Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
Lời mở đầu
Hiện nay, Đảng và nhà Nớc ta chủ trơng phát triển nền kinh tế thịi trờng
nhiều thành phần có sự quảan lý nhà nớc theo định hớng Xã hội chủ nghĩa, mở
rộng quyền tự do kinh doanh của các doang nghiệp và các thành phần kinh tế
khác. Sự phát triển kinh tế hàng hoá Xã hội chủ nghĩa trong điều kiện "mở cửa
và cạnh "tranh kinh tế" đòi hỏi tất cả các đơn vị sản xuất kinh doanh phải quan
tâm đến hai vấn đề cực kỳ quan trọng đó là: Giá cả và chất lợng sản phẩm, hàng
hoá, trong đó chất lợng sản phẩm hầu nh là một yếu tố quyết định. Vậy phải
làm thế nào để đảm bảo vầ nâng cao chất lợng một cách kinh tế nhất để nâng
cao sức cạnh tranh cho sản phẩm ở các doanh nghiệp trong điều kiện nền kinh
tế hiện nay?
Trong phạm vi giới hạn, cuốn đề án này chỉ xin đợc đề cập tới việc nâng
cao chất lợng sản phẩm của các doanh nghiệp công nghiệp trong nớc. Nhằm
làm sáng tỏ hơn thực trạng và đa ra một số giải pháp chính nhằm nâng cao chất
lợng sản phẩm để nâng cao sức cạnh tranh với các sản phẩm nớc ngoài, trong n-
ớc cũng nh trên thị trờng thế giới.
Kết cấu đề tài gồm có 3 phần lớnx :
I. Lý luận chung về chất lợng sản phẩm .
II. Phân tích chất lọng sản phẩm trong các doanh nghiệp Việt Nam
hiện nay.
III. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức
cạnh tranh của hàng Việt Nam trong thị trờng trong nớc cũng nh thị trờng
Thế giới.
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
Phần I:
Lý luận chung về chất lợng sản phẩm
I. Tổng quan về chất l ợng sản phẩm

kinh tế thị trờng coi chất lợng sản phẩm là sự phù hợp với nhu cầu hay mục đích
sử dụng của ngời tiêu dùng.
Theo quan điểm chất lợng hớng theo công nghệ thì: chất lợng sản phẩm
là tổng tính chất đặc trng của sản phẩm thể hiện ở mức độ thoả mãn những yêu
cầu định trớc cho nó trong những điều kiện xác định về kinh tế, kỹ thuật, xã hội.
Chất lợng sản phẩm là một hệ thống đặc trng nội tại của sản phẩm đợc
xác định bằng những thông số có thể đo đợc hoặc so sánh đợc. Những thông số
này lấy ngay trong sản phẩm hoặc giá trị sử dụng của nó.
Chất lợng sản phẩm là tập hợp những tính chất của sản phẩm có khả năng
thoả mãn đợc những nhu cầu phù hợp với công dụng của sản phẩm đó. chất l-
ợng sản phẩm là sự phù hợp với các tiêu chuẩn hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật.
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
Nh quan điểm này chất lợng sản phẩm đợc quy định bởi đặc tính nội tại
của sản phẩm, không phụ thuộc vào yếu tố bên ngoài. (Quản trị chất lợng . GS
Nguyễn Quang Toản NXBTK 1995)
Phù hợp với công dụng sản phẩm theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5814:
1994 thì: "Chất lợng là tập hợp các đặc tính một thực thể (đối tợng) tạo cho thực
thể (đối tợng) có khả năng thoả mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn".
Để phát huy mặt tích cực và khắc phục những hạn chế của các quan điểm
trên, tổ chức tiêu chuẩn chất lợng quốc tế ISO (Intenational for Standard
Organization) đã đa ra khái niệm ISO cho rằng: "chất lợng sản phẩm, dịch vụ là
tổn thể các chỉ tiêu, những đặc trng của sản phẩm, thể hiện đợc sự thoả mãn nhu
cầu trong những điều kiện tiêu dùng xác định". (Quản trị chất lợng trong doanh
nghiệp theo TCVN ISO 9000. PTS Nguyễn thị Định_ - NXBTK)
Đây có thể nói là một khái niệm hiện đại về chất lợng sản phẩm, đợc
chấp nhận và sử dụng rộng rãi nhất.
2. Những chỉ tiêu đánh giá chất l ợng sản phẩm
Chất lọng sản phẩm đợc đánh giá qua một hệ thống các chỉ tiêu cụ thể.

3. Những nhân tố tạo nên chất l ợng sản phẩm.
cChất lợng sản phẩm đợc tạo nên từ nhiều yếu tố, nhiều điều kiện trong
chu kỳ sống của sản phẩm PLC (Product Life Cycle). Nó đợc hình thành từ khi
xây dựng phơng án sản phẩm, thiết kế, lập kế hoạch, chuẩn bị sản xuất, sản
xuất, phân phối và tiêu dùng. Nói khác đi thì chất lợng sản phẩm đợc hình thành
trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh, hoạt động của một doanh nghiệp, một
tổ chức do nhiều yếu tố quyết định nh
+ Chất lợng máy móc thiết bị sử dụng trong quá trình sản xuất
+ Chất lợng lao động
+ Chất lợng Marketing
+ Chất lợng nguyên vật liệu
+ Chất lợng quản lý
+ Chất lợng cung ứng...
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
Nh vậy chất lợng không phải chỉ là thuộc tính của sản phẩm hàng hoá mà
ta vẫn thờng nghĩ. Chất lợng có thể áp dụng cho mọi thực thể đó là chất lợng
sản phẩm, chất lợn của một hoạt động, chất lợng của một của một doanh
nghiệp...
Từ đó chúng ta thấy rằng chất lợng sản phẩm đợc cấu thành từ rất nhiều
các nhân tố và các nhân tố này đều có vai trò quan trọng ảnh hởng tới chất lợng
sản phẩm, chúng ta có thể thấy rõ hơn qua chuỗi giá trị (The value chain)
Cơ sở hạ tầng của công ty
Nguồn nhân lực
Phát triển công nghệ
Cung ứng
Hậu cần
nội bộ Sản xuất
Hậu cần

b. Khả năng về kỹ thuật công nghệ
Kỹ thuật công nghệ quy định giới hạn tối đa của chất lợng sản phẩm: kỹ
thuật công nghệ nào thì sẽ cho chất lợng sản phẩm tơng ứng. Chất lợng và tính
đồng bộ của máy móc thiết bị sản xuất ảnh hởng đến tính ổn định của chất lợng
sản phẩm do máy móc thiết bị đó sản xuất ra.
c. Nguyên vật liệu và hệ thống tổ chức nguyên vật liệu.
Nguyên vật liệu là nhân tố trực tiếp cấu thành sản phẩm, tính chất của
nguyên vật liệu quyết định trực tiếp đến tính chất của sản phẩm. Nên chú ý rằng
không phải là từng loại mà là tính đồng bộ về chất lợng của các nguyên vật liệu
tham gia vào quá trình sản xuất sản phẩm đều tác động đến tiêu thức chất lợng
sản phẩm. Ngày nay, việc nghiên cứu, phát hiện và chế tạo các nguyên vật liệu
mới ở từng doanh nghiệp dẫn đến những thay đổi quan trọng về chất lợng sản
phẩm.
d. Trình độ tổ chức quản lý và tổ chức sản xuất.
Đây là nhân tố tác động trực tiếp, liên tục đến chất lợng sản phẩm của
doanh nghiệp. Có thể nói dù có đầy đủ các nhân tố trên nhng nhà quản lý, đặc
biệt là quản lý sản xuất không tốt sẽ dẫn đến làm giảm hiệu lực của cả ba nhân
tố đã nêu trên, làm gián đoạn sản xuất, giảm chất lợng nguyên vật liệu và làm
giảm thấp tiêu chuẩn chất lợng sản phẩm. Cũng vì có vai trò nh vậy nên tổ chức
tiêu chuẩn chất lợng quốc tế đã tập hợp, tổng kết và tiêu chuẩn hoá, định hớng
những thành tựu và kinh nghiệm quản lý chất lợng ở các doanh nghiệp thành bộ
8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
ISO 9000. ISO 9000 là bộ các tiêu chuẩn về chất lợng của thế giới trong thập
niên cuối thế kỷ 20 với t tởng nhất quán là chất lợng sản phẩm do chất lợng
quản lý quy định.
Trong thực tiễn quản trị kinh doanh ở các doanh nghiệp nhiều chuyên gia
về quản lý chất lợng cho rằng 80% các vấn đề về chất lợng do khâu quản lý gây
ra.

sản phẩm không còn là phạm trù của riêng nhà sản xuất mà là phạm trù phản
ánh cầu của ngời tiêu dùng. Chất lợng sản phẩm không phải là phạm trù bất
biến mà thay đổi theo những nhóm ngời tiêu dùng và thời gian. Với cơ chế
đóng, chất lợng sản phẩm là một phạm trù chỉ gắn liền với các điều kiện kinh tế
kỹ thuật của một nớc, ít và hầu nh không chịu ảnh hởng của các nhân tố kinh tế
- kỹ thuật thuộc phạm vi quốc tế. Do đó, yếu tố sức ỳ của phạm trù chất lợng th-
ờng lớn, chất lợng chậm đợc thay đổi. Cơ chế kinh tế mở, hội nhập chất lợng là
một trong những nhân tố quan trọng quy định lợi thế cạnh tranh quốc tế. Vì vậy
đòi hỏi chất lợng sản phẩm mang tính "quốc tế hoá" .
d. Vai trò quản lý kinh tế vĩ mô
Trong cơ chế kinh tế thị trờng hoạt động quản lý vĩ mô của nhà nớc trớc
hết là hoạt động xác lập các cơ chế phấp lý cần thiết vế chất lợng sản phẩm và
quản lý chất lợng sản phẩm. Pháp lệnh chất lợng hàng hoá quy định các vấn đề
pháp lý liên quan đến cơ quan quản lý chất lợng ban hành và áp dụng tiêu
chuẩn, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh và quyền của ngời tiêu
dùng về chất lợng sản phẩm. Bên cạnh đó, hoạt động quản lý vĩ mô cũng không
kém phần quan trọng là kiểm tra, kiểm soát tính trung thực của ngời sản xuât
trong việc sản xuất các sản phẩm theo tiêu chuẩn chất lợng đã đăng ký, bảo vệ
quyền lợi ngời tiêu dùng.Với nhiệm vụ đó quản lý vĩ mô đóng vai trò quan
trọng trong việc đảm bảo ổn định chất lợng sản phẩm phù hợp hợp với lợi ích
ngời tiêu dùng, của xã hội.
II. Đặc điểm của chất l ợng sản phẩm
10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
1a. c C hất l ợng sản phẩm là một phạm trù kinh tế xã hội
cChất lợng sản phẩm là một phạm trù kinh tế xã hội, công nghệ tổng hợp
luôn thay đổi theo thời gian và khôn gian phụ thuộc chặt chẽ vào môi trờng và
điều kiện kinh doanh cụ thể trong từng thời kỳ.
2. Chất l ợng sản phẩm là một chỉ tiêu có thể đo l ờng

kinh tế kỹ thuật càng gần với tiêu chuẩn thiết kế thì chất lợn càng cao, đợc phản
ánh thôn qua các chỉ tiêu nh:
*
. Tỷ lệ phế phẩm
*
. Sản phẩm không đạt yêu cầu thiết kế
Loại chất lợng này phản ánh những đặc tính bản chất khách quan cuẩ sản
phẩm do đó liên quan chặt chẽ đến khả năng cạnh tanh và chi phí.
+ Chất lợng trong sự phù hợp: nó phản ánh mức phù hợp của sản phẩm
với nhu cầu khách hàng.Chất lợng phụ thuộc vào mức độ phù hợp của sản phẩm
thiết kế so với nhu cầu và mong muốn của khách hàng. Mức độ phù hợp càng
cao thì chất lợng càng cao. Loại chất lợng này phụ thuộc vào mong muốn và sự
đánh giá chủ quan của ngời tiêu dùng vì vậy nó tác động mạnh mẽ đến khả
năng tiêu thụ sản phẩm.
12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
III. Các loại chất l ợng sản phẩm
Để hiểu đầy đủ và có những biện pháp không ngừng nâng cao chất lợng
sản phẩm, đòi hỏi các doanh nghiệp phải nắm chắc các loại chất lợng sản phẩm.
Theo hệ thống chất lợng ISO_9000 ngời ta phân các loại chất lợng sau
- Chất lợng thiết kế: là giá trị riêng của các thuộc tính đợc phác thảo ra
trên cơ sở nghiên cứu trắc nghiệm của sản xuất và tiêu dùng. Đồng thời có so
sánh với các hàng tơng tự của nhiều nớc. Chất lợng thiết kế đợc hình thành ở
giai đoạn đầu của quá trình hình thành chất lợng sản phẩm.
- Chất lợng tiêu chuẩn: là giá trị riêng của những thuộc tính của sản phẩm
đợc thừa nhận, phê chuẩn trong quản lý chất lợng sản phẩm. Chất lợn sản phẩm
là nội dung tiêu chuẩn một loại hàng hoá. Chất lợng tiêu chuẩn có ý nghĩa pháp
lệnh buộc phải thực hiên nghiêm chỉnh trong quá trình quản lý chất lợng. Chất
lợng tiêu chuẩn có nhiều loại:

Có hai nhóm nhân tố chính ảnh hởng đến chất lợng sản phẩm đó là:
+ Nhóm nhân tố bên trong
14
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
+ Nhóm nhân tố bên ngoài
Nh chúng ta đã biết có rất nhiều nhân tố cấu thành chất lợng sản phẩm và
cũng chính những nhân tố này là nhân tố ảnh hơng đến chất lợng sản
phẩm và đợc xếp vào nhóm nhân tố bên trong, ngoài ra cũng còn có nhóm
nhân tố bên ngoài ảnh hởng tới chất lợng sản phẩm.
4.1. Nhóm nhân tố bên trong
a. Lực lợng lao động
Lực lợng lao động của một doanh nghiệp là nhân tố ảnh hởng có tính quyết
định đến chất lợng sản phẩm. Đợc thể hiện ở các mặt:
+ Trình độ chuyên môn và ý thức kỷ luật, tinh thần lao động hiệp tác của
đội ngũ lao động tác động trực tiếp đến khả năng có thẻ tự mình sáng tạo
ra sản phẩm, kỹ thuật công nghệ với chất lợng ngày càng tốt hơn không?
+ Có thể làm chủ đợc công nghệ ngoại nhập để sản xuất ra sản phẩm với
chất lợng mà kỹ thuật công nghệ quy định hay không?
+ Có khả năng ổn định và nâng cao dần chất lợng sản phẩm với chi phí
kinh doanh chấp nhận đợc hay không?
b. Khả năng về kỹ thuật công nghệ
15
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
Kỹ thuật công nghệ quy định giới hạn tối đa của chất lợng sản phẩm: kỹ
thuật công nghệ nào thì sẽ cho chất lợng sản phẩm tơng ứng. Chất lợng và
tính đồng bộ của máy móc thiết bị sản xuất ảnh hởng đến tính ổn định của
chất lợng sản phẩm do máy móc thiết bị đó sản xuất ra.
c. Nguyên vật liệu và hệ thống tổ chức nguyên vật liệu.

thu nhập cao thờng có yêu cầu cao về chất lợng sản phẩm và ngợc lại, khi
thu nhập của ntd thấp thì họ không mấy nhậy cảm với chất lợng sản phẩm.
Hơn nữa, do tập quán, đặc tính tiêu dùng khác nhau mà ngời tiêu dùng ở
từng địa phơng, từng vùng, từng nớc có nhu cầu về chất lợng sản phẩm
khác nhau. Mặt khác, cầu về chất lợng sản phẩm là phạm trù phát triển
theo thời gian.
b. Trình độ phát triển của kỹ thuật công nghệ sản xuất
Nó phản ánh đòi hỏi khách quan về chất lợng sản phẩm. Trong quá trình
phát triển kinh tế theo hớng hội nhập với khu vực và quốc tế, cạnh tranh
ngày càng gay gắt và mang tính "quốc tế hoá". Chất lợng là một trong
những nhân tố quan trọng quy định lợi thế cạnh tranh, trình độ chất lợng
sản phẩm cũng đợc "quốc tế hoá" và ngày càng phát triển. Nếu doanh
nghiệp không nghiên cứu kỹ và tính toán nhân tố này, sản phẩm của
doanh nghiệp sẽ bị bất lợi về chất lợng và do đó giảm sức cạnh tranh của
17
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nâng cao chất lợng sản phẩm để tăng sức cạnh tranh Nguyễn Hữu Lộc N.E.U
doanh nghiệp. Chất lợng sản phẩm của nhiều doanh nghiệp sử dụng kỹ
thuật công nghệ lạc hậu hiện nay ở nớc ta là ví dụ điển hình về vấn đề này.
c. Cơ chế quản lý kinh tế
Đây là một nhân tố bên ngoài tác động mạnh mẽ đến phạm trù chất lợng
sản phẩm. Cơ chế kế hoạch hoá tập chung quy địmh tính thống nhất của
chất lợng sản phẩm. Trong điều kiện đó, chất lợng sản phẩm hầu nh chỉ
phản ánh đặc trng kinh tế_ kỹ thuật của sản xuất mà không chú ý đến cầu
và nhu cầu của ngời tiêu dùng. Khi chuyển sang cơ chế thị trờng, cạnh
tramh là nền tảng, chất lợng sản phẩm không còn là phạm trù của riêng
nhà sản xuất mà là phạm trù phản ánh cầu của ngời tiêu dùng. Chất lợng
sản phẩm không phải là phạm trù bất biến mà thay đổi theo những nhóm
ngời tiêu dùng và thời gian. Với cơ chế đóng, chất lợng sản phẩm là một
phạm trù chỉ gắn liền với các điều kiện kinh tế kỹ thuật của một nớc, ít và