Chỉång 2. Mạy náng v váûn chuøn

10

CHỈÅNG II
MẠY NÁNG- CHUØN

2.1 Âënh nghéa v phán loải
2.1.1 Âënh nghéa: Mạy náng chuøn l nhỉỵng thiãút bë dng âãø náng chuøn cạc
loẵi hng kiãûn, hng råìi, váût liãûu lng, . . . tỉì nåi ny sang nåi khạc theo mäüt chu
trçnh lm viãûc nháút âënh
Mạy náng chuøn âỉåüc sỉí dủng räüng ri trong ngnh GTVT, ngnh Xáy
Dỉûng v cạc ngnh kinh tãú qúc dán khạc.
2.1.2 Phán loải: dỉûa va kãúp cáúu v cäng dủng ca chụng ta cọ cạc loải sau
- Mạy náng chuøn âån gin: l nhỉỵng mạy chè cọ cå cáúu náng hả hng,
chụng chè cọ kh nàng náng hả hng theo phỉång thàóng âỉïng, phỉång nghiãng
hồûc kẹo hng theo phỉång ngang. Âọ l cạc loải: Kêch, tåìi kẹo, Pa làng.
- Mạy náng chuøn phỉïc tảp: l nhỉỵng mạy cọ cáúu tảo gäưm nhiãưu cå cáúu,
âm bo náng hả hng åí mäüt chiãưu cao nháút âënh. Nọ cọ thãø di chuøn hng theo
phỉång thàóng âỉïng, phỉång nghiãng (hồûc cong), cọ phảm vi ráút räüng. Loải mạy
ny gäưm cạc loải cáưn trủc, cáưu trủc, mạy náng tỉû hnh,. . . nhỉỵng mạy ny âỉåüc
dáùn âäüng bàòng tay hồûc bàòng mạy.
2.2 Mạy Náng
Ty theo âàûc tênh náng m chụng ta s sỉí dủng thiãút bë náng ph håüp.
 Kêch:
• Náng váût cọ khäúi lỉåüng låïn
• Chiãưu cao náng nh, thỉåìng tỉì 0,5-0,7m
 Tåìi xáy dỉûng
• Kẹo hay náng váût nàûng
• Chiãưu cao náng khạ låïn
 Palàng a) hỗnh chung; b) Phanh tổỷ õọỹng; c) mỷt cừt
Lổỷc P cỏửn thióỳt taùc duỷng lón tay quay õóứ nỏng vỏỷt
P=

2
.
iR
dQ

P - Lổỷc quay õóứ nỏng vỏỷt nỷng Q (KG)
d - k. voỡng troỡn chia cuớa baùnh rng dỏựn õọỹng thanh rng, m;
R - chióửu daỡi laỡm vióỷc cuớa tay quay,m;
i - tyớ sọỳ truyóửn õọỹng baùnh rng
- hióỷu suỏỳt cuớa cồ cỏỳu kờch
Vồùi kờch khọng coù baùnh rng truyóửn õọỹng trung gian = 0.80 õóỳn 0.85
Vồùi kờch coù baùnh rng truyóửn õọỹng trung gian = 0.67 õóỳn 0.85
2.2.1b Kờch thuớy lổỷc

Chổồng 2. Maùy nỏng vaỡ vỏỷn chuyóứn

12

Lổỷc taùc õọỹng lón tay quay õóứ nỏng vỏỷt
P
t
= Q

Trong õoù: Q- taới troỹng haỡng nỏng ( KG)
r- baùn khờnh trung bỗnh cuaớ truỷc vờt (m)
l- chióửu daỡi tay quay (m)
- goùc nỏng ren vờch (õọỹ)
Chỉång 2. Mạy náng v váûn chuøn

13

ρ- gọc ma sạt, (+)khi náng váût v (-) khi hả váût
Âãø hng cọ thãø giỉỵ åí mäüt vë trê no âọ khi náng, tỉïc l trủc vêch khäng
quay ngỉåüc lải phi âm bo âiãưu kiãûn tỉû hm tỉïc α < ρ , ngỉåìi ta thỉåìng láúy α =
4 âãún 6 âäü
Kêch vêch thỉåìng chãú tảo ra våïi ti trng náng tỉì 2 âãún 50 táún, khi ti trng
låïn hån 20 táún thỉåìng âàût thãm bäü truưn trủc vêch- bạnh vêch âãø gim nhẻ lỉûc
tạc âäüng lãn tay quay. Ngỉåìi ta thỉåìng sỉí dủng kêch vêch trong làõp rạp v sỉía
chỉía hồûc âãø cå giåïi hoạ cạc cäng viãûc náng cäúp pha, gin giạo,kãút cáúu dåí, . . .
2.2.2 Tåìi kẹo
2.2.2a Tåìi quay tay
Tåìi quay tay cåí låïn cọ sỉïc náng 0.5 âãún 10 táún, lỉåüng cạp cün trãn tang l
100 âãún 300m; tåìi cåí nh sỉïc náng tỉì 0.25 âãún 0.5 táún lỉåüng cạp cün trãn tang l
50 âãún 100m

Ti trng náng cho phẹp âỉåüc xạc âënh theo cäng thỉïc
Q =
r
R
. P . η
ηη
η . i ( táún)
Trong âọ: Q - ti trng náng ( táún)

õc
- Mọ men quay cuớa õọỹng cồ
i- tyớ sọỳ truyóửn
R
T
- Baùn kờnh tang trọỳng


- Hióỷu suỏỳt bọỹ tồỡi

Tồỡi õióỷn õaớo chióửu
Chổồng 2. Maùy nỏng vaỡ vỏỷn chuyóứn

15

Sồ õọử dỏựn õọỹng: a) tồỡi quay tay; b) tồỡi õióỷn
2.2.3 Palng



16

2.2.4 Cáưn Trủc: L loải mạy náng hng hoảt âäüng cọ chu k, dng âãø náng hả
hng theo phỉång thàóng âỉïng v di chuøn hng theo phỉång ngang trong khu
vỉûc xáy dỉûng, bäúc dåí. Thạo làõp mạy trong cạc nh mạy hồûc phán xỉåíng sỉỵa
chỉỵa.
2.2.4a Cáưn trủc nh: Thỉåìng âỉåüc sỉí dủng trong cäng tạc náng hả váût liãûu
xáy dỉûng, cäng tạc thạo làõp mạy khi sỉía chỉía. Ỉu âiãøm ca loải cáưn trủc ny l
trng lỉåüng bn thán v kêch thỉåïc nh, âån gin vãư kãút cáúu thạo làõp dãø dng v
an ton trong quạ trçnh lm viãûc.
* Loải cáưn trủc cäú âënh
* Loải cáưn trủc di âäüng: loải ny dng âãø náng cạc loải hng hoạ, váût liãûu
xáy dỉûng hồûc cạc loải bãtäng âục sàón( táúm panen), cọ thãø dng trong cäng tạc
thạo làõp mạy.
Cáưn trủc ny cọ gọc quay 360
0
våïi ti trng náng Q = 0.5 âãún 0.8T
Chiãưu cao nángH= 3 âãún 6m
Táưm våïi R= 3 âãún 3.65m
Chổồng 2. Maùy nỏng vaỡ vỏỷn chuyóứn

17



Cáön truûc thaïp KB-504
a) cáön nàòm ngang; b) cáön nghiãng 30

Cỏửn truỷc thaùp KB-674A
a) sồ õọử cỏỳu taỷo; caùc sồ õọử mừc caùp; b) di chuyóứn õọỳi troỹng; c) di chuyóứn xe con; d)
nỏng vỏỷt vồùi a= 4; e) nỏng vỏỷt vồùi a= 2
f) õỷc tờnh taới troỹng cuớa KB-674A

Chổồng 2. Maùy nỏng vaỡ vỏỷn chuyóứn

20
* Cỏửn truỷc thaùp cọỳ õởnh neo vaỡo cọng trỗnh, duỡng trong xỏy dổỷng nhaỡ cao
tỏửng
a) sồ õọử cỏỳu taỷo; b) sồ õọử mừc caùp nỏng vỏỷt vồùi hai cồ cỏỳu dỏựn õọỹng; thanh giũng;
d) sồ õọử caùp lừp dổỷng

Chổồng 2. Maùy nỏng vaỡ vỏỷn chuyóứn

21
Cỏửn truỷc thaùp cọỳ õởnh potain, sồ õọử nọỳi thaùp tổỡ phờa trón

I- quan hóỷ giổợa chióửu cao nỏng cuớa moùc treo phuỷ vaỡ tỏửm vồùi
II- quan hóỷ giổợa chióửu cao nỏng cuớa moùc treo chờnh vaỡ tỏửm vồùi
III vaỡ IV- quan hóỷ giổợa taới troỹng nỏng cuớa moùc treo chờnh vaỡ tỏửm vồùi tổồng
ổùng vồùi bọỹi suỏỳt palng nỏng vỏỷt a= 4 vaỡ a=2
V- Taới troỹng nỏng cuớa moùc treo phuỷ Chỉång 2. Mạy náng v váûn chuøn
Cỏửn truỷc ọtọ dỏựn õọỹng chung


Cỏửn truỷc ọ tọ dỏựn õọỹng thuớy lổỷc Chổồng 2. Maùy nỏng vaỡ vỏỷn chuyóứn

26

27

2.2.4e Cỏửn truỷc caùp

Chổồng 2. Maùy nỏng vaỡ vỏỷn chuyóứn

29

2.2.5 Khai thaùc cỏửn truỷc

N
sd
= Q. k
q
. k
tg
. n (t/h)
Trong õoù: Q- taới troỹng nỏng cuớa cỏửn truỷc ( tỏỳn)
K
q
vaỡ k
tg
- hóỷ sọỳ sổớ duỷng taới troỹng nỏng vaỡ hóỷ sọỳ sổớ duỷng thồỡi
gian, lỏỳy theo thióỳt bở mang vỏỷt: vồùi vồùi moùc treo K
q
=0.8 õóỳn 0.9, K
tg
= 0.8 õóỳn 0.88;
vồùi gỏửu ngoaỷm k
q
= 0.8 õóỳn 0.9, K
tg
= 0.85 õóỳn 0.95
n =
ck
t
3600
- sọỳ chu kyỡ laỡm vióỷc cuớa cỏửn truỷc trong moỹt giồỡ vồùi
t
ck

v
hH
+
1
- thåìi gian náng váût
H
1
: chiãưu cao ca cäng trçnh (m)
h: khong cạch tỉì màût trãn ca cäng trçnh âãún màût dỉåïi ca
váût náng (m)
v
n
: täúc âäü náng (m/s)
t
h
=
h
v
hH
+
1
- thåìi gian hả mọc treo khäng ti sau khi d làõp âàût váût nàûng vo
vë trê cáưn thiãút våïi täúc âäü hả nhanh( nãúu cáưn trủc cọ hai täúc âäü hả) âãø rụt ngàõn thåìi
gian hả
t
h
= t
n
nãúu täúc âäü hả bàòng täúc âäü náng
t

v
l
1
- thåìi gian thay âäøi táưm våïi
l
1
- qung âỉåìng váût náng di chuøn theo phỉång ngang khi thay
âäøi táưm våïi (m)
v
tv
- täúc âäü thay âäøi táưm våïi (m/s)
t
1
=
0
v
h
- thåìi gian hả hng xúng vë trê làõp rạp
v
0
- täúc âäü hả làõp rạp (m/s)
t
2
=
n
v
h
- thåìi gian náng mọc treo lãn vë trê làõp rạp sau khi â dåí hng
t
p


Sồ õọử kióứm tra ọứn õởnh cuớa cỏửn truỷc kióứu cỏửn
a) ọứn õởnh khi coù taới; b) ọứn õởnh khi khọng taới
Hóỷ sọỳ ọứn õởnh khi coù taới õổồỹc xaùc õởnh theo cọng thổùc:
k
01
=
Q
qtWG
M
MMM


1.15
trong õoù: M
G
= G[(b+c)cos - hsin] - momen giổợ do troỹng lổồỹng baớn thỏn cỏửn
truỷc ( kóứ caớ õọỳi troỹng), G coù troỹng tỏm laỡ c, h
M
Q
= Q(A-b)- mọmen lỏỷt do troỹng lổồỹng vỏỷt nỏng Q vồùi tỏửm vồùi lồn
nhỏỳt cuớa cỏửn truỷc A.
M
W
= W
1
a + W
2
L- momen lỏỷt do gioù vồùi W
1

t
1
- thồỡi gian phanh vỏỷt nỏng trong quaù trỗnh haỷ
M
dc
=
g
G
.
2
t
v
dc
. h +
g
Q
.
2
t
v
dc
.L
v
dc
- tọỳc õọỹ di chuyóứn cuớa cỏửn truỷc
t
2
- thồỡi gian phanh cuớa cồ cỏỳu di chuyóứn( lổỷc quaùn tờnh cuớa vỏỷt nỏng
Q khi phanh cồ cỏỳu di chuyóứn õổồỹc qui vóử õỏửu cỏửn nón coù caùnh tay õoỡn laỡ L)
Chỉång 2. Mạy náng v váûn chuøn

=
Q
G
M
M
=
)(
)(
baQ
cbG
−
+
≥ 1.4
Hãû säú äøn âënh ca cáưn trủc trong trảng thại khäng lm viãûc
K
03
=
W
G
M
M
=
[
]
'
0
''
sincos)(
aW
hcbG


2.3.2a Ätä ti.
Xe ätä ti gäưm âäüng cå, thng xe, khung xe(satxi). Thán xe ätä cọ váúu tảo
khạc nhau âãø ph håüp våïi loải hng họa.
Trong ngnh xáy dỉûng sỉí dủng nhiãưu loải xe váûn ti cọ ti trng tỉì 3-30
táún. Nhiãưu hng chãú tảo xe näøi tiãún nhỉ Catepillar(M), Komatsu (Nháût), Volvo (
Thủy Âiãøn), sn xút nhiãưu loải xe cọ ti trng tåïi 100 táún, cäng sút âäüng cå tåïi
700 kW va âáưu kẹo âãún 200 táún.
Mạy kẹo bạnh läúp cọ täúc âäü linh hoảt v cọ täúc âäü låïn nháút l 40 km/h, ạp
lỉûc lãn âáút låïn (0,2-0,35 Mpa). Do âọ nọ khọ di chuøn trãn âỉåìng tảm våïi ti låïn.
Trong trỉåìng håüp ny ngỉåìi ta dng xe bạnh xêch.

Ä tä váûn ti
a) thng xe âãø håí
b) xe cọ kh nàng thäng qua låïn
c) âáưu kẹo
2.3.2b Mạy kẹo xêch v mạy kẹo bạnh läúp
Cạc loải ny dng kẹo hng nàûng hồûc âỉåìng tảm thåìi. Cạc loải mạy kẹo
ny cọ thãø dng nhỉ mäüt âáưu kẹo råmooc hay mạy cå såí ca cạc mạy xáy dỉûng (
mạy cảp, mạy i, mạy âo, cáưn trủc ). mạy kẹo xêch cọ ạp lỉûc riãng lãn âáút nh (
0,1 Mpa), hiãûu xút kẹo v sỉïc bạm cao nãn cọ kh nàng kẹo nàûng hån bạnh läúp.
Täúc âäü di chuøn täúi âa khäng quạ 12 km/h.
2.3.2c Âáưu kẹo
Âáưu kẹo dng lm mạy cå såí cho mạy xáy dỉûng hay dng lm råmooc.
Hỗnh Xe chồớ bitum loớng

Xe chồớ õổồỡng ọỳng

Hỗnh Xe chồớ õổồỡng ọỳng