MỞ ĐẦU
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá là một cuộc cải biến cách mạng từ xã hội
nông nghiệp sang xã hội công nghiệp. Đó cũng là một cuộc cải biến cách mạng
trên mọi lónh vực của đời sống xã hội. Vì vậy, để triển khai thuận lợivà thực hiện
thành công sự nghiệp này đòi hỏi phải có những tiền đề cần thiết.
Xuất phát từ thực trạng kinh tế, văn hoá xã hội của nước ta, để nay mạnh
sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước phải không ngừng tạo dựng
những tiền đề sau đây :
1/ Huy động vốn và sử dụng vốn có hiệu quả.
2/ Đào tạo nguồn nhân lực có năng lực, có đức, có tài, ham học hỏi, thông
minh, sáng tạo, làm việc quên mình cì nền độc lập và sự phồn vinh của đất nước.
3/ Phát triển khoa học và công nghệ là động lực của công nghiệp hoá, hiện
đại hoá.
4/ Mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng
và Nhà nước.
Đối tượng nghiên cứu là nền kinh tế Việt Nam đang từng bước công
nghiệp hóa, hiện đại hoá và mục tiêu tổng quát của sự nghiệp công nghiệp hoá của
nước ta được Đảng Cộng Sản Việt Nam xác đònh tại đại hội lần VIII và tiếp tục
được khẳng đònh tại đại hội IX là “Đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển,
nâng cao rõ rệt vật chất, tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020
nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại.
Chúng ta phải vận dung 5 quan điểm Mac-lenin và thực tiễn vào trong quá
trình sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá.Bố cục gồm 2 phần:
Phần 1:Nội dung của công nghiệp hoá,hiện đại hoá ở Việt Nam.
Phần 2:Những thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và
những hạn chế ở Việt Nam thời gian qua.
1
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
PHẦN 1
NỘI DUNG CỦA CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ Ở VIỆT NAM
1/ Những nội dung cơ bản của công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong thời

hiện đại hoá.
Phát triển khoa học-công nghệ trong điều kiện Việt Nam hiện naycần chú
ý tới những vấn đề sau đây :
Thứ nhất, phải xác đònh được những phương hướng đúng đắn cho sự phát
triển khoa học - công nghệ. Sở dó như vậy là vì, khoa học công nghệ là lónh vực hết
sức rộng lớn; trong khi có đội ngũ cán bộ khoa học công nghệ nước ta còn nhỏ bé,
chất lượng thấp; khả năng của đất nước ta về vốn liếng, phương tiện nghiên cứu…
rất hạn hẹp. Do đó, chúng ta không thể cùng một lúc đầu tư để phát triển tất cả các
lónh vực khoa học công nghệ, mà phải lựa chọn những lónh vực nhất đònh để đầu tư.
Nếu việc lựa chọn đúng sẽ tạo điều kiện cho khoa học công nghệ phát triển và
ngược lại, nếu việc lựa chọn không đúng thì không những ảnh hưởng xấu tới sự
phát triển của khoa học công nghệ mà còn ảnh hưởng không tốt đến công nghiệp
hoá hiện đại hoá. Phương hướng chung cho sự phát triển khoa học công nghệ nước
ta là: Phát huy lợi thế của đất nước, tận dụng mọi khả năng để đạt được trình độ
công nghệ tiên tiến, đặc biệt là công nghệ thông tin và công nghệ sinh học, tranh
thủ ứng dụng ngày càng nhiều hơn, ở mức cao hơn và phổ biến nhiều hơn những
thành tựu mới về khoa học và công nghệ, từng bước phát triển kinh tế tri thức.
Thứ hai, phải tạo dựng được những điều kiện cần thiết cho sự phát triển
khoa học công nghệ việc xác đònh những phương hướng đúng cho sự phát triển
khoa học công nghệ là cần thiết nhưng chưa đủ, mà khoa học công nghệ chỉ phát
triển khi được đảm bảo những điều kiện kinh tế xã hội cần thiết. Những điều kiện
3
đóù là:đội ngũ cán bộ khoa học công nghệ có số lượng đủ lớn, chất lượng cao; đầu
tư ở mức cần thiết; các chính sách kinh tế xã hội phù hợp…
Trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá, người lao động - lực lượng
sản xuất thứ nhất - không những phai được nâng cao trình độ văn hoá và khoa học
công nghệ mà còn phải được trang bò cả cơ sở vật chất kỹ thuật tiên tiến. Họ vừa là
kết quả sự phát triển lực lượng sản xuất, vừa là người tạo ra sự phát triển đó.
B/ Chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại hoá, hợp lý va hiệu quả cao.
Quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá cũng là quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh

kinh tế, do vậy cơ cấu kinh tế được tạo dựng phải là “cơ cấu mở”.
Ở nước ta, kể từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đến nay, dưới ánh
sáng của đường lối đổi mới, việc chuyển dòch cơ cấu kinh tế đã đạt được những
thành tựu quan trọng.
Thông qua cách mạng khoa học-công nghệ và phân công lại lao động với
những tính quy luật vốn có của nó, thích ứng với điuề kiện nước ta, Đảng ta đã xác
đònh một cơ cấu kinh tế hợp lý mà “bộ xương” của nó là cơ cấu tế công - nông
nghiệp - dòch vụ gắn với phân công va hợp tác quốc tế sâu rộng. Mục tiêu phấn
đấu của nước ta đến năm 2010 là tỷ trọng GDP của nông nghiệp 16 -17%;công
nghiệp 40 - 41%, dòch vụ 42 - 43%.
Chuyển dòch cơ cấu kinh tế ở nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghóa xã
hội được thực hiện thoe phương châm: kết hợp công nghệ với nhiều trình độ, tranh
thủ công nghệ mũi nhọn - tiên tiến người tận dụng được nguồn lao động dồi dào,
vừa cho phép rút ngắn khoảng cách lạc hậu, vừa phù hợp với nguồn vốn có hạn ở
trong nước; lấy qui mô vừa và nhỏ là chủ yếu, có tính đến qui mô lớn nhưng phải là
qui mô hợp lý và có điều kiện; giữ được tốc độ tăng trưởng hợp lý, tạo ra sự cân
đối giữa các ngành, các lónh vực kinh tế và các vùng trong nền kinh tế… Chuyển
dòch cơ cấu kinh tế ở nước ta trong những năm trước mắt cần thực hiện theo đònh
5
hướng chung sau đây : Chuyển dòch cơ cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư dựa trên cơ sở
phát huy các thế mạnh và các lợi thế so sánh của đất nước, tăng sức cạnh tranh,
gắn với nhu cầu thò trường trong nước và ngoài nước, nhu cầu đời sống nhân dân và
quốc phòng, an ninh. Tạo thêm sức mua của thò trường trong nước và mở rộng thò
trường ngoài nước,đẩy mạnh xuất khẩu.
C/Thiết lập quan hệ sản xuất phù hợp theo đònh hướng xã hội chủ nghóa.
Công nghiệp hoá ở nước ta nhằm mục tiêu xây dựng chủ nghóa xã hội. Do
đó, công nghiệp hoá không chỉ là phát triển lực lượng sản xuất, mà còn là quá trình
thiết lập, củng cố và hoàn thiện quan hệ và sản xuất phù hợp theo đònh hướng xã
hội chủ nghóa.
Theo quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ của

nhất là công nghệ sinh học, cơ giới hoá, điện khí hoá; phát triển mạnh công, thương
nghiệp, dòch vụ, du lòch…; tăng cường xây dựng kết cấu hạ tầng…
B/ Phát triển công nghiệp.
Hướng ưu tiên phát triển công nghiệp là; các ngành chế biến lương thực
-thực phẩm, sản xuất hàng tiêu dùng, hàng xuất khẩu, công nghiệp điện tử và công
nghệ thông tin. Xây dựng có chọn lọc một số cơ sở công nghiệp nặng trong những
ngành trọng yếu mà nhu cầu đòi hỏi bức bách và có điều kiện về vốn, cộng nghệ,
thò trường để phát huy tác dụng nhanh và có hiệu quả (năng lượng, nhiên liệu, vật
liệu xây dựng, cơ khí chế tạo, đóng và sửa chữa tàu thuỷ, luyện kim, hoá chất).
C/ Cải tạo,mở rộng,nâng cấp và xây dựng mới có trọng điểm kết cấu hạ tầng
vật chất của nền kinh tế.
Trong cơ chế thò trường, kết cấu hạ tầng có vai trò hết sức quan trọng đối với
sự phát triển của sản xuất, kinh doanh và đời sống của dân cư. Từ một nền kinh tế
nghèo nàng, lạc hậu đi lên chủ nghóa xã hội, kết cấu ở hạ tầng của nền kinh tế
7
nước ta hết sức thấp kém, không đáp ứng được yêu cầu của sản xuất kinh doanh và
của đời dống dân cư. Do dậy, trong những năm trước mắt, việc xây dựng kết cấu hạ
tầng của nền kinh tế được coi là một nội dung của công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Do khả năng tài chính có hạn, trong những năm trước mắt, việc xây dựng
kết cấu hạ tầng phải tập trung vào khâu cải tạo, mở rộng, nâng cấp. Việc xây dựng
mới chỉ có mức độ và phải tập trung vào những khâu trọng điểm, có ý nghóa quan
trọng đối với nền kinh tế hoặc vùng kinh tế. Có như vậy mới tạo điều kiện cho mở
rộng đầu tư phát triển, nhất là việc thu hút vộn đầu tư nước ngoài.
D/ Phát triển nhanh du lòch,các ngành dòch vụ.
Phát triển ngành du lòch và các ngành dòch vụ như: hàng không, hàng hải,
bưu chính - viễn thông, tài chính, ngân hàng, kiểm toán, bảo hiểm, pháp lý, thương
mại… trước hết cần đáp ứng nhu cầu về dòch vụ của nhân dân. Mức thu nhập, mức
sống càn cao, nhu cầu về các loại dòch vụ của dân cư càng lớn. Phát triển dòch vụ
trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của dân cư.
Phát triển dòch vụ còn nhằm nâng cao hiệu quả của sản xuất kinh doanh.

các nước. Do đó, công nghiệp hoá, hiện đại hoá không thể thành công nếu không
mở cửa nền kinh tế. Sau thời kỳ khá dài đóng cửa , hiện nay, mở cửa nền kinh tế là
nhu cầu cấp bách đối với nền kinh tế nước ta, là một nội dung của công nghiệp
hoá, hiện đại hoá ở nước ta trong những năm trước mắt. Tuy nhiên, mở cửa hội
nhập như thế nào cũng cần được cân nhắc kỹ càng nhằm tranh thủ những tác động
tích cực, hạn chế những tác động tiêu cực của quá trình nay với tăng trưởng, phát
triển của nền kinh tế.
Trong việc mở cửa, hội nhập, phải đẩy mạnh xuất khẩu coi xuất khẩu là
hướng ưu tiên và là trọng điểm . Chuyển hướng chiến lược, xây dựng nền kinh tế
mở đòi hỏi phải điều chỉnh cơ cấu kinh tế để vừa hội nhập khu vực, vừa hội nhập
toàn cầu.
9
KẾT LUẬN
Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá trước hết là quá trình cải biến lao
động thủ công, lạc hậu thành lao động sử dụng máy móc, tức là phải cơ khí hoá
nền kinh tế quốc dân. Đó là bước chuyển đổi rất căn bản từ nền kinh tế nông
nghiệp sanh nền kinh tế công nghiệp. Đối tượng công nghiệp hoá, hiện đại hoá là
tất cả các ngành kinh tế quốc dân nhưng trước hết và quan trọng nhất là ngành
công nghiệp sản xuất tư liệu sản xuất.
Chuyển dòch cơ cấu kinh tế ở nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghóa xã
hội được thực hiện theo phương châm: kết hợp công nghệ với trình độ, tranh thủ
công nghệ mũi nhọn – tiên tiến vừa tận dụng được nguồn lao động dồi dào, vừa
cho phép rút ngắn khoảng cách lạc hậu, vừa phù hợp với nguồn vốn có hạn ở trong
nước. Chuyển dòch cơ cấu kinh tế ở nước ta trong những năm trước mắt cần thực
hiện theo đònh hướng chung sau đây: chuyển dòch cơ cấu kinh tế, cơ cấu đầu tư dựa
trên cơ sở phát huy các thế mạnh và các lợi thế so sánh của đất nước, tăng sức cạnh
tranh, gắn với nhu cầu thò trường trong nước và ngoài nước, nhu cầu đời sống nhân
dân và quốc phòng, an ninh. Tạo thêm sức mua của thò trường trong nước và mở
rộng thò trường ngoài nước, đẩy mạnh xuất khẩu.
Công nghiệp hoá ở nước ta nhằm mục tiêu xây dựng chủ nghóa xã hội. Do

xuất khẩu…Nguồn vốn trong nước còn phụ thuộc vào tỷ lệ tiết kiệm.Với một khối
lượng của cải nhất đònh ,tỷ lệ tiết kiệm càng cao,nguồn vốn càng lớn.Do đó,để
công nghiệp hoá,hiện đại hoá thành công,ta phải triệt để tiết kiệm,coi “tiết kiệm là
quốc sách”,đấu tranh triệt để nhũng,lãng phí…Nguồn vốn trong nước còn phụ thuộc
vào các chính sách kinh tế như:chính sách cơ cấu các thành phần kinh tế,chính sách
thuế,chính sách lãi suất…Do đó,xây dựng chính sách kinh tế phù hợp với yêu cầu
11
của nền kinh tế trong mỗi giai đoạn phát triển là yêu cầu khách quan.Nguồn vốn
trong nước giữ vai trò quyết đònh vì đó là nhân tố bên trong đảm bảo cho việc xây
dựng nền kinh tế độc lập,tự chủ;là tiền đề để huy động và sử sụng hiệu quả nguồn
vốn nước ngoài…Do đó,việc đề cao ngoại lực là hoàn toàn cần thiết và đúng đắn.
Tiến lên chủ nghóa xã hội từ một nền kinh tế nghèo nàn,lạc hậu làm cho
việc tích luỹ vốn từ nội bộ nền kinh tế hết sức khó khăn,đặc biệt trong thời kỳ
đầu.Để thoát ra khỏi cái vòng luẩn quẩn:vì nghèo nên tích luỹ thấp;tích luỹ thấp thì
tăng trưởng kinh tế chậm và khó thoát khỏi đói nghèo;vì nghèo nên tích luỹ thấp…
cần phải tận dụng mọi khả năng để thu hút các nguồn vốn từ bên ngoài.Đây là
nguồn vốn có vai trò rất quan trọng,không những giúp các nước nghèo khắc phục
một phần khó khăn về vốn trong thời kỳ đầu mà còn góp phần nâng cao trình độ
quản lý và công nghệ,tạo việc làm cho người lao động…vì thế,tranh thủ nguồn vốn
bên ngoài là một nhân tố đẩy nhanh thành công của sự nghiệp công nghiệp hoá
hiện đại hoá đất nước.
Tuy nhiên,măt trái của nguồn vốn nước ngoài cũng không nhỏ.Sử dụng
nguồn vốn nước ngoài phai chấp nhận bò bốc lột,tài nguyên bò khai thác,nợ nước
ngoài tăng lên…Do vậy,không thể kỳ vọng quá lớn vào nguồn vốn nước ngoài.Sử
dụng nguồn vốn nước ngoài là rất cần thiết nhưng rất cần cân nhắc,lựa chọn.
Để huy động và sửa chữa có hiệu quả các nguồn vốn,xây dựng và phát
triển thò trường vốn là giải pháp có ý nghóa rất quan trọng.Nhờ có thò trường
vốn,người sở hữu nếu nhượng quyền sử dụng vốn cho người khác sẽ có thu
nhập.Đồng thời,khi có thò trường vốn.đồng vốn sẽ dễ dàng chuyển dòch từ nơi hiệu
quả thấp đến nơi có hiệu quả cao.Do đó,để đáp ứng nhu cầu vốn cho công nghiệp

Để có nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu công nghiệp hoá,hiện đại hoá
phải coi việc đầu tư cho giáo dục,đào tạo là một trong nhung64 hướng chính của
đầu tư phát triền,giáo dục và đào tạo phải thực sự trở thành quốc sách hàng
đầu.Phải đào tạo ra một cơ cấu nhân lực đồng bộ bao gồm các lónh vực khoa học tự
13
nhiên,khoa học xã hội,can bộ nghiên cứu và triển khai công nghệ,cán bộ quản lý
nghiệp vụ kinh tế,cán bộ trong các ngành kinh doanh,cong nhân kỹ thuật…Việc xây
dựng nguồn nhân lực cho công nghiệp hoá ,hiện đại hoá phải tiến hành với tốc độ
quy mô thích hợp,đáp ứng yêu cầu của mỗi thời kỳ quá trình công nghiệp hoá,hiện
đại hoá.Đi đôi với việc đào tạo bồi dưỡng,phải bố trí và sử dụng tốt nguồn nhân lực
đã được đào tạo,phát huy đầy đủ khả năng,sở trường và nhiệt tình lao động sáng
tạo của họ để sáng tạo ra năng suất,chất lượng và hiệu quả kinh tế cao,đóng góp
xứng đáng vào sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước.
Công nghiệp hoá,hiện đại hoá đòi hỏi người lao động phải có sức khoẻ và
thể lực tốt.Muốn vậy,phải đảm bảo dinh dưỡng,phát triển y tế,cải thiện môi trường
sống…nhằm chăm sóc tốt sức khoẻ và nâng cao thể lực cho người lao động.
3/Phát triển khoa học và công nghệ
Khoa học và công nghệ được xác đsònh là động lực của công nghiệp
hoá,hiện đại hoá.Khoa học va công nghệ có vai trò quyết đònh lợi thế cạnh tranh và
tốc độ phát triển kinh tế nói chung,công nghiệp hoá,hiện đại hoá nói riêng của các
quốc gia.
Là một nước quá độ lên chủ nghóa xã hội từ một nền kinh tế kém phát triển
nên tiềm lực khoa học và công nghệ của nước ta còn yếu.Muốn tiến hành công
nghiệp hoá,hiện đại hoá thành công thì phải xây dựng một tiềm lực khoa học và
công nghệ thích ứng với đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hoá.Đây là một công
việc vô cùng khó khăn và lâu dài.Trình độ phát triền khoa học và công nghệ vừa là
tiềm lực trí tuệ và sáng tạo của một dân tộc vừa là sự tiếp thu,kế thừa tinh hoa trí
tuệ của nhân loại.Cho nên,trong giai đoạn trước mắt,việc phát triển khoa học công
nghệ ở nước ta phải tập trung vào các hướng chủ yếu sau:
_Vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghóa Mac-lenin và tư tưởng Hồ Chí

trường cho sự nhgiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá được thuận lợi.
15
Ngày nay,cuộc cách mạng khoa học và công nghệ cùng với xu thế toàn
cầu hoá kinh tế đã và đang tạo ra mối liên hệ và sự tuỳ thuộc lẫn nhau giữa các
nền kinh tế của các quốc gia.Do đó,việc mở rộng quan hệ kinh tế giữa nước ta với
các nước khác trở thành một tất yếu kinh tế,tạo ra khả năng và điều kiện để các
nước chậm phát triển tranh thủ vốn,kỹ thuật,công nghệ,kinh nghiệm tổ chức quản
lý…để đẩy nhanh sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước.Tuy nhiên,đó
cũng mới chỉ là khả năng.Để khả năng trở thành hiện thực,chúng ta phải có một
đường lối kinh tế đối ngoại đúng đắn vừa đạt hiệu quả kinh tế cao,kết hợp được sức
mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại,giữ vững được độc lập,chủ quyền dân
tộc,xây dựng thành công chủ nghóa xã hội ở nước ta và bảo vệ vững chắc Tổ quốc
Việt Nam xã hội chủ nghóa.
5/ Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.
Đầy là tiền đề quyết đònh thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại
hoá ở nước ta.Công cuộc công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước tự bản thân nó đã
là một cuộc đấu tranh gian khổ của nhân dân ta.Đặt trong sự nghiệp chung của toàn
Đảng,toàn dân trong giai đoạn cách mạng mới,đấu tranh trên các mặt kinh tế,chính
trò, văn hoá,xã hội… cho độc lập dân tộc và chủ nghóa xã hội thì công cuộc công
nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước càng là một cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài,
gian khổ và phức tạp. Dó nhiên, công nghiệp hoá, hiện đại hoá là sự nghiệp của
toàn dân, thế nhưng, công nghiệp hoá, hiện đại hoá là sự nghiệp mang tính tự giác,
sự nghiệp đó phải do một Đảng Cộng sản tiên phong, dày dạn kinh nghiệm chiến
đấu, biết tự đổi mới không ngừng lãnh đạo và một Nhà nước của dân, do dân và vì
dân, trong sạch, vững mạnh và có hiệu lực quản lý thì công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước –nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ lên chủ nghóa xã hội ở nước
ta – mới có thể hoàn thành.
Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với công nghiệp
hoá, hiện đại hoá trước hết là phải tiếp tục giữ vững ổn đònh về chính trò, Đảng
16

có hiệu quả. Đồng thời, tận dụng những năng lực công nghiệp của quốc phòng để
sản xuất hàng dân dụng, góp phần đáp ứng nhu cầu của sản xuất và đời sống.Và
mục tiêu tổng quát của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đòa hoá của nước ta được
Đảng Cộng sản Việt Nam xác đòng tại đại hội VIII và tiếp tuc được khẳng đònh tại
đại hội IX là: “Đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời
sốngvật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ
bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại”. Do những biến đổi của
nền kinh tế thế giới và điều kiện cụ thể của đất nước, công nghiệp hoá hiện nay ở
nước ta có những đặc điểm sau đây: Công nghiệp hoá phải gắn liền với hiện đại
hoá; công nghiệp hoá nhằm mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghóa xã hội; cộng
nghiệp hoá trong điều kiện cơ chế thò trường có sự điều tiết của nhà nước; công
nghiệp hoá,hiện đại hoá nền kinh tế quốc dân trong bối cảnh toàn cầu hoá kinh tế,
vì thế mở cửa nền kinh tế, phát triển các quan hệ kinh tế quốc tế là tất yếu đối với
đất nước ta.
18