ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG
***************
BÀI TẬP MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CHỦ
NGHĨA MÁC-LÊNIN
Họ tên sinh viên : Phùng Bá Hưng
Lớp : K53 Báo Chí truyền thông
ĐỀ BÀI: Trình bày quan điểm của triết học Mác –Lênin về giai cấp,
đặc trưng giai cấp, nguồn gôc của giai cấp , kết cấu của giai cấp về đấu
tranh giai cấp và vai trò của đấu tranh giai cấp đối với sự phát triển của
xã hội có giai cấp đối kháng.
Bài làm:

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp :

+ Khái niệm giai cấp :
Trong tác phẩm “Sáng kiến vĩ đại”, Lênin định nghĩa : “Người ta gọi
giai cấp, những tập đoàn to lớn gồm những người khác nhau về địa vị của họ
trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về
quan hệ của họ (thường thường thì những quan hệ này được pháp luật quy
định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ
chức lao động xã hội, và như vậy là khác nhau về cách thức hưởng thụ và về
phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà họ được hưởng. Giai cấp là những tập
đoàn người mà tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác
1
do chỗ các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội
nhất định”.
Như vậy, sự ra đời, tồn tại của các giai cấp gắn với những hệ thống
sản xuất xã hội nhất định. Sự khác nhau về địa vị của giai cấp trong hệ thống
sản xuất là do:

Để tồn tại họ phải sống nương tựa vào nhau theo bầy đàn, lệ thuộc nhiều vào
tự nhiên, giai cấp chưa xuất hiện.
2
Sản xuất ngày càng phát triển với sự phát triển của lực lượng sản xuất.
Công cụ sản xuất bằng kim loại ra đời thay thế công cụ bằng đá, năng suất
lao động nhờ đó tăng lên đáng kể phân công lao động nhờ đó từng bước
được hình thành, của cải dư thừa xuất hiện, những người có chức quyền
trong các thị tộc, bộ lạc đã chiếm đoạt của cải dư thừa làm của riêng; chế độ
tư hữu ra đời, bất bình đẳng về kinh tế nảy sinh trong nội bộ công xã, đó
chính là cơ sở của sự xuất hiện giai cấp.
Do có của cải dư thừa, tù binh bắt được trong các cuộc chiến tranh
không bị giết như trước. Họ được sử dụng làm nô lệ cho những người giàu
và có địa vị trong xã hội, chế độ có giai cấp hình thành kể từ đó. Như vậy, sự
xuất hiện chế độ tư hữu là nguyên nhân quyết định trực tiếp sự ra đời giai
cấp. Sự tồn tại các giai cấp đối kháng gắn với chế độ chiếm hữu nô nệ, chế
độ phong kiến và chế độ tư bản chủ nghĩa. Chủ nghĩa tư bản phát triển cao
lại tạo tiền đề cho sự thủ tiêu chế độ tư hữu, cái cơ sở kinh tế của sự đối
kháng giai cấp trở thành xu thế khách quan trong sự phát triển xã hội. Đó là
lôgic khách quan trong tiến trình phát triển của lịch sử.
- Đặc trưng giai cấp:
Các giai cấp có địa vị khác nhau trong một hệ thống sản xuất, xã hội
nhất định, có quan hệ khác nhau đối với tư liệu sản xuất, có vai trò khác
nhau trong tổ chức lao động xã hội, có phương thức và quy mô khác nhau
trong thu nhập của cải xã hội.
- Nguồn gốc giai cấp:
Trong xã hội có nhiều nhóm xã hội khác nhau. Sự khác nhau ấy được phân
biệt bởi những đặc trưng khác nhau như giới tính, nghề nghiệp, chủng tộc,
dân tộc Những khác biệt ấy tự nó không tạo ra sự đối lập về mặt xã hội.
Chỉ có những giai cấp xuất phát từ sự khác biệt căn bản về lợi ích mới tạo ra
những xung đột xã hội mang tính chất đối kháng. Mác chỉ ra rằng: “Sự tồn

cấp cơ bản của mỗi chế độ kinh tế - xã hội là là sản phẩm đích thực của chế
độ kinh tế - xã hội đó, đồng thời là giai cấp quyết định sự tồn tại, sự phát
triển của hệ thống sản xuất trong xã hội đó. Giai cấp thống trị là giai cấp
tiêu biểu cho bản chất của chế độ kinh tế - xã hội đang tồn tại.
Ngoài hai giai cấp cơ bản, mỗi kết cấu xã hội - giai cấp còn bao gồm
một số tầng lớp không cơ bản và tầng lớp trung gian. Trong những tập đoàn
xã hội này có tập đoàn là tàn dư của phương thức sản xuất cũ( như nô lệ
trong buổi đầu của xã hội phong kiến), có tập đoàn là mầm mống của
phương thức sản xuất trong tương lai (như giai cấp tư sản và giai cấp công
nhân công trường thủ công trong giai đoạn cuối của xã hội phong kiến).
Ngoài ra bất cứ xã hội có giai cấp nào cũng có một số tầng lớp trung gian là
sản phẩm của chính phương thức sản xuất đang thống trị, là kết quả của quá
trình phân hoá xã hội không ngừng diễn ra trong xã hội. Đó là tầng lớp bình
dân trong xã hội nô lệ, các tầng lớp tiểu tư sản thành thị và nông thôn trong
xã hội tư bản. Xã hội có giai cấp nào cũng tồn tại một tầng lớp xã hội có vai
trò quan trọng về kinh tế, xã hội, chính trị, văn hoá, đó là tầng lớp trí thức.
- Đấu tranh giai cấp :
+ Nguyên nhân của đấu tranh giai cấp:
Đấu tranh giai cấp nảy sinh do sự đối lập về lợi ích và địa vị của giai cấp
khác nhau trong cùng một hệ thống sản xuất xã hội nhất định. Các giai cấp
4
bóc lột của các hình thái xã hội khác nhan cũng có thể đối kháng về lợi ích,
như giữa giai cấp tư sản và giai cấp phong kiến. Nhưng trước sự phản kháng
của giai cấp bị bóc lột, chúng dễ dàng liên kết với nhau. Do đó thực chất của
đồi kháng giai cấp chính là đối kháng lợi ích giữa giai cấp bóc lột và giai cấp
bị bóc lột.
Trong xã hội có giai cấp tất yếu nảy sinh đấu tranh giai cấp. V.I.Lênin
định nghĩa đấu tranh giai cấp là “cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước hết
quyền, bị áp bức và lao động, chống bọn có đặc quyền, đặc lợi, bọn áp bức
và bọn ăn bám, cuộc đấu tranh của những người công nhân làm thuê hay

cùng trong lịch sử xã hội có giai cấp. Nó là cuộc đấu tranh khác về chất so
với so với các cuộc đấu tranh trước đó trong lịch sử. Bởi vì, mục tiêu của nó
là thay đổi về căn bản sở hữu tư nhân bằng sở hữu xã hội.
Trước khi giành được chính quyền, nội dung của đấu tranh giai cấp
giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản là đấu tranh kinh tế, đấu tranh tư
tưởng, đấu tranh chính trị. Sau khi giành chính quyền, thiết lập nền chuyên
chính của giai cấp vô sản, mục tiêu và hình thức đấu tranh giai cấp cũng thay
đổi. V.I.Lênin viết “Trong điều kiện chuyên chính vô sản, những hình thức
đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản không thể giống như trước được”.
Trong cuộc đấu tranh này, giai cấp vô sản phải biết cách sử dụng mọi
nguồn lực, vận dụng linh hoạt các hình thức đấu tranh. Mục tiêu của cuộc
đấu tranh này là giữ vững thành quả cách mạng, xây dựng và củng cố chính
quyền của nhân dân; tổ chức quản lý sản xuất, quản lý xã hội, bảo đảm tạo ra
một năng suất lao động xã hội cao hơn, trên cơ sở đó thủ tiêu chế độ người
bóc lột người, xây dựng một xã hội mới, công bằng, dân chủ, văn minh. Đó
vừa là mục tiêu, đồng thời vừa là nhân tố bảo đảm thắng lợi cho cuộc đấu
tranh của giai cấp vô sản chống lại giai cấp tư bản.
Ở Việt Nam, đấu tranh giai cấp trong giai đoạn quá độ hiện nay cũng
là một tất yếu. Do bối cảnh lịch sử của quá trình hình thành giai cấp và điều
kiện mới của xu hướng quốc tế hoá, đấu tranh giai cấp ở Việt Nam có những
đặc điểm riêng.
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta tiếp tục khẳng định
rằng, hiện nay và cả trong thời kỳ quá độ của cả nước ta còn tồn tại một cách
khách quan các giai cấp và đấu tranh giai cấp. Nhưng đấu tranh giai cấp ở
nước ta hiện nay phải nhận thức cho đúng, nó diễn ra trong điều kiện mới
với những nội dung mới và hình thức mới. Bởi vì cùng với những biến đổi to
lớn về kinh tế xã hội, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà
nước, cơ cấu giai cấp, nội dung, tính chất, vị trí của các giai cấp trong xã hội
ta cũng đã thay đổi nhiều, khác với thời kỳ cách mạng dân tộc dân chủ trong
những năm đầu chúng ta mới giành được chính quyền. Mối quan hệ giữa các