SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ
ĐỘNG
CỦA HỌC SINH TRONG HỌC TOÁN.
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ
Chúng ta nói đến việc đổi mới phương pháp dạy học, bởi thực trạng
trong dạy học hiện nay còn vẫn còn hiện tượng: dạy áp đặt, học thụ động.
Cốt lõi của sự đổi mới này là phát huy tính tích cực chủ động của người
học. Tuy nhiên, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh như thế nào,
bằng những biện pháp gì, vận dụng trong tiết dạy Toán ra sao, thì đó vẫn luôn
là vấn đề cần bàn luận. Bởi thực trạng hiện nay ở đơn vò Trường THCS vẫn
còn một phần không nhỏ người dạy vẫn còn sử dụng một số phương pháp
cổ điển không phát huy được tính tích cực của học sinh. Vì chỉ đơn điệu Thầy
hỏi trò trả lời, còn hoạt động kiểm tra bài cũ thì vẫn còn tình trạng người
thầy yêu cầu học sinh nhắc lại lý thuyết hàn lâm dài dòng. Hơn nữa giáo
viên còn ngại đầu tư nhiều vào tiết dạy dẫn đến các bài tập mà giáo viên
đưa ra chưa đa dạng, chưa phong phú gây nhàm chán cho học sinh trong giờ học. Qua
nhiều năm trực tiếp giảng dạy, tìm tòi nghiên cứu tôi nhận thấy dạy học phát huy tính
tích cực, chủ động của học sinh là phù hợp với qui luật của tâm sinh lí học, bởi tính tích
cực chủ động sẽ dẫn tới tự giác, từ đó khơi dậy tiềm năng to lớn của học sinh.
II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Một trong những vấn đề cần lôi cuốn học sinh là kiểm tra bài cũ bởi lẽ nếu
hình thức kiểm tra đơn điệu thầy hỏi trò trả lời thầy nhận xét cho điểm thì khó khơi dậy
tiềm năng to lớn của học sinh. Tôi xin giới thiệu một số phương pháp kiểm tra bài cũ
có hiệu quả và một số so sánh với hình thức kiểm tra bài cũ cổ điển để tìm ra cái hay
của những biện pháp này.
A.Thay đổi hình thức kiểm tra bài cũ:
1.Kiểm tra kiến thức cũ trên một hình vẽ, một đối tượng cụ thể:
Vídụ 1: (Bài góc ngoài của tam giác, Hình học 7)

thuộc lý thuyết. Cách hỏi 2 xuất phát từ một tình huống cụ thể (so sánh độ lớn của góc
E
1
, D
1
, A) mà nảy sinh yêu cầu nắm vững kiến thức tương ứng. Cách hỏi 2 cần được
khuyến khích hơn.
Ví dụ 2: (Bài tính chất phép nhân số tự nhiên, Toán 6).
Cách hỏi 1: Phát biểu tính chất kết hợp của phép nhân?.
Viết dạng tổng quát.
Cách hỏi 2: a) Tính tích sau bằng cách nhanh chóng:
4.17.25 ; 2.16.5
b) Tìm các tích bằng nhau trong các tích sau đây mà không tính kết quả
của mỗi tích:
15.2.6 ; 4.4.9 ; 5.3.12 ; 8.18 ; 8.2.9
Nêu tính chất đã vận dụng và viết dạng tổng quát tính chất đó.
Ở biện pháp này đòi hỏi người dạy phải bỏ nhiều thời gian nghiên cứu nội dung
bài học để có câu hỏi hay và phù hợp với đối tượng học sinh. Nếu câu hỏi không chuẩn
bò rõ ràng cụ thể trước thì sẽ gây khó đối với người học dẫn đến mục tiêu của phương
pháp không đạt được.
2. Sử dụng hình thức kiểm tra Trò-Trò:
Ở một số tiết học khi kiểm tra lý thuyết, tôi đã gọi 2 HS cùng lên bảng. Em A đặt
câu hỏi, em B trả lời, em A nhận xét, cả lớp bổ sung.

Với cách làm này, các em không còn là người thụ động trả lời câu hỏi, mà là chủ
động đặt câu hỏi. Ở cách này đòi hỏi các em phải nắm vững bài cũ mới có thể chọn
được những câu hỏi hay. Sau đây là một số câu hỏi mà các em đã nêu ra:
(Bài tính chất cơ bản của phân số, Toán 6)
Có phân số nào nằm giữa hai phân số và hay không? Hãy viết các
phân số đó ?

5
1
5
Hãy nêu các câu hỏi cho hình vẽ sau:
Trả lời : Có thể nêu các câu hỏi :
a/ Tính góc BAC.
b/ Chứng minh OO
/
là tiếp tuyến của đường tròn có đường kính BC.
c/ Chứng minh BC là tiếp tuyến của đường tròn đường kính OO
/

d/ Tính BC theo R và r.
B C
R A r
O o
/
Ở dạng bài tập như ví dụ 4 đòi hỏi học sinh phải ở mức trung bình khá trở lên mới có
thể nhìn hình mà đưa ra câu hỏi đúng. Cho nên giáo viên khi đặt câu hỏi dạng này cần
phải xác đònh rõ đối tượng HS của mình như thế nào nếu không thì câu hỏi sẽ rơi vào
tình trạng rất khó đối với HS và điều cần lưu ý ở đây là hình vẽ phải dễ nhận biết
không gây hiểu nhầm cho người học.
C-Tổ chức cho học sinh tự tìm tòi khám phá kiến thức:

Ở biện pháp này khi vận dụng thì học sinh sẽ nhớ lâu kiến thức hơn, vì đây là
kiến thức mà tự học sinh tìm tòi, khám phá. Sau đây là một ví dụ- bài Tổng ba góc của
một tam giác – Hình học 7.
Để tạo cho học sinh nhu cầu chứng minh đònh lí, tiếp cận đònh lí và hướng dẫn
học sinh chứng minh, tôi xin giới thiệu một số hoạt động đơn giản sau :
1-Vẽ tam giác bất kỳ. dùng thước đo góc, đo 3 góc của mỗi tam giác. Có nhận xét

b-Tính góc CAy
c-Tính góc BAC
d- Nhận xét gì về tổng số B 30
0
70
0
C
đo ba góc của tam giác ABC.
Thực tế cho thấy sau một thời gian, học sinh sẽ quên cách chứng minh mang tính
hàn lâm, sách vở nhưng các hoạt động trực quan thiết thực mang tính thực hành nói
trên thì học sinh ghi nhớ lâu dài. Trong giải bài tập cũng vậy, học sinh phải được tự tìm
tòi, khám phá để đi đến lời giải thì học sinh sẽ nhớ lâu hơn. Đây cũng có thể nói là vấn
đề chưa có gì mới so với hiện nay, nhưng khi giảng dạy thì phần nhiều giáo viên không
tuân thủ theo các bước dẫn đến kiến thức học sinh có được còn mang tính áp đặt dẫn
đến mau quên.
Ngoài một số biện pháp trên tôi đã vận dụng vào từng trường hợp cụ thể và có kết quả
tốt, tôi còn thấy tiết dạy học trên lớp, thường xuyên xuất hiện những sai lầm của học
sinh. Nhiều trường hợp giáo viên có thể không sửa sai của học sinh, mà đưa ra cho tập
thể thảo luận, xem đó là những tình huống tốt để phát huy tính tích cực của học sinh.
III/ KẾT QUẢ, ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI VÀ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT

Trên đây là một số biện pháp mà tôi đã áp dụng vào thực tế giảng dạy
trong các năm học vừa qua tại Trường THCS Khánh An đã đạt kết quả tốt số học sinh
thường xuyên phát biểu xây dựng bài trước và sau khi áp dụng các biện pháp trên thể
hiện ở bảng thống kê sau:
+Năm học 2007-2008
Lớp Tổng số học
sinh
Số học sinh thường xuyên phát
biểu xây dựng bài trước khi áp

Người thực hiện.

Dương Văn Điệp