Việt Nam: Xác định vi khuẩn họ Rickettsia
gây “bệnh sữa”

Tiêm kháng sinh điều trị bệnh tôm sữa.
Khánh Hòa là địa phương đi đầu và dẫn đầu cả nước trong
phong trào nuôi tôm hùm lồng. Tuy nhiên, từ tháng 12-
2006 đến nay, người nuôi tôm hùm trong tỉnh liên tục phải
đương đầu với dịch bệnh tôm sữa; gần 60% trong số 29.800
ô lồng nuôi tôm hùm đã bị tôm sữa tấn công; thiệt hại ước
khoảng 250 tỷ đồng. Trung tuần tháng 10-2007, Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) đã cử Tổ công
tác giải quyết bệnh dịch tôm hùm triển khai công tác tổng
điều tra hoạt động nuôi và bệnh dịch tôm hùm nhằm phục
vụ mục đích nghiên cứu dịch tễ học bệnh tôm hùm. Và, các
nhà khoa học đã tìm ra vi khuẩn họ Rickettsia trong mẫu
bệnh phẩm. Đây là phát hiện đầu tiên trên thế giới về tác
nhân gây “bệnh sữa” trên tôm hùm.
Bệnh lạ
Theo thống kê của Sở Thủy sản, vụ tôm năm nay, toàn tỉnh
nuôi thả khoảng 29.800 ô lồng tôm hùm; riêng thị xã Cam
Ranh có 13.230 ô lồng, TP. Nha Trang 8.472 ô lồng, huyện
Vạn Ninh xấp xỉ 7.600 ô lồng, huyện Ninh Hòa mới phát
triển gần 500 ô lồng nhưng có đến 200 ô lồng chuyên ương
nuôi tôm hùm giống cung cấp cho toàn tỉnh. Qua theo dõi
của Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản (NTTS) III và
Trung tâm Khuyến ngư Khánh Hòa, từ trước đến nay, tôm
hùm thường mắc các loại bệnh như đen mang, đỏ thân,
long hở đầu, đầu to, su hà bám… nhưng tỷ lệ tôm nhiễm
bệnh không cao, việc xác định nguyên nhân không quá khó
và người nuôi tôm biết cách chủ động chữa trị nên hậu quả
không nghiêm trọng.

Trung tuần tháng 10-2007, lần đầu tiên ngân sách Nhà
nước đã chi một lúc gần 600 triệu đồng phục vụ công tác
nghiên cứu dịch tễ học bệnh tôm hùm. “Đội đặc nhiệm”
của Bộ NN-PTNT đã tập hợp hơn 120 cán bộ nghiên cứu
khoa học của Viện Hải dương học Nha Trang, Trường Đại
học Nha Trang, Viện Nghiên cứu NTTS III và ngành Thủy
sản các tỉnh từ Bình Định đến Ninh Thuận, triển khai tổng
điều tra hiện trạng nuôi và các loại bệnh thường xuất hiện
trên tôm hùm ở từng địa phương.
Với tư cách là đội trưởng “đội đặc nhiệm”, ông Nguyễn Tử
Cương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng an toàn vệ sinh
và thú y thủy sản, cho biết: “Nhóm điều tra cơ bản đã thu
thập thông tin từ 573 hộ nuôi tôm hùm ở 41 vùng nuôi
(8,1%), xây dựng báo cáo đánh giá ở từng tỉnh, từng vùng
và cả khu vực. Nhóm nghiên cứu dịch tễ học đã điều tra
dịch tễ khoảng 15% tổng số lồng nuôi tôm hùm, trên cơ sở
chọn mẫu bệnh phẩm và mẫu tôm sạch để phân tích, thí
nghiệm gây cảm nhiễm… Mặt khác, chúng tôi đã gửi mẫu
đến phòng thí nghiệm của Tổ chức Thú y thủy sản thế giới
(OIE) tại Mỹ để phối hợp nghiên cứu”.
Điều đáng lưu ý là trong quá trình nghiên cứu, “đội đặc
nhiệm” đã nhận được nhiều tài liệu của tổ chức thú y thủy
sản thế giới phân tích một số bệnh thường gặp ở tôm hùm,
nhưng chưa có tài liệu nào nói đến bệnh tôm sữa. Theo ông
Nguyễn Tử Cương, sau hơn 1 tháng tập trung nghiên cứu,
tháng 11-2007, lần đầu tiên các nhà khoa học Việt Nam đã
tìm ra vi khuẩn gây bệnh sữa trên tôm hùm. Kết quả phân
tích của nhóm nghiên cứu trong nước hoàn toàn trùng khớp
với các nhà khoa học nước ngoài, 80% mẫu bệnh phẩm
được xét nghiệm đều xuất hiện 1 loại vi khuẩn ký sinh nội