dầu sẽ không tạo ra được đủ áp suất
dầu làm mở ly hợp. Khi đó tác dụng của ly hợp sẽ kém đi và không thể chuyển
số được.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
15
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
- Cơ cấu dẫn động thuỷ lực có thể được cường hoá bằng cách chế tạo xi
lanh con có đường kính lớn hơn xilanh chính. Khi đó lực đạp vào bàn đạp ly
hợp sẽ giảm đi
3.10 Hành trình tự do của bàn đạp ly hợp
Hành trình tự do của bàn đạp ly hợp là khoảng cách mà bàn đạp có thể dịch
chuyển cho đến khi vòng bi phân ly ép vào lò xo đĩa. Khi đĩa ly hợp bị mòn,
hành trình tự do này giảm đi. Nếu đĩa tiếp tục mòn và bàn đạp không có hành
trình tự do, thì sẽ làm cho ly hợp bị trượt. Do đó, cần phải điều chỉnh chiều dài
của cần đẩy xilanh cắt ly hợp, và duy trì hành trình tự do này không đổi.
Trong các kiểu xe hiện nay, người ta sử dụng các xilanh cắt ly hợp tự điều
chỉnh, do đó hành trình tự do của bàn đạp ly hợp không thay đổi.
Điều chỉnh độ cao của bàn đạp ly hợp bằng bu lông chặn bàn đạp, và điều chỉnh
hành trình tự do của bàn đạp bằng độ dài của cần đẩy. Khi hành trình tự do của
bàn đạp ly hợp không đúng quy định thì điều chỉnh bằng cách thay đổi chiều
dài của cần đẩy giữa píttông của xi lanh cắt ly hợp và càng gạt.
- Khi ngắt li hợp có vật cớng rơi vào
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
17
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
- Moay ở đĩa ma sát bị kẹt trên trục ly hợp
- Điều chỉnh không đúng đối với ly hợp kép
* Tác hại: Gây ra các va đập ở bánh trăng hộp số và vào số khó khăn.
1.3. Ly hợp bị rung giật khi nối động lực ( khi nhả ly hợp từ từ )
* Nguyên nhân:
- Rãnh then hoa trục ly hợp và moay ơ đĩa ma sát bị mòn
- Đinh tán giữa tấm ma sát và đĩa thép bị rơ lỏng
- Lò xo giảm chấn đĩa ma sát bị yếu, gẫy.
- Đĩa ép bị vênh, đảo.
* Tác hại: Làm tăng tốc độ mòn của các chi tiết và người lái xe mệt mỏi.
1.4. Ly hợp làm việc có tiếng kêu
Tiếng kêu thường thấy ở hai trường hợp:
a. Khi ly hợp ở trạng thái đóng
* Nguyên nhân:
- Lò xo ép gị gẫy
- Lò xo giảm chấn bị gẫy
- Đòn mở ly hợp bị gẫy
- Các bulông bắt không chặt.
b. Khi ly hợp ở trạng thái mở
* Nguyên nhân:
- Vòng bi đỡ trục bị mòn, vỡ.
- Vòng bi tỳ mòn, dơ, lỏng, khô dầu mỡ.
- Trục ly hợp không trùng tâm với trục khuỷu.
- Đối với ly hợp kép còn có tiếng kêu do va đập giữa chốt với đĩa ép trung gian
* Tác hại: Làm hư hỏng các chi tiết do va đập.
1.5 Bàn đạp ly hợp rung.
- Kiểm tra:
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
19
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
+ Băng phương pháp quan sát và dùng dụng cụ đo.
+ Dùng Panme đo đường kính chỗ lắp vòng bi.
+ Dùng dưỡng để kiểm tra then hoa.
- Sửa chữa:
+ Nếu cổ trục ly hợp bị mòn chỗ lắp vòng bi thì dùng phương pahps phun kim
loại.
+ Then hoa trục ly hợp bị sứt mẻ ta phải hàn lai, sau đó gia công theo đúng kích
thước ban đầu.
2.3 Đĩa ma sát.
- Sai hỏng và nguyên nhân:
+ Bề mặt đĩa ma sát bị mòn, bị cào xước, cong vênh, trai cứng.
+ Các đinh tán giữa đĩa và moayơ bị lỏng, đinh tán cửa tấm ma sát long ra hoặc
trồi lên mặt đĩa.
+ Các lò xo giảm chấn bị yếu hoặc gãy (do tác động nhiệt).
+ Các rãnh then hoa bị mòn hoặc sứt mẻ (do đĩa ma sát làm việc lâu ngày, bảo
dưỡng không đúng kỹ thuật).
- Kiểm tra và sửa chữa:
+ Bằng pương pháp quan sát, nếu đĩa ma sát bị còa xước it ta có thể lấy giấy
ráp đánh lại. Nếu bị cào xước sâu và đinh tán trồi lên mặt đĩa ma sát hoặc đĩa
ma sát bị chai cứng thì ta phải thay mới hoặc tán lại đinh tán.
+ Dùng tước cặp, thước đo chiều sâu để đo độ mòn của đĩa ma sát. Đọ sâu của
đinh tán lên mặt đĩa ma sát không dược nhỏ hơn 0,3mm. Nếu nhỏ hơn thì phải
thay cái mới.
+ Dùng đồng hồ so kiểm tra độ đảo của đĩa. Độ đảo của đĩa ma sát cho phép
trong khoảng 0,3÷0,5mm, cực đại là 0,8mm. Nếu độ đảo vượt quá giới hạn tiêu
chuẩn phải thay cái mới.
+ Quan sát để phát hiện các vết nứt và cong.
+ Dung thước cặp đo độ mòn của đĩa và trục.
+ Nêu đầu đòn mở mòn quá thi ta hàn đắp lại rồi gia công đúng tiêu chuẩn ban
đầu.
+ Nếu lỗ chốt rộng thì phải thay chốt mới có đương kính lớn hơn, yêu càu phải
đảm bảo khe hở khi lắp ráp.
2.6 Lò xo ép.
- Sai hỏng và nguyên nhân:
Lò xo ép bị yếu, nứt, gãynguyên nhân do làm việc lâu ngày, kbaor dưỡng sửa
chữa không đúng định kỳ dẫn đến ly hợp bị trượt sinh ra nhiệt , hậu quả là các
chi tiết bị biến dạng, biến tính chất dẫn đến hỏng
- Kiểm tra sửa chữa:
+ Dùng phương pháp quan sát: Nếu thấy hiện tượng nứt, gãy hoặc mòn vẹt quá
1/3 so với ban đầu thì phải thay cái mới.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
22
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
Sự biến dạng mặt tì mở ly hợp của lò xo màng
trên cụm đĩa ép - vỏ ly hợp
+ Dùng đồng hồ để đo độ đàn hồi của lò xo.
.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
23
Đồ án môn học Cấu tạo ô tô GVHD: Ths. TRẦN THANH TÂM
Kiểm tra độ đàn hồi của lò xo
+ Dùng thước cặp để kiểm tra chiều dài tự do của lò xo, rồi so sánh vớ lò xo
mẫu. Nếu lệch từ 2mm thì phải thay thế
Đo chiều dài tụ do của lò xo
bằng thước cặp
+ Dùng thước vuông góc để kiểm tra độ nghiêng của lò xo, nếu nghiêng quá
Sau khi sửa chữa lắp cơ cấu dẫn động li hợp thuỷ lực cần tiến hành xả khí
trong hệ thống.
+ Lắp đoạn ống nhựa vào đai ốc xả khí ( xả E), đầu kia cắm vào lọ hứng dầu
phanh.
SV: Đinh Lệnh Thông Lớp CK _Ô TÔ 11
25
Copyright: Tài liệu đại học ©