Nghệ thuật quản lý của người xưa nhìn từ “Tam Quốc Diễn
Nghĩa”
“Tam quốc diễn nghĩa” là một tác phẩm văn học đặc sắc của Trung Hoa
cổ đại. Đọc tác phẩm nổi tiếng này, chúng ta không chỉ thán phục tài
cầm quân và diệu kế của Gia Cát Lượng, Chu Du hay Tào Tháo mà còn
có dịp hiểu thêm về nghệ thuật quản lý của người xưa.

Phải biết học “nghe”

Có lẽ ít ai ngờ rằng, sở dĩ Tào Tháo đạt nhiều thành công chính là nhờ
biết “nghe”. Ông luôn nghe ý kiến của cấp dưới và nghe theo những lời
khuyên có lợi cho mình.

Còn nhớ, trong trận Quan Độ, Tào Tháo quân ít nên có ý định trở về
Hứa Xương nhưng chưa vội vã rút quân mà viết thư mời Tuân Húc cùng
bàn việc rút quân. Tuân Húc kiên quyết phản đối việc rút quân, cho rằng
rút quân trong tình thế đó chẳng khác gì thua trận, và kiến nghị Tào
Tháo giữ vững trận địa, chờ đợi thời cơ để đánh địch. Tào Tháo nhận
thấy Tuân Húc nói có lý và nghe theo, sau đó lại theo mưu kế của Hứa
Du đốt sạch quân lương của Viên Thiệu, đánh bại quân địch.

Sau chiến thắng Quan Độ, quân Viên Thiệu đã thua, song Tào Tháo
cũng cạn lương thực, cho rằng không dễ gì đánh chiếm Hà Bắc và chuẩn
bị chuyển sang hướng Nam chinh phạt Lưu Biểu. Tuân Húc lại cản
ngăn, thuyết trình cho Tào Tháo nghe cái được, cái mất. Thế là Tào
Tháo hăng hái chỉ huy quân Bắc tiến, bình định quê hương của Viên
Thiệu và 3 châu khác là Dực, U, Thanh.

Chính nhờ nghe lời cấp dưới mà Tào Tháo đã biến nguy cơ thất bại
thành chiến thắng huy hoàng.

viết sớ khuyên ngăn Thiệu nhưng không ăn thua gì. Rốt cuộc, trong trận
Quan Độ Viên Thiệu thua xiểng liểng.

Biết sử dụng người tài nhưng có “tật”

Người tài thường có “tật”. Vấn đề là phải nắm được đặc điểm của người
tài để vừa khai thác tài năng, sở trường, vừa tránh bỏ những khuyết tật
của họ. Về mặt này, Gia Cát Lượng là một bậc kỳ tài, khi ông dùng cả
Nguỵ Diên và Dương Nghi.

Nguỵ Diên là viên tướng dũng mãnh hơn người, có hiểu chút ít mưu
lược song tính tự phụ và không hoà nhập với mọi người. Hơn nữa, có tin
đồn rằng Nguỵ Diên “có tướng phản nghịch, tâm địa mập mờ”. Gia Cát
Lượng không hề nao lòng bởi những lời đồn đại đó, con mắt tinh đời của
ông nhận ra đây là một nhân tài và mạnh dạn trọng dụng, lần lượt đề bạt
lên tới chức Nam Trịnh Hầu. Nguỵ Diên không phụ lòng Gia Cát
Lượng, lập rất nhiều chiến công, trở thành viên tướng tài của nước Thục
sau này.

Còn Dương Nghi là người chuẩn bị quân lương, phân phối quân nhu mỗi
khi Gia Cát Lượng xuất quân. Tuy hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất
sắc, song Dương Nghi tính tình hẹp hòi, không biết khoan dung, thường
gây mâu thuẫn với Nguỵ Diên. Gia Cát Lượng không vì thế mà bỏ Nghi.
Ông tiếc tài Nghi và sự dũng mãnh của Diên, chỉ ghét mỗi hai người bất
hoà nên thường xuyên khuyên bảo hai người phải biết thương yêu nhau.

Tào Tháo cũng là một điển hình về sự khoan hồng độ lượng và sử dụng
người tài đã từng phản mình.

Kiến An năm thứ 2, Tào Tháo dẫn 150 ngàn quân tấn công quân Trương

Làm lễ tưởng niệm Điển Vi xong, Tào Tháo mới làm lễ giỗ cháu Tào An
Dân, con trai trưởng Tào Ngang, giỗ các tướng sĩ tử trận. Tào Tháo giỗ
cả con ngựa của mình bị cung tên bắn chết hồi đó.

Khi mưu sĩ Quách Gia chết, Tào Tháo cũng vô cùng đau buồn, viết thư
cho Tuân Húc để bày tỏ lòng thương xót của mình, trong thư viết:
“Quách Phụng Hiếu chưa tròn tứ tuần, cùng ta làm việc 11 năm, bao
nhiêu gian truân vất vả đều cùng nhau nếm trải. Với sự thông minh
nhanh nhạy, tiên sinh làm việc gì cũng chưa bao giờ trễ nãi, đang định
sau này giao cho việc lớn thì bỗng nhiên tiên sinh mất rồi, làm cho ta
đau đớn vô cùng! Nay ta ban cho con tiên sinh hàng ngàn hộ, song có
ích gì với người đã khuất! Nghĩ lại tình cảm của ta và tiên sinh thì tiên
sinh là người rất hiểu ta, trên đời này tri kỷ hiếm lắm, vì thế càng thấy
đau xót, nhưng biết làm sao được!

“Ôn cố tri ân”, ngày nay bài học “đối nhân xử thế” của Tào Tháo thiết
nghĩ vẫn chưa hề mất đi tác dụng. Bởi, trong một cơ quan hay xí nghiệp,
ngoài quan hệ công việc, thủ trưởng nếu biết tôn trọng và quan tâm cấp
dưới thì chắc chắn tạo cho họ sự phấn khởi, làm việc hăng hái và có
trách nhiệm. Kinh nghiệm ấy tưởng chừng rất đơn giản nhưng không
phải ai cũng nhớ và làm được! Vân Trình (Kiến Thức Ngày Nay)