Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
Trường……………….
Khoa………………….
TIỂU LUẬN
Phát huy vai trò của trưởng thôn,
bản trong hoạt động QLXH cấp cơ
sở ở nước ta hiện nay (theo số liệu
của tỉnh Tuyên Quang)
1
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
MỤC LỤC
1. Tính cấp thiết của đề tài 3
PHẦN NỘI DUNG 5
Chương 1: 5
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THÔN, BẢN VÀ TRƯỞNG THÔN, BẢN 5
TRONG HOẠT ĐỘNG QLXH CẤP CƠ SỞ 5
Một số khái niệm cơ bản 5
Khái niệm quản lý 5
2
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài.
Giữ vững ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn và phát triển nông
nghiệp, nông thôn nâng cao đời sống nông dân là điều kiện đảm bảo sự ổn
định và phát triển của cũng như góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước. Để đảm bảo ổn định chính trị - xã hội ở nông thôn
đòi hỏi phải tiến hành đồng thời nhiều biện pháp, trong đó biện pháp cơ bản là
nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cấp xã, song để hệ thống ấy vận hành

vấn đề, song chưa có đề tài nào đề cập đến vấn đề “ phát huy vai trò của
trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở” mà đặc biệt là ở tỉnh
Tuyên Quang.
4
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THÔN, BẢN VÀ TRƯỞNG THÔN,
BẢN
TRONG HOẠT ĐỘNG QLXH CẤP CƠ SỞ.
Một số khái niệm cơ bản
Khái niệm quản lý
Quản lý là những tác động do con người thực hiện để tổ chức và điều chỉnh
hành vi của những con người khác nhau nhằm phối hợp các cố gắng riêng lẻ
của từng người, từng nhóm người độc lập với nhau thành một cố gắng chung
hướng vào việc biến đổi, cải tạo thế giới xung quanh, chinh phục thế giới ấy
vì lợi ích của con người. Thuật ngữ “quản lý” xét về nội dung có nhiều cách
diễn đạt khác nhau. Với ý nghĩa thông thường, phổ biến thí quản lý có thể
hiểu “là hoạt động nhằm tác động một cách có tổ chức và định hướng của chủ
thể quản lý vào một đối tượng nhất định để điều chỉnh cac quá trình xã hội và
hành vi của con người nhằm duy trì tính ổn định và phát triển của đối tượng
theo những mực tiêu đã dặt ra”
1.1.2 Khái niệm cấp cơ sở
Cấp cơ sở là đơn vị hành chính nhỏ nhất trong hệ thống hành chính 4 cấp ở
nước ta. Là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính
sách, pháp luật của nhà nước. Nghị quyết hội nghị lần thứ 5 ban chấp hành
tTrung ương Dảng cộng sản Việt Nam khóa IX chỉ rõ “cấp cơ sở xã, phường,
thị trấn là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cư trú sinh sống. Hệ thống chính trị
cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vân động nhân dân thực

là sự tác động bằng quyền lực nhà nước và bằng các thiết chế xã hội khác để
điều chỉnh các quả trình xã hội ở cơ sở và hành”.
6
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
1.2 Vai trò của thiết chế trưởng thôn, bản trong đời sống xã hội ở nông
thôn.
“Thôn, làng, bản, ấp, mường, buôn, phum, sóc,…(sau đây gọi chung là
thôn, bản) là đơn vị dân cư có truyền thống của nông thôn Việt Nam, mang tính
chất xã hội dân sự trong phạm vi cấp chính quyền cơ sở ( làng xã trước đây; xã
hiện nay) có quan hệ liên kết cộng đồng để tiến hành sản xuất, phòng chống
thiên tai, địch họa, baoe vệ an ninh làng xóm” (Theo tài liệu bồi dưỡng trưởng
thôn, bản về quản lý Nhà nước của Học viện Hành chính quốc gia).
Đặc trưng cơ bản của thôn, bản Việt Nam là tính tự quản và tính cộng đồng
được hình thành và tồn tại hàng ngàn năm nay. Do đó, cần có một người đứng
đầu thôn, bản để đại diện cho lợi ích của cộng đồng dân cư cùng sinh sống trên
một địa bàn, gọi là trưởng thôn, trưởng bản, già làng (gọi chung là trưởng thôn,
bản). Vì vậy, vai trò của trưởng thôn, bản, già làng cũng tồn tại như một yêu
cầu khách quan do tính tự quản của thôn, bản đòi hỏi. Tức là do yêu cầu của
bản thân thôn, bản nên trưởng thôn bản có trách nhiệm như là đại diện cho
chính quyền cơ sở ở thôn, bản trong các hoạt động quản lý Nhà nước và xã hội.
Có thể nói, trưởng thôn, bản giữ vai trò như một chiếc cầu nối giữa nhân dân và
chính quyền cấp cơ sở bởi trưởng thôn, bản là người đại diện cho nhân dân
trong thôn, bản do đó sẽ có nghĩa vụ, quyền hạn tổ chức và chủ trì các cuộc họp
của thôn, bản để bàn về những vấn đề thuộc thẩm quyền quyết định của nhân
dân, đóng góp ý kiến cho những công việc, chủ trương, dự án thuộc thẩm
quyền quết định của Ủy ban nhân dân (UBND) xã và Hội đồng nhân dân
(HĐND) xã; phát hiện và báo cáo kịp thời với với UBND xã những hành vi vi
phạm pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân. Mặt
khác, trưởng thôn, bản còn là người đại diện cho UBND xã tại thôn, bản đó là

và trưởng thôn, bản phải ham gia vào công tác quản lý hành chính ở thôn, bản
là yêu cầu của quá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở. Trách nhiệm và quyền hạn
của trưởng thôn, bản trong vấn đề này ngày càng được mở rộng để đảm bảo
8
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
quyền dân chủ của nhân dân. Do đó trách nhiệm của trưởng thôn, bản được mở
rộng hơn do yêu cầu của việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở.
Có thể nói hoạt động QLXH cấp cơ sở là một dạng quản lý cụ thể, bởi
vì chủ thể phải trực tiếp quản lý những hoạt động cụ thể, nhữn sự việc, sự kiện
diễn ra hàng ngày trong đời sống của nhân dân ở thôn, bản. Đặc biệt đó là đội
ngũ trưởng thôn, bản càng phải phát huy hơn nữa vai trò của mình trong các
hoạt động quản lý, trong vai trò là người đại diện cho nhân dân trước UBND
xã.
9
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
Chương 2:
THỰC TRẠNG SỰ PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA TRƯỞNG
THÔN, BẢN
TRONG HOẠT ĐỘNG QLXH CẤP CƠ SỞ Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY
(THEO SỐ LIỆU CỦA TỈNH TUYÊN QUANG )
2.1 Thực trạng vè việc phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong
hoạt động QLXH ở nước ta hiện nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
2.1.1 Một vài nét về đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh.
Tuyên Quang là một tỉnh miền núi phía bắc, phía Bắc giáp tỉnh Hà
Giang, phía Đông giáp Thái Nguyên và Bắc Kạn, phía tây giáp Yên Bái, phía
Nam giáp Phú Thọ và Vĩnh Phúc. Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 586.690 ha,
trong đó có 70% là diện tích đồi núi. Tuyên Quang có dân số trung bình là

thực hiện tốt các nhiệm vụ ở thôn, bản, cụ thể là:
٭ Công tác tuyên truyền thực hiện pháp luật ở thôn, bản.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ trên đội ngũ trưởng thôn, bản đã khai thác tiệt
để các phương tiện hiện có của thôn, bản để tổ chức tuyên truyền các nội
dung cần thiết cho nhân dân, cần nắm và thực hiện như: Luật đất đai, Luật và
các pháp lệnh về thuế, Luật hôn nhân và gia đình, Luật bầu cử Quốc hội…
trên loa, đài phát thanh, các cuộc họp thôn, bản… Kể từ khi quy chế dân chủ
ra đời (năm 1998) đội ngũ trưởng thôn, bản đã là người trực tiếp tuyên truyền
và tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trên địa bàn thôn, bản, đặc biệt là trong
việc xây dựng các hương ước, quy ước, cơ sở hạ tầng của thôn, bản. Hàng
năm các trưởng thôn đã trực tiếp tổ chức nhiều cuộc họp với nhân dân để giải
quyết những vướng mắc tồn tại có liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp
của nhân dân, đôn đốc nhân dân trong thôn, bản thực hiện các nghĩa vụ đối
với Nhà nước. Nhiều nơi trưởng thôn, bản đã tổ chức các cuộc họp để nhân
dân đóng góp ý kiến, xây dựng quy ước làng văn hóa – gia đình văn hóa mới,
quản lý đường, ngõ, công trình phúc lợi của thôn, bản. Thời gian qua hầu hết
11
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
các trưởng thôn, bản đã thực hiện tốt các nhiệm vụ này, tiêu biểu là một số
trưởng thôn, bản ở huyện Hàm Yên, Sơn Dương, thị xã Tuyên Quang.
٭Công tác thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước.
Trưởng thôn, bản đã giúp UBND xã đôn đốc các tổ chức kinh tế xã hội
và nhân dân trong thôn, bản thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà nước, để tạo
điều kiện cho các tổ chức, công dân thực hiện tốt nghĩa vụ đó trưởng thôn,
bản đã thường xuyên thông báo đầy đủ, kịp thời, chính xác các chỉ tiêu về loại
thuế, mức thuế, nghĩa vụ lao động công ích, nghĩa vụ quân sự,… để các tổ
chức, công dân được biết. đồng thời vận động nhân dân tự giác thực hiện các
nghĩa vụ đối với Nhà nước.
٭Công tác tổ chức nhân dân thực hiện quy chế dân chủ.

công nhận “gia đình văn hóa”. Phong trào này những đây ở Tuyên Quang
ngày càng phát triển mạnh mẽ. Đóng góp vào phong trào này có vai trò to lớn
của đội ngũ trưởng thôn, bản vì trưởng thôn, bản có nhiệm vụ giúp UBND xã
hưỡng dẫn nhân dân và tổ chức phong tràoxây dựng làng văn hóa, gia đình
văn hóa oử thôn, bản mình. Tổ chức xây dựng và thực hiện hương ước, quy
ước của thôn,bản là một trong những nhiệm vụ của trưởng thôn, bản. Thôn,
bản xây dựng quy ước, hương ước không trái với pháp luật hiện hành, được
UBND cấp trên phê duyệt, là một hnhf thức quản ký thôn, bản mà trước đây
Nhà nước đã làm. Ngày nay trưởng thôn, bản tỏ chức cho nhân dân xây dựng
và thực hiện “quy ước làng văn hóa” chính là tham gia vào hoạt động QLXH
ở thôn, bản.
Những mâu thuẫn, tranh chấp ở thôn, bản đa phần là tranh chấp đất đai.
Những năm trước đây còn tình trạng lấn chiếm đát, mua, bán chuyển nhượng
không đúng thẩm quyền. trong những năm gần đây, đội ngũ trưởng thôn, bản
đã giúp UBND xã thực hiện quản lý đất đai trên địa bàn một cách tích cực.
Các trưởng thôn, bản đã biết phối hợp chặt chẽ với cán bộ địa chính xã nắm
chắc diện tích đất của thôn bản, thường xuyên theo dõi diễn biến về sở hữu,
sử dụng đất đai; kịp thời phát hiện các hiện tượng lấn chiếm, sử dụng sai mục
đích…báo cáo, phản ánh với UBND xã, chính quyền cơ sở thực nghiêm luật
13
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
đất đai ở địa phương, góp phần quản lý đất đai ở thôn, bản ngày càng chặt chẽ
hơn.
Công tác quản lý hộ khẩu ở thôn, bản cũng được cũng được đội ngũ
trưởng thôn, bản thực hiện nghiêm túc. Trưởng thôn, bản đã giúp UBND xã
theo dõi nắm chắc hộ khẩu theo độ tuổi, hộ khẩu thường trú, tạm trú, số khẩu
tăng, giảm (sinh, tử, đến, đi…) trong thôn, bản đã báo có UBND xã thường
xuyên. Đa số các thôn, bản đã duy trì được nề nếp đăng ký tạm trú, tạm vắng
với trưởng thôn. Đối với những gia đình không may có người qua đời các gia

thuận lợi để thôn, bản và trưởng thôn, bản phát huy được tính năng động,
sáng tạo của mình.
2.1.3 Những hạn chế của đội ngũ trưởng thôn, bản trong hoạt
động QLXH cấp cơ sở.
Bên cạnh những kết quả đạt được nêu trên trong quá trình hoạt động đội
ngũ trưởng thôn, bản đã bộc lộ không ít những hạn chế và khuyết điểm của
mình, cụ thể là:
٭ Về chất lượng đội ngũ trưởng thôn, bản
Thời kỳ đầu, một số chính quyền cơ sở đã chỉ đạo thiếu chặt chẽ trong
việc bầu trưởng thôn, bản dẫn đến có nơi bầu những người không đủ tư cách,
hoặc phẩm chất năng lực trong công tác. Về trình độ văn hóa trưởng thôn, bản
chưa cao, còn có sự chêch lệch lớn giữa các vùng thể hiện, trình độ văn hóa
cấp 1 của trưởng thôn toàn tỉnh chiếm 4.8%, cấp 2 chiếm 75,6%, cấp 3 chỉ
chiếm 19,6%. Số trưởng thôn, bản có trình độ cấp 1, cấp 2 tập trung chủ yếu ở
các huyện vùng núi, vùng cao. Với trình độ văn hóa như vậy nên trưởng thôn
,bản rất khó khăn trong việc xây dựng các quy chế, hương ước của thôn, bản.
٭Về thực hiện nhiệm vụ quyền hạn của trưởng thôn, bản.
Một số trưởng thôn, bản đã không thực hiện nghiêm chỉnh chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định. Về thực hiện nhiệm vụ quản lý
nhân khẩu đi và đến, đăng ký tạm trú, tạm vắng chưa được chặt chẽ, chưa kịp
thời. Đặc biệt là việc quản lý nhân khẩu từ nơi khác đến làm ăn, sinh sống ở
các thôn, bản thuộc vùng núi, vùng cao còn lỏng lẻo, không bảo cáo những hộ
chuyển đến với chính quyền cơ sở kịp thời. Các thôn, bản vùng trung du nắm
15
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
bắt số nhân khẩu đi làm ăn nơi khác hoặc đi xây dựng kinh tế tự do còn chậm,
thiếu thủ tục. Đối với việc vận động, đôn đốc nhân dân thực hiện nghĩa vụ
nộp thuế nhiều thôn, bản làm chưa tốt. Việc giải quyết các tệ nạn xã hội như
trộm cắp, nghiện hút, mê tín dị đoan,…chưa được ngăn chặn kịp thời. Một số

không tốt. Do đó trưởng thôn, bản không được nhân dân ủng hộ, mất lòng
tin.
Đa số trưởng thôn có trình độ văn hóa thấp, năng lự quản lý điều hành
kếm, khả năng nắm bắt và hiểu biết đường lối, chính sách pháp luật của Đảng
và Nhà nước hạn chế. Mặt khác việc chi trả phụ cấp cho trưởng thôn, bản là
chưa hợp lý. Nhà nước quy định Ngân sách trả phụ cấp cho trưởng thôn, bản
là 40.000 đồng/ tháng ( quyết định 164/TCCP- CCVC ngày 26/6/1995 của
Ban Tổ chức – Cán bộ - Chính phủ ). Mức này là quá thấp so với tình hình
thời giá hiện nay. Nên không có tác dụng khuyến khích các trưởng thôn tích
cực hoạt động.
17
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
Chương 3:
GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA TRƯỞNG THÔN,
BẢN
TRONG HOẠT ĐỘNG QLXH CẤP CƠ SỞ Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY
Trưởng thôn, bản là người đại diện cho chính quyền cơ sở trực tiếp quan
hệ hàng ngày với nhân dân ở thôn, bản. Mối quan hệ giữa trưởng thôn, bản
với nhân dân trong thôn, bản là quan hệ “hàng xóm láng giềng”, có chỗ còn là
quan hệ họ hàng, dòng tộc. Ngày nay trưởng thôn bản cần phải có trình độ
văn hóa, trình độ văn hóa, trình đọ hiểu biết về chủ trương đường lối, chính
sách pháp luật của Đảng và Nhà nước. Xuất phát từ thực tế trên việc phát huy
vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở cần có những
giải pháp sau:
3.1 Hoàn thiện các văn bản pháp luật quy định về vai trò
của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở.
Đến nay các văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước đề khẳng định:
thôn, bản không phải là một cấp chính mà là tổ chức tự quản của cộng đồng

cán bộ là một quá trình chọn lọc, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài thông qua
một hệ thống các biện pháp về: tiêu chuẩn, chế độ, chính sách đãi ngộ, khen
thưởng và kỷ luật, đào tạo và bồi dưỡng…Muốn làm tốt công tác quy hoạch
cán bộ thôn, bản cần phải có sự thống nhất về nhận thức, tức là coi trưởng
thôn, bản là một trong những chức danh của cán bộ cơ sở cần quy hoạch, đào
tạo. Công tác quy hoạch cán bộ thôn, bản mà trực tiếp là chức danh trưởng
thôn, bản phải bắt đầu từ việc định ra các tiêu chuẩn cụ thể rõ ràng đối với
chức danh này.
Đối với Tuyên Quang, việc quy hoạch cán bộ thôn, bản cần phải quy
định cụ thể hơn, công bố công khai những tiêu chuẩn của trưởng thôn, bản
phù hợp với từng vùng, từng địa phương.
3.4 Thực hiện chế độ chính sách đối với trưởng thôn, bản.
19
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
Thực chất, trưởng thôn, bản được đặt ra nhằm giúp UBND xã thực hiện
một phần chức năng quản lý về những mặt nhất định trong đời sống của nông
thôn, bản, nên là đại diện cho UBND xã trước thôn, bản. Đòng thời trưởng
thôn, bản do nhân dân trong thôn, bản trực tiếp lựa chọn, bầu ra, thay mặt
nhân dân điều hành công việc và đại diện cho thôn, bản mình trước UBND
xã. Vì vậy trưởng thôn, bản phải được nhận thù lao từ hai phía, đó là nhà
nước và thôn, bản vì trưởng thôn, bản vừa giúp việc cho Nhà nước lại vừa là
người đại diện cho thôn, bản. Mặt khác,UBND tỉnh nên có văn bản hướng
dẫn các thôn, bản trả phụ cấp cho trưởng thôn, bản. Cách huy động nguồn chi
trả và mức chi trả cho từng cán bộ do Hội nghị thôn, bản quyết định. Đáy là
một cách đảm bảo quyền tự chủ và tự quản của thôn, bản.
3.5 Công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ thôn,bản.
٭ Hình thức tổ chức bồi dưỡng: Ngoài việc tổ chức các buổi tập huấn cho
trưởng thôn, bản ở xã, huyện, tỉnh thi việc tổ chức Hội thi trưởng thôn giỏi
cũng là một phương pháp bồi dưỡng kiến thức về thôn, bản và QLXH ở thôn,

cũng như quản lý Nhà nước của các cấp chính quyền, đảm bảo đáp ứng quyền
và lợi ích hợp pháp của nhân dân.
Là một sinh viên, đang ngồi trên ghế nhà trường, em luôn cố gắng học
tập và rèn luyện tu dưỡng bản thân mình với mong muốn góp một phần công
sức nhỏ bé vào sự nghiệp xây dựng quê hương, đất nước.
21
Phát huy vai trò của trưởng thôn, bản trong hoạt động QLXH cấp cơ sở ở nước ta hiện
nay (theo số liệu của tỉnh Tuyên Quang)
Danh mục tài liệu tham khảo
1. Ban tổ chức cán bộ - chính phủ, Tài liệu bồi dưỡng kiến thức về quản
lý Nhà nước (dành cho trưởng thôn, bản),Hà nội 1998
2. Tính tự quản của cộng đồng làng xã trong việc kiện toàn hệ thống
Chính trị cơ sở.
3. Tạp chí tổ chức Nhà nước tháng 11.2002
4. Khoa Nhà nước và phát luật, Giáo trình QLXH cấp cơ sở, Hà Nội 2010
5. Cơ quan của Bộ Nội Vụ - Tạp chỉ tổ chức Nhà nước tháng 2.2010
6. Cơ quan Bộ Nội Vụ - Tạp chí Tổ chức Nhà nước tháng 3.2010
7. Học viện Hành Chính – Tạp chí quản lý Nhà nước tháng 3.2010
8. Học viện Hành Chính – Tạp chí quản lý nhà nước tháng 5.2010
9. Báo cáo chính trị đại hội đại biểu tỉnh ủy Tuyên Quang, nhiệm kỳ 2005
– 2010.
10.Đào Thị Thông, Quản lý xã hội cấp cơ sở ở nước ta hiện nay – Hoạc
viện Báo chí Tuyên Truyền, 2006
11.Nguyễn Thị Hồng, Tăng cường sự tham gia của trưởng thôn, bản trong
quản lý Nhà nước ở cơ sở, Học viện chính trị quốc gia, 2006 22