TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 5(40).2010176
NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN CLUSTER (CỤM) NGÀNH DU LỊCH:
HUẾ - ĐÀ NẴNG - QUẢNG NAM
A STUDY ON THE CLUSTER DEVELOPMENT OF TOURIST INDUSTRY:
HUE - DA NANG - QUANG NAM

Nguyễn Thanh Liêm, Nguyễn Văn Long
Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

TÓM TẮT
Tiếp cận phân tích cluster ngành là sự phát triển có tính kế thừa của tiếp cận ngành
truyền thống với những khác biệt trong chính sách phát triển kinh tế khu vực. Trên cơ sở đó,
nghiên cứu này nhằm cung cấp một cơ sở nền tảng để các nhà làm chính sách hiểu được bản
chất và hoạt động của các cluster ngành trong nền kinh tế địa phương cũng như hoạt động kinh
tế trong khu vực, xác đị
nh các mối liên kết vốn có cũng như các chính sách hỗ trợ các cluster
ngành cạnh tranh nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực.
Việc nhận diện chính xác các clusters là rất quan trong trọng việc xây dựng chương
trình phát triển kinh tế bền vững. Kết hợp với các nghiên cứu đặc thù về điều kiện kinh tế-xã hội
của khu vực Miền Trung nhằm nhận diện các cluster cạnh tranh để phát huy năng lực và lợi thế
của khu vực theo hướng xuất khẩu, phát triển du lịch nhằm gia tăng việc làm và giá trị kinh tế,
góp phần thúc đẩy sự hợp tác và liên kết trong việc phát triển kinh tế kinh tế của khu vực duyên
hải Miền Trung.
ABSTRACT
Industrial cluster analysis approaching was a development based on a traditional
industrial approaching for differences in the development policies of a regional economy. In that
case, this study is aimed to provide basic foundations for policy makers to understand the
nature and activities of industrial clusters in developing local and regional economies and to

phát triển kinh tế khu vực dựa trên các nghiên cứu thực tiễn vận dụng phân tích cluster
và chiến lược phát triển kinh tế khu vực trên thế giới, kết hợp với các nghiên cứu đặc
thù về điều kiện kinh tế-xã hội của khu vực Miền Trung nhằm nhận diện các cluster
ngành du lịch góp phần thúc đẩy sự hợp tác và liên kết trong việc phát triển kinh tế của
khu vực duyên hải miền Trung.
2. Lý thuyết liên quan đến cụm (cluster) ngành
Một cluster ngành là một nhóm các doanh nghiệp dựa trên quan hệ tương tác lẫn
nhau và với khách hàng và nhà cung cấp. Các hoạt động cluster ngành sẽ thúc đẩy phát
triển đổi mới, hoàn thiện sản phẩm và quá trình để định vị sự khác biệt và tăng cường
năng lực cạnh tranh trên thị trường. Thuật ngữ “cluster ngành” được sử dụng cụ thể
bằng cách tập trung các hoạt động trong ngành và trong khu vực địa lý cụ thể, thường là
đô thị hoặc khu vực để tập trung các nguồn lực và giành lợi thế cạnh tranh cho các
doanh nghiệp.
Các chương trình phát triển dựa trên cluster ngành phải nhận thức rằng sự phát
triển của cluster sẽ đem lại lợi ích lớn hơn cho phát triển kinh tế địa phương (Barkley
and Henry, 1997). Bốn ưu điểm nổi bật cho sự hình thành của các cluster:
• Các cluster ngành góp phần tiết kiệm chi phí sản xuất và marketing đối với các
doanh nghiệp thành viên.
• Các cluster ngành cũng cung cấp khả năng tập trung cao hơn vào các hoạt động
cốt lõi để phát triển công nghệ và các mô hình kinh doanh mới (NGA, 2002).
• Các cluster ngành thúc đẩy phát triển các liên kết, hợp tác và phối hợp giữa các
doanh nghiệp.
• Lợi ích của phát triển cluster ngành đã khuyến khích nhiều địa phương và quốc
gia trên thế giới đưa ra các chương trình phát triển kinh tế dựa trên cluster ngành.
Tuy nhiên, chiến lược này cũng có những khiếm khuyết như sau.
• Việc nhận diện cluster ngành phù hợp nhất cho nền kinh tế khu vực là rất khó
khăn.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 5(40).2010
• Tăng cường cluster hiện hành và tiềm năng hơn là cố gắng tạo ra những cái
mới;
• Năng lực cluster được phát huy từ khu v
ực tư nhân, không phải từ các chiến
lược từ trên xuống của chính phủ, và chính phủ đóng vai trò tạo điều kiện thuận lợi cho
sự phát triển cluster.
Chiến lược phát triển
dựa trên yếu tố
Chiến lược phát triển
dựa trên đầu tư
Chiến lược phát triển
dựa trên đổi mới
Hiệu quả chi phí Hiệu quả đầu tư
Hiệu quả giá trị
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 5(40).2010179
Hình 2. Quan điểm của Porter về chính sách cluster và chính sách ngành
Vấn đề đặt ra là các nhà phân tích chính sách muốn biết cluster nào là quan
trọng, và hầu hết các nhà hoạch định chính sách đều tin rằng phân tích cluster được thiết
kế để nhận diện những cluster cho phát triển kinh tế khu vực.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển cluster ngành
- Môi trường kinh doanh
- Các ngành phụ trợ
- Dịch vụ phát triển kinh doanh (BDS)
- Định hướng chung trong phát triển quần thể ngành ngành
3. Xác định cụm ngành du lịch Huế - Đà Nẵng – Qu
ảng Nam
3.1 Du lịch Huế - Đà Nẵng – Quảng Nam

năng lực
• Nhấn mạnh vào các liên kết chéo
giữa các ngành/bổ sung.
• Khuyến khích năng lực ở cấp địa
phương hay khu vực
Hạn chế cạnh tranh
Thúc đẩy cạnh tranh
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 5(40).2010180
nhạc cung đình đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể nhân loại.
Với 02 di sản được UNESCO công nhận là tiền đề để thu hút du khách trong và ngoài
nước.
Về du lịch sinh thái: việc khai thác các tài nguyên du lịch tự nhiên, du lịch sinh
thái cũng bắt đầu được chú trọng. Các bãi biển Thuận An, Lăng Cô, Vườn Quốc Gia
Bạch Mã, nước khoáng nóng Thanh Tân, Mỹ An, các điểm du lịch sinh thái ở các huyện
cũng được đầu tư và đưa vào khai thác, thu hút được ngày càng đông khách đến nghỉ
vào các ngày cuối tuần, góp phần mở rộng dần các tuyến điểm du lịch ra ngoại vi thành
phố Huế, giảm sức ép về mật độ khách du lịch ở khu vực trung tâm.
Du lịch Đà Nẵng
Đà Nẵng là thành phố lớn của khu vực miền Trung, có lợi thế về vị trí địa lý,
giao thông liên lạc, đặc biệt là cảng biển và sân bay quốc tế; với nguồn tài nguyên du
lịch biển và là trung tâm của con đường di sản văn hóa thế giới.
Biển Đà Nẵng, ở miền Trung Việt Nam, được tạp chí Forbes bình chọn là một
trong những bãi biển đẹp nhất trên thế giới (World’s Most Luxurious Beaches). Biển Đà
Nẵng cũng được hưởng lợi do nằm ở trung tâm của bốn địa danh di sản thế giới: Cố đô
Huế, Nhã nhạc cung đình, Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn, và Vườn quốc gia Phong
Nha-Kẻ Bàng. Các điểm thu hút này hình thành và phát triển thành “Con đường di sản
thế giới” (“The World Heritage Road”).