Sáng kiến kinh nghiệm

Đề tài:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP MỘT
HỌC TỐT MÔN ÂM NHẠC Người viết: Phan Hồng Lâm MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

I. Bối cảnh của đề tài
Như chúng ta đã biết âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao. Học
âm nhạc không chỉ mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái, học
mà chơi, chơi mà học, thông qua những câu hát, lời ca, cử chỉ, điệu bộ, âm nhạc giúp
các em nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các
em, giúp các em cảm thụ
những giai điệu qua từng bài hát, từng câu nhạc mà còn góp
phần không nhỏ vào quá trình giáo dục toàn diện cho học sinh. Chính vì thế mà việc
giảng dạy Âm nhạc cho học sinh cần phải luôn đổi mới, cải tiến phương pháp, cách
thức truyền thụ,…nhằm ngày đem lại lợi ích thiết thực. Đây là một việc làm không dễ,
người dạy cần phải nắm rõ đối tượng mà mình truyền thụ, hướng dẫn.
Đặc biệt là học
sinh khối lớp một, việc này lại càng khó khăn hơn. Các em phần lớn là chưa đọc được,
chủ yếu chỉ đọc theo giáo viên (truyền khẩu) nên việc dạy cho các em học thuộc lời và
hát được bài hát đòi hỏi nhiều công sức nhưng nếu không khéo dễ làm cho các em thụ
động, nhàm chán.
II. Lý do chọn đề tài
-Mục tiêu giáo dục hiện nay là đào tạo những con người phát triển toàn diện,
những con người có đủ năng lực cần thiết, đáp ứng đòi hỏi của cuộc sống hiện đại.
Việc giáo dục con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình

i có thể dạy các em
hát được. Đây là vấn đề dễ gây thụ động cho học sinh dẫn đến các em chán học hoặc lâu thuộc lời bài hát. Qua nhiều năm dạy chuyên môn âm nhạc, tôi mạnh dạn đưa ra
một số biện pháp giúp học sinh lớp một học tốt môn âm nhạc mà thực tế tôi đã vận
dụng và đạt hiệu quả rất tốt.
III. Phạm vi nghiên cứu
Trong dạy học âm nhạc lớp một có nhiều nội dung, nhưng đề tài này chỉ nghiên
cứu các biện pháp giúp học sinh mau thuộc lời bài hát thông qua các động tác phụ h
ọa
phù hợp với lời ca khi dạy bài hát mới.
Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp một trường Tiểu học B Khánh Bình.
IV. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
- Tất cả học sinh trong lớp học sẽ chủ động trong việc tiếp thu bài mới, không còn
học sinh đứng bên lề lớp học.
- Dễ phát hiện học sinh có năng khiếu cũng như học sinh còn rụ
t rè, nhút nhát từ đó
giáo viên có giải pháp phù hợp để bồi dưỡng hay hỗ trợ kịp thời.
- Học sinh rất mau thuộc lời và hát được bài hát.
- Lớp học rất sinh động và vui, thầy và trò dễ gần gũi hơn, thân thiện hơn (đây là
điểm rất quan trọng trong mỗi tiết dạy).
PHẦN NỘI DUNG

I. Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết, đố
i với học sinh học phân môn âm nhạc, đặc biệt là học
có được. Học âm nhạc mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái,
học mà chơi, chơi mà học. Thông qua những câu hát, những lời ca, những cử chỉ,
những điệu bộ, âm nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu,
kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những giai điệu qua từng bài hát,
từng câu nhạc.
-Vậy làm thế nào giúp các em hát đúng giai điệu, đúng tính chất các bài hát,
đúng cao độ
, trường độ và đặc biệt là làm thế nào để các em mau thuộc lời và không
gây nhàm chán? Trước tiên phải xác định đúng tầm cữ giọng phù hợp lứa tuổi của các
em, giúp các em hiểu và phân biệt được những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với lực
độ khác nhau, tốc độ thể hiện khác nhau, để phát triển năng lực nghe nhạc và cảm thụ
âm nhạc. Ngoài việc xác định tầm cữ giọng phù hợp cho học sinh, để
các em có hứng
thú trong học tập, người giáo viên cần tạo cho các em có một tâm thế thoải mái, một
hứng thú tràn đầy khi học âm nhạc. Để làm được việc đó, một trong nhiều yếu tố quan
trọng là người giáo viên phải truyền tải chính xác giai điệu các bài hát, chọn giọng phù
hợp với học sinh, chọn phương pháp dạy học hợp lí. Em không thụ động khi học, phải
giúp các em hiểu được ý nghĩ
a lời ca, cảm nhận được những tình cảm tươi vui, đằm
thắm, nhí nhảnh hay trầm lắng trong giai điệu từng bài hát, từng hoạt động.
-Là giáo viên được đào tạo chuyên ngành sư phạm âm nhạc cấp tiểu học, qua
thời gian trực tiếp giảng dạy bộ môn với lòng yêu nghề mến trẻ và sự nỗ lực học hỏi
của mình, bản thân đã đúc kết đượ
c những kinh nghiệm trong công tác, tôi nhận thấy
thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức của môn học, đặc biệt là việc học môn
âm nhạc của học sinh lớp một nên tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp giúp các em
học tốt hơn để các bạn đồng nghiệp cùng tham khảo.
III. Các biện pháp để tiến hành giải quyết vấn đề

Trên cơ sở đặt câu hỏi qua phiếu điều tra trắc nghiệm: Em có thích học bộ môn
âm nhạc không? Vì sao thích? Vì sao không? Kết quả thu được như sau:
* Năm học 2010-2011 :
TT Nguyên nhân
Kết quả
Lớp 1A Lớp 1B Lớp 1C Lớp 1D
1
Do môn âm nhạc
hấp dẫn, dễ học
8/29 hs = 27,5% 7/27 hs = 25,9% 8/27 hs = 29,6% 5/21hs = 23,8%
2
Do môn âm nhạc
khó nhớ, hay quên
7/29 hs = 24,1% 9/27 hs = 33,3% 7/27 hs = 25,9% 4/21hs = 19,0%
3
Do thầy dạy hay,
dễ hiểu
14/29 hs = 48,4% 11/27hs =40,7% 12/27hs= 44,5% 12/21hs= 57,2%
* Năm học 2011-2012:
TT Nguyên nhân
Kết quả
Lớp 1A Lớp 1B Lớp 1C Lớp 1D
1
Do môn âm nhạc
hấp dẫn, dễ học
7/29 hs = 24,1% 7/28 hs = 25% 8/28 hs = 28,5% 6/20 hs = 30%
2
Do môn âm nhạc
khó nhớ, hay quên
9/29 hs = 31% 10/28hs =35,7% 8/28 hs = 28,5% 4/20 hs = 20%

1D 21 3 hs = 14,2 % 18 hs = 85,8 %
0 = 0,0 %
Năm học 2011-2012 :

Lớp Số HS
Hoàn thành tốt
(A
+
)

Hoàn thành
(A)
Chưa hoàn thành
(B)
1A 29 4 hs = 13,7 % 25 hs = 86,3 % 0 = 0,0 %
1B 28 2 hs = 7,1 % 26 hs = 92,9 % 0 = 0,0 %
1C 28 3 hs = 10,7 % 25 hs = 89,3 % 0 = 0,0 %
1D 20 2 hs = 10 % 18 hs = 80 % 0 = 0,0 %

Qua kiểm tra chất lượng cho thấy các em khá thích học bộ môn, nhưng để học
tốt thì số lượng còn rất khiêm tốn. Thực tế khi nghe các em hát một bài hát bên cạnh

tôi thấy cách trên có nhiều khuyết điểm như: Các em dễ nhàm chán khi học hát, học
sinh thụ động, nhất là đối với các em có tính nhút nhát và lâu thuộc bài…Từ những
khuyết điểm đó, tôi luôn tìm cách để giúp các em học hát tốt hơn. Và tôi đã hướng dẫn
các em học hát một bài hát như sau: -Các bước đầu tiên của một tiết dạy tôi vẫn tiến hành như bình thường như:
Khởi động giọng, giáo viên hát mẫu. Đặc biệt đến phần hướng dẫn đọc từng câu của
lời bài hát tôi có một số thay đổi. Thay vì chúng ta đọc trước, học sinh đọc theo. Cách
này các em rất lâu thuộc lời và dễ quên, thụ động dẫn đến nhàm chán. Tôi không thực
hiện như thế mà tiến hành như sau:
-Ở mỗ
i bài hát, trước khi hướng dẫn các em học hát, tôi luôn tìm động tác sao
cho phù hợp với từng câu hát (có thể nói là động tác phụ họa khi hát) rồi đến khi
hướng dẫn học sinh đọc từng câu tôi lại kết hợp các động tác đó vào. Nghĩa là khi học
sinh đọc lời ( bất cứ câu hát nào) lại kết hợp với một động tác. Điều này trước tiên sẽ
giúp cho các em vận động, tránh thụ động, đặc biệt sẽ giúp cho các em rụt rè, nhút
nhát hòa cùng các bạn từ đó cũng giúp cho các em mạnh dạn hơn. Hai là, khi các em
đọc có kèm động tác (theo từng câu hát) các em rất dễ thuộc lời bài hát và nhớ rất lâu.
- Khi các em đã thuộc lời ca, tôi bắt đầu hướng dẫn các em học hát từng câu,
kết hợp câu - đoạn - cả bài một cách rất dễ dàng. Hơn nữa, các em lại hát rất đúng cao
độ, trường độ và cả giai điệu bài hát. Chúng ta rất ít tốn thời gian để sửa sai cho các
em.
- Khi dạy như trên, đến phần nghỉ giữa tiết hay củng cố, chúng ta có thể dùng
các động tác đã dạy để đố các em động tác đó là câu hát nào trong bài ? Điều này cũng
giúp các em nhớ lâu hơn và lớp học sinh động hơn.
Ví dụ: Trong bài “ Tìm bạn thân” (Nhạc và lời: Việt Anh). Khi hướng dẫn đọc
lời ca, tôi kết hợp các động tác sau:
- Câu 1: Nào ai ngoan ai xinh ai tươi (Tay trái chống hông, tay phải chỉ theo
phách của bài hát)


- Câu 2: Bầu trời xanh nước long lanh. Động tác như sau :

Bầu trời xanh (Tay phải chống hông, tay trái từ dưới đưa vòng lên đỉnh đầu rồi chống
hông.)
Nước long lanh (Tay trái chống hông, tay phải đưa sang phải).
- Câu 3: La la lá la, la la lá là. Động tác như sau :
Học sinh vỗ tay theo tiết tấu bài hát và nghiêng người qua phải, trái theo nhịp.

- Câu 4: Mời bạn cùng vui múa vui ca. Động tác như sau :
Học sinh làm động tác múa qua phải, qua trái theo nhịp bài hát.

* Tiết:13. Bài: Sắp đến Tết rồi. Nhạc và lời: Hồng Vân.
Tôi chia bài hát làm bốn câu để dễ hướng dẫn học sinh.
- Câu 1: Sắp đến Tết rồi đến trường rất vui. Động tác như sau :

- Câu 3 : Mẹ mua cho áo mới nhé, ai cũng vui mừng ghê. Động tác như sau : Mẹ mua cho áo mới nhé (Hai tay đan chéo trước ngực từ từ đưa ra ngoài).
Ai cũng vui mừng ghê (Hai tay đan chéo áp vào ngực). - Câu 4 : Mùa xuân nay em đã lớn, biết đi thăm ông bà. Động tác như sau :
Mùa xuân nay em đã lớn (Hai tay đan chéo đưa vòng từ dưới lên đỉnh đầu).

Biết đi thăm ông bà (Hai tay đặt lên vai và nghiêng qua phải, qua trái theo nhịp bài
hát). Năm học 2010-2011 :
Lớp
Sĩ số
HS
Hoàn thành tốt
(A
+
)

Hoàn thành
(A)
Chưa
hoàn thành
(B)
Học sinh thích
học âm nhạc
Học sinh
thuộc bài
tại lớp
1A 29 3 hs = 10,3 % 26 hs = 89,7% 0 = 0,0%

15 hs = 51,7%

11hs = 37,9 %
1B 27 3 hs = 11,1 % 24 hs = 88,9% 0 = 0,0%


thuộc bài
tại lớp
1A 29 3 hs = 10,3% 26 hs =89,7% 0 = 0,0%

14 hs =48,2%

11 hs=37,9%
1B 28 3 hs = 10,7% 25 hs =89,3% 0 = 0,0%

16 hs =57,1%

9 hs =32,1%
1C 28 2 hs = 7,1% 26 hs =92,9% 0 = 0,0%

14 hs = 50%

9 hs =32,1 %
1D 20 2 hs = 10% 18 hs =90% 0 = 0,0%

11 hs = 55%

8 hs =40 %

+ Kết quả bộ môn âm nhạc sau một năm áp dụng các phương pháp mới:
Năm học 2010 – 2011 :

Lớp
Sĩ
số
HS
1D 21 4 hs = 19 % 17 hs = 81% 0 = 0,0%

15 hs = 71,4%

12 hs= 57,1%

Năm học 2011-2012 :

Lớp
Sĩ số
HS
Hoàn thành tốt
(A
+
)

Hoàn thành
(A)
Chưa
hoàn thành
(B)
Học sinh thích
học âm nhạc
Học sinh
thuộc bài
tại lớp
1A 29 6 hs = 20,6 % 23 hs = 79,4 % 0 = 0,0 %


c sinh tiểu học nói riêng là rất
lớn và sẵn có. Điều cơ bản là giáo viên giảng dạy phải nắm được đối tượng, tìm hiểu
cụ thể những sở thích của các em để tìm ra phương pháp giáo dục, giảng dạy thích hợp
nhất giúp các em tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và tạo sự say mê trong việc vận
dụng các kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống.
3/ Nguyên nhân thấ
t bại:
Tuy bản thân tôi cố gắng tìm phương pháp giảng dạy thích hợp để giúp học sinh
lớp một học tốt phân môn âm nhạc nhưng trong thực tế vẫn còn vấp phải không ít khó
khăn trong giảng dạy. Cụ thể là đối với một số học sinh quá nhút nhát các em rất khó
theo kịp bài vì thời gian ở lớp có hạn hay những em học sinh có hoàn cảnh gia đình
khó khăn, gia đình gần như không quan tâm đến việc họ
c của các em, hay nghỉ học
dẫn đến thiếu hụt bài so với các bạn, đối với các em này tôi rất khó giúp các em theo
kịp các bạn trong lớp.

PHẦN KẾT LUẬN

I. Bài học kinh nghiệm
-Như vậy để đạt được hiệu quả cao trong tiết dạy, giáo viên phải hoà mình với
học sinh, hiểu được đặc điểm tâm lí của từng học sinh, cũng như đặc điểm của từng
lớp mà áp dụng những hình thức và phương pháp hướng dẫn khác nhau. Vì trong các
phương pháp dạy học không có phương pháp nào là vạn năng mà giáo viên phải biế
t

ọc sinh lớp mình hỗ trợ thêm cho tôi một số các dụng cụ đơn giản như : thanh phách
( hai thanh tre hoặc hai cái muỗng ), trống nhỏ do các em tự làm hoặc nhờ cha mẹ làm
dùm ….
-Từ những việc làm như trên đã giúp cho tiết dạy âm nhạc của tôi sinh động hơn, vui
hơn….học sinh rất thích khi tới môn học của tôi.
3/ Đối với đơn vị bạn:
Ngoài việc áp dụng các biện pháp nêu trên tại đơn vị mình, tôi còn phổ
biến
những kinh nghiệm của mình cho các đơn vị bạn qua những lần dự giờ thăm lớp hoặc
mở các tiết dạy thao giảng, chuyên đề cụm tại các trường lân cận thuộc địa bàn mà tôi
được tổ âm nhạc phân công phụ trách để cùng nhau học tập góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục trong nhà trường.
III. Khả năng ứng dụng, triển khai -Qua quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy kết quả đạt được như trên là rất khả
quan. Tuy nhiên để đạt được những kết quả này không phải trong một vài tiết học là
rèn cho học sinh có hiệu quả. Giáo viên phải có sự kiên trì bền bỉ nhận xét, động viên,
luyện tập. Có những em cần phải cầm tay hướng dẫn cụ thể từng động tác.
-Sáng kiến được áp dụng rộng rãi nhiều năm nay t
ại đơn vị trường cũng như tại
đơn vị bạn thuộc địa bàn phụ trách. Trong những lần kết hợp với tổ bộ môn âm nhạc đi
dự giờ, dạy thao giảng hoặc mở chuyên đề tôi thường trò chuyện, trao đổi và thảo luận
với các bạn đồng nghiệp để cùng nhau tìm ra các biện pháp ưu việt nhất, nhằm mang
lại hiệu quả cao nhất. Tuy nhiên vận d
ụng như thế nào để đạt hiệu quả thì chúng ta cần
cân nhắc sao cho phù hợp với đặc điểm của từng đơn vị.
IV. Những kiến nghị, đề xuất
-Phòng giáo dục cần cung cấp đầy đủ đồ dùng phục vụ cho việc học môn âm
nhạc.