SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG PTTH NGUYỄN HỮU CẢNH
Mã số ……… ………
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SƯU TẦM VÀ ỨNG DỤNG CÁC TRÒ CHƠI VÀO DẠY
HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT
GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỘ MÔN
( PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI THỜI NGUYÊN THỦY,
CỔ ĐẠI VÀ TRUNG ĐẠI ) Người thực hiện : Phạm Thị Hạnh

Lĩnh vực nghiên cứu :
Quản lý giáo dục
Phương pháp dạy học bộ môn
Phương pháp giáo dục
Lĩnh vực khác
□
□
□
□


- Năm nhận bằng : 2001
- Chuyên ngành đào tạo : Lịch Sử
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC :
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn Lịch Sử
- Số năm có kinh nghiệm:10
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
+Tìm hiểu nhật ký chiến tranh của Liệt sỹ Đặng Thùy Trâm…
+Sử dụng bài tập nhận thức trong dạy học Lịch Sử 10.
+Hướng dẫn học sinh làm bài kiểm tra Lịch Sử.
+Sưu tầm và ứng dụng các trò chơi vào dạy học lịch sử ở trường THPT góp
phần nâng cao chất lượng bộ môn( phần I lịch sử thế giới thời nguyên thủy, cổ
đại và trung đại )

SƯU TẦM VÀ ỨNG DỤNG CÁC TRÒ CHƠI VÀO DẠY
HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT
GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỘ MÔN
( PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI THỜI NGUYÊN THỦY,
CỔ ĐẠI VÀ TRUNG ĐẠI ) A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
Lịch sử không chỉ đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội mà trong
chừng mực không nhỏ còn là công cụ giáo dục tình cảm, đạo đức, phẩm chất. Đó là
giáo dục lòng yêu nước, trung thành với dân tộc, với cách mạng, với Đảng là việc
noi gương người xưa để hành động trong ngày hôm này.
Nhưng hiện nay trong xã hội và nhà trường môn lịch sử và bị xem là là môn phụ.
Kết quả học tập của học sinh rất yếu kém và đáng báo động. Vậy nguyên nhân do
đâu ? Phải chăng dạy và học lịch sử hiện nay chưa tìm ra một « kim chỉ nam » đúng
đắn chuẩn xác để định hướng đi chung. . Hiện nay việc dạy và học sử đang thu hút sự
chú ý của toàn xã hội.
Xuất phát từ thực tế đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các ban ngành liên quan đã có
những biện pháp để nâng cao hiệu quả dạy sử và học sử trong trường phổ thông. Có
rất nhiều cá nhân và tổ chức quan tâm đến vấn đề này, đặc biệt là những giáo viên
trực tiếp dạy sử hiện nay cũng có những nỗ lực để tìm ra con đường , biện pháp nâng
cao hiệu quả việc dạy và học lịch sử hiện nay.

Mong muốn tìm ra con đường biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn
lịch sử ở trường phổ thông là vấn đề chung của những nhà giáo và nhiều tổ chức ban
ngành có liên quan.Giáo trình “phương pháp dạy học lịch sử” – GS Phan Ngọc Liên

(chủ biên) cũng đã trình bày nhiều vấn đề về lí luận, quan niệm tư tưởng, tri thức
nghiệp vụ….Ở đó cũng trình bày một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hiệu
quả dạy học bộ môn. Cuốn sách phản ánh tình hình thực tế của công tác giảng dạy
lịch sử ở trường phổ thông và việc rèn luyện nghiệp vụ. Đây là nguồn tư liệu phong
phú cho những giáo viên giảng viên bộ môn lịch sử, giúp người tiếp cận nó đúc rút
được về mặt lí luận và kinh nghiệm dạy học để tác nghiệp.
Cuốn sách “Con đường và biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử ở trường
phổ thông” – PGS.TS Ngô Minh Oanh (chủ biên) và các tác giả thuộc tổ lí luận và
phương pháp dạy học lịch sử, khoa lịch sử trường Đại học sư phạm Thành Phố Hồ
Chí Minh xuất bản tháng 1/2006 đã trình bày một số con đường và biện pháp nâng
cao hiệu quả dạy và học lịch sử ở trường THPT như: dạy học lịch sử theo hướng tích
cức hóa hoạt động nhận thức của học sinh; vận dụng nguyên tắc dạy học liên môn để
nâng cao hiệu quả dạy học môn lịch sử; sử dụng kiến thức lịch sử thế giới để dạy tốt
lịch sử Việt Nam ở trường THPT, sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch
sử…
Trong những năm gần đây, với sự phát triển của khoa học công nghệ và truyền
thông, thì việc nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn đã gặp được những thuận lợi nhất
định. Đó là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy bộ môn lịch
sử. Những ứng dụng ấy đã phần nào mang lại những kết quả tích cựu. Giáo viên phổ
thông sử dụng phần mềm powerpoint để đưa nội dung bài giảng và những minh họa
sinh động như hình ảnh, các thước phim tư liệu trong quá trình giảng dạy từ đó đã
thu hút sự chú ý học tập của học sinh nhiều hơn
Ngoài ra, các quan niệm như: Dạy học nêu vấn đề; Dạy học liên môn; Dạy học lấy
học sinh làm trung tâm….cũng được nghiên cứu và trình bày trong nhiều công trình
khoa học. Những công trình ấy cũng đã góp phần tích cựu vào việc tìm ra con đường,
biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học môn lịch sử ở trường trung học phổ thông.

đấy”. Các nhà sử học cổ đại khẳng định: “Lịch sử là cô giáo của cuộc sống”, “Lịch sử

là bó đuốc soi đường đi đến tương lai”. Vậy ở trường THPT học sinh nhận thức lịch
sử như thế nào?
Trong học tập lịch sử ở trường THPT học sinh không chỉ biết mà còn phải hiểu
lịch sử để rút ra bài học kinh nghiệm cho hoạt động thực tiễn. Cũng như việc học tập
các môn học khác ở trường phổ thông, học tập lịch sử là một quá trình nhận thức, một
quá trình thu nhận thông tin và sử dụng thông tin, mà mỗi học sinh phải tự thực hiện
cùng với sự giúp đỡ, hướng dẫn, sửa chữa, bổ sung của thầy cô và việc tìm hiểu các
loại tài liệu và những phương tiện học tập khác.
Trên đại thể, quá trình nhận thức và thực hành của học sinh trong học tập lịch sử
diễn ra theo một trình tự, tuân thủ các nguyên tắc của con đường biện chứng của việc
nhận thức mà V.L.Lênin đã nêu: “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ
tư duy trừu tượng đến thực tiễn”
Trước hết học sinh phải nhận thức những sự kiện, quá trình cụ thể của lịch sử (thế
giới, dân tộc và địa phương). Sự tiếp xúc của học sinh với quá khứ mang tính chất
gián tiếp (thông qua giáo viên, tài liệu ) tạo nên những biểu tượng lịch sử. Đó là giai
đoạn nhận thức cảm tính trong học tập lịch sử. Ở giai đoạn tiếp theo, bằng sức mạnh
của tư duy trừu tượng, học sinh sẽ tự hình thành trong đầu óc mình những tri thức
trừu tượng khái quát nhờ hoạt động “xử lí” những tri thức cụ thể. Đây là giai đoạn
nhận thức lí tính của học tập lịch sử. Ở đây học sinh tiến hành việc hình thành các
khái niệm, nắm hệ thống khái niệm. Trong giai đoạn tiếp theo nữa, học sinh học cách
vận dụng tri thức đã học (kể cả tri thức trừu tượng khái quát) để tạo ra trong tư duy
những mối liên hệ mới giữa những tri thức cũ và những điều mới, chưa biết và sau đó
là sử dụng kiến thức về quá khứ để hiểu ngày nay, để hành động trong thực tiễn, phù
hợp với yêu cầu, trình độ, nhiệm vụ của mình.
Như vậy, quá trình học tập lịch sử được thực hiện theo quy định chung của việc
nhận thức lịch sử: không trực tiếp quan sát được hiện thực quá khứ, không thể tiến
hành thí nghiệm lịch sử như đối với các bộ môn tự nhiên, công nghệ. Tuy nhiên
không vì thế mà cho rằng học tập lịch sử không cần tư duy mà chỉ cần ghi nhớ thuộc

Môn Lịch sử xưa nay vốn bị coi là một môn phụ ít được gia đình – nhà trường
quan tâm đầu tư. Vậy làm sao để môn lịch sử trở nên hấp dẫn đối với học sinh? Đó là
một thách thức rất lớn đối với người giáo viên lịch sử.
Nhưng điều đó không phải là không thể. Bởi ngày nay với sự phát triển vượt bậc
của khoa học kĩ thuật, đặc biệt là công nghệ thông tin cho phép người giáo viên khai
thác tốt nhất những kênh hình, phim, ảnh, tư liệu, cập nhật nhanh nhất những tư liệu
đưa vào bài dạy. Trên cơ sở đổi mới phương pháp dạy học đưa vai trò tự học, tự sáng
tạo của học sinh làm mục tiêu, phương châm cần đạt đến. Chắc chắn sẽ làm cho môn
lịch sử trở nên thu hút hơn đối với học sinh. .
Trên cơ sở những vấn đề vừa nêu ra, cùng với sự tìm tòi khám phá của bản thân.
Chúng tôi tìm ra hướng mới là đưa các trò chơi vào để dạy học. Điều này không quá
khó với thời đại ngày nay. Cũng như nó phù hợp với đặc trưng tâm lí lứa tuổi học
sinh THPT. Bởi việc áp dụng các trò chơi vào dạy học lịch sử không hề làm mất đi
những kiến thức cơ bản trong chương trình, không áp lực lớn về thời gian lên lớp
nhưng lại tạo ra sự thoải mái, phấn khích trong học tập lịch sử. Học sinh vừa chơi vừa
học, tính năng động và độc lập tiếp thu được phát huy cao độ.
Tuy nhiên, để phát huy tốt nhất của phương pháp này, người giáo viên lịch sử
ngoài sự nỗ lực sáng tạo của bản thân cần sự ủng hộ động viên rất lớn từ lớn từ phía
nhà trường, đồng nghiệp, gia đình và đặc biệt là “học sinh” – những đối tượng của
hoạt động dạy học. Chính sự tham gia tích cực của các em sẽ là một phần đóng góp
quan trọng cho thành công của để tài của bài dạy.
II. Cơ sở thực tiễn
II. 1. Tình hình dạy học môn Lịch sử ở trường THPT Việt Nam hiện nay.
Đoàn kết và nâng cao tinh thần tự hào dân tộc nhằm tập hợp sức mạnh của lực
lượng toàn dân để tiến hành cách mạng đã được Đảng ta và đứng đầu là chủ tịch Hồ
Chí Minh đề ra và vận dụng tốt trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống
nhất đất nước.

Để khơi gợi lòng tự hào dân tộc, ngay từ năm 1942 Bác Hồ kính yêu đã viết bài
kêu gọi “ Nên biết sử ta” và bài diễn ca “ Lịch sử nước ta”. Bài diễn ca gồm 104 câu

(5,45điểm), năm 2007 là Tuyên Quang (5,06điểm).
Trong các môn thi tuyển ở Đại học năm 2006 thì môn sử có điểm số thấp nhất.
Trường ĐH Sư phạm Hà Nội có gần 700 bài thi môn sử bị điểm 0; chỉ có 9% bài thi
đạt điểm từ 6 trở lên. Kết quả thi tuyển sinh môn Lịch sử của trường ĐH Sư phạm
Thành Phố Hồ Chí Minh cũng không khá hơn là mấy khi các bài thi đa số dưới 5
thuộc loại yếu kém.
Khi được hỏi Quốc hiệu “Việt Nam” bắt đầu từ khi nào phần lớn các em không
biết. Trong khi khách du lịch quốc tế đến Việt Nam có nhiều hiểu biết về lịch sử Việt
Nam thì chính con em chúng ta, những chủ nhân tương lai của đất nước Việt Nam thế
kỉ XXI lại không biết và cũng chẳng mấy quan tâm. Một thực trạng đáng buồn và cần
đáng báo động là ở trường học phổ thông, phần lớn học sinh coi môn Lịch sử là một
môn học khô khan, không sáng tạo, là thuần túy học thuộc các sự kiện.
“Bức xúc” là tâm trạng chung của các nhà giáo, những ai quan tâm đến lịch sử
nước nhà về thực trạng học sử hiện nay. GV Nguyễn Kim Tường Vy, tổ trưởng môn
sử, trường THPT Nguyễn Hiền nêu lên những nỗi bức xúc đầu tiên: “Từ gia đình –
nhà trường đến xã hội đều có thái độ coi thường các môn khoa học xã hội, xem đây
là môn phụ, không thể giúp học sinh có tương lai tươi sáng, học nhiều chỉ phí thời
gian. Ở nhiều quốc gia phát triển, lịch sử là môn thi bắt buộc trong các kì thi tú tài
thì ở Việt Nam nhiều trường, ngay cả ban giám hiệu cũng cho rằng lịch sử là môn
học bài, không cần đào sâu suy nghĩ. Nếu môn sử được chỉ định thi tốt nghiệp mới
được tăng tiết để dò bài cho học sinh, nếu không thì thường xuyên bị cắt giảm tiết
nhường thời gian cho môn khác”
Cũng đồng ý kiến trên, Giảng viên Nguyễn Thị Kim Dung và Cao Thị Lan Chi,
khoa Lịch sử trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh phân tích: “Lịch sử
là môn ít tiết nhất trong các môn học lớp 12, chứng tỏ sự quan tâm đầu tư cho môn
này ở trường trung học còn hạn chế và yêu cầu đối với giáo viên cũng không cao.
Thêm nữa, chỉ có một số ít học sinh thực sự thích và có khả năng theo ngành khoa

học xã hội. Đa số thí sinh còn lại chỉ chọn khối C như một giải pháp tình thế khi
không có khả năng thi khối A,B,D ”

nguyên nhân, nêu ra giải pháp cho công việc day – học môn Lịch sử hiện nay
II. 2. Nâng cao hiệu quả dạy học môn Lịch sử ở trường THPT – Một yêu cầu
cấp thiết.
Như đã nói ở trên, nhiều cuộc hội thảo khoa học, nhiều diễn đàn…được tổ chức để
nhìn vào thực trạng, đi tìm nguyên nhân, nêu ra giải pháp cho công việc dạy – học bộ
môn Lịch sử hiện nay.
Vậy nguyên nhân dẫn đến tình trạng của việc dạy và học Lịch sử như hiện nay bắt
nguồn từ đâu?
Cũng còn những nguyên nhân khác, GS, NGND Vũ Dương Ninh, ĐH Quốc gia
Hà Nội đau đớn nhận xét: “Dư luận xã hội xôn xao, có cả bất bình, khi được biết
điểm môn sử trong những kì thi tuyển sinh đại học gần đây quá thấp, thấp đến mức
không thể hiểu nổi. Song những người trong ngành thì không ngạc nhiên lắm, coi đó
như một sự bộc lộ đau đớn của căn bệnh “ung thư” đã tiềm ẩn từ lâu”.Về căn bệnh
“ung thư sử” này, GS Vũ Dương Ninh đã nêu ra nhiều điểm khá bi hài. Chẳng hạn
như việc tổ chức viết sách giáo khoa. Việc viết sách giáo khoa hiện nay là “công việc
tay trái”, các tác giả vừa phải đảm nhiệm công việc chính ở trường mình, vừa phải
tranh thủ thời gian làm nhiệm vụ viết sách giáo khoa. Còn PGS.TS Ngô Minh Oanh,
Trưởng khoa lịch sử Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh nêu ý kiến: “Môn
học bị coi nhẹ, những người dạy sử cũng không được tôn trọng. Nhiều thầy cô bức
xúc về việc đánh giá thiếu công bằng giữa giáo viên dạy sử và các giáo viên dạy các
môn khác trong việc cân nhắc, đề bạt hay trong bình xét các danh hiệu thi đua. Một
số trường còn bố trí giáo viên không được đào tạo chuyên ngành để dạy môn lịch sử.
Việc bố trí dạy trái ngành càng làm chất lượng dạy học môn sử thêm tồi tệ và người
ta có cớ để coi thường môn sử và người dạy sử”.
Có thể chỉ ra một số nguyên nhân cơ bản sau đây:

Một là, chúng ta chưa đặt đúng vị trí, chức năng của môn lịch sử trong hệ thống
các môn học ở phổ thông, hầu như chỉ tập trung vào các môn Toán, Lý, Hóa,
Văn…khiến học sinh có xu hướng coi nhẹ môn Lịch sử
Hai là, trong ngành giáo dục còn tồn tại quan niệm quy kết trách nhiệm chán ghét

trên.
Hội đồng về “giáo dục thế kỉ XXI” của UNESCO Liên hiệp quốc đã đưa ra khuyến
cáo về 4 trụ cột của giáo dục:
- Học để biết,
- Học để làm,
- Học để cùng chung sống,
- Học để khẳng định mình.
Thế kỉ XXI đòi hỏi đất nước phải đào tạo ra những con người vừa có năng lực
sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực tự nhận thức, năng lực hoạt động có hiệu quả và
sống có tinh thần trách nhiệm. Muốn vậy phải xây dựng một nện giáo dục phát triển
toàn diện, trong đó việc dạy và học môn Lịch sử là một bộ phận quan trọng trong quá
trình giáo dục, mà bộ môn Lịch sử có vị trí và tầm quan trọng đặc biệt đối với việc
giáo dục thế hệ trẻ.
Nhìn vào thực trạng dạy học lịch sử đặc biệt là nhìn vào kết quả của bộ môn, thì
việc tìm ra con đường, biện pháp nâng cao hiệu quả dạy và học lịch sử ở trường phổ
thông đã trở thành một nhu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ với ngành giáo dục mà
còn đối với toàn xã hội.
III. Đề xuất một số phương pháp, trò chơi ứng dụng trong dạy học sử ở trường
THPT nhằm nâng cao hiệu quả.
III. 1. Ý nghĩa của việc sưu tầm và ứng dụng các trò chơi vào dạy học lịch sử.
Việc giáo dục trong nhà trường là một giai đoạn học, đây là một giai đoạn hết
sức quan trọng. Nhà trường phổ thông không đặt mục tiêu cung cấp đủ kiến thức cho
người học để sống và làm việc cả cuộc đời, mà phải trang bị cho người học một vốn
tri thức cơ bản cộng với năng lực tự mình chủ động tìm kiếm những tri thức cần thiết

trong suốt cuộc đời. Vốn tri thức ấy học sinh tiếp nhận những gì? Tiếp nhận như thế
nào? Những phương pháp dạy học nào có thể bồi dưỡng năng lực tìm kiếm và sáng
tạo cho người học? Đó là những câu hỏi đã và đang tiếp tục được trả lời. Trong đó,
việc khơi gợi ở học sinh khả năng tự tìm tòi, khám phá, bộc lộ và phát huy khả năng
của bản thân là một yếu tố vô cùng quan trọng. Với bộ môn Lịch sử nói chung và

sinh phổ thông trong quá trình giảng dạy. Từ đó kết quả bộ môn sẽ được cải thiện, và
chính yếu tố đó sẽ dẫn đến sự thay đổi “hợp lí hơn” trong cách nhìn, cách đánh giá về
vai trò của người giáo viên lịch sử ở trường phổ thông.
Trở lại với vấn đề nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn lịch sử ở trường trung học
phổ thông, cùng với nhiều con đường, biện pháp khác thì việc nâng cao hiệu quả dạy
học môn lịch sử qua việc sưu tầm và ứng dụng các trò chơi là một biện pháp, một
hướng đi mới nhằm mang lại những kết quả học tập tốt hơn cho học sinh ở trường
THPT. Hiểu rõ mục đích – ý nghĩa, nắm vững cách thức tiến hành, nội dung tổ chức
phù hợp đúng đắn với những yêu cầu đặt ra sẽ có những tác động tích cực đến việc
học tập bộ môn lịch sử và có tầm quan trọng đặc biệt.
Trước hết, việc tổ chức các trò chơi kết hợp với quá trình giảng dạy bộ môn
Lịch sử ở trường THPT cùng các môn học khác sẽ thúc đẩy học sinh tích cực, chủ
động tự giác tìm hiểu các nguồn tài liệu liên quan đến bài học, bài dạy của giáo viên
qua đó nâng cao nhận thức, trình độ và có được những kỹ năng hoạt động tập thể cần
thiết trong một môi trường thể hiện sự thi đua với nhau.
Thứ hai, tổ chức các trò chơi kết hợp với quá trình giảng dạy bộ môn Lịch sử ở
trường THPT còn là nơi để học sinh bày tỏ quan điểm, nhận thức tình cảm của mình
về các vấn đề mà họ quan tâm (ở từng bài học).
Thứ ba, thông qua tổ chức các trò chơi giáo viên bộ môn kham khảo và xin trợ
cấp của nhà trường trao cho các em đạt kết quả cao những món quà hoặc danh hiệu cá
nhân, tập thể phù hợp sẽ thu hút đông đảo các em học sinh tham gia vào hoạt động
tập thể của nhà trường, trong đó nó góp phần thu hút sự tham gia, chú ý của phụ
huynh học sinh. Cũng từ đó mà các em học sinh bộc lộ, phát huy năng khiếu, năng

lực và kiểm nghiệm khả năng trình độ của mình về một vấn đề nào đó, từ đó góp
phần điều chỉnh nhận thức hành vi của mình trong học tập, lao động công tác và trong
cuộc sống hàng ngày.
Thứ tư, việc tổ chức các trò chơi kết hợp với quá trình giảng dạy bộ môn Lịch
sử ở trường THPT ở mức độ chậm, nhanh, khó với nhiều lĩnh vực để học sinh tham
gia phần nào giúp nhà trường đánh giá kết quả dạy học bộ môn lịch sử.

từ vai trò trung tâm chuyển sang là người điều khiển, hướng dẫn cho học sinh học tập
và tự tìm hiểu kiến thức; Mặt khác không khí của tiết học lịch sử trở nên sinh động
hấp dẫn hơn bởi Giáo viên có thể đặt ra nhiều dạng câu hỏi ở các cấp độ gợi ý khác
nhau, chia ra tổ chức nhiều vòng thi hoặc thi đồng loạt một lượt.
Ở phần 2 (Sự phát triển chế độ phong kiến Trung Quốc dưới thời Đường)
Giáo viên có thể đưa ra các câu hỏi như:

Câu 1:
Gợi ý 1: Người mở ra thời kì mới trong lịch sử phong kiến Trung Quốc từ
thế kỉ VII đến đầu thế kỉ IX?
Gợi ý 2: Tên của ông có 2 chữ cái?
Gợi ý 3: Ông là người lập ra triều đại nhà Đường (618 - 907)?
Câu 2:
Gợi ý 1: Đây là vị vua Trung Quốc người Mông Cổ?
Gợi ý 2: Ông lên ngôi Hoàng đế năm 1271?
Gợi ý 3: Ông là người thiết lập triều Nguyên ở Trung Quốc (1271 - 1368)?
Câu 3:
Gợi ý 1: Ông là một trong những lãnh tụ khởi nghĩa nông dân vào cuối triều
Nguyên?
Gợi ý 2: Ông lên ngôi đặt kinh đô ở Nam Kinh – Trung Quốc?
Gợi ý 3: Ông lập ra triều Minh – Trung Quốc từ 1368 đến 1644?

Phần 3 (Trung Quốc thời Minh Thanh) có rất nhiều nhân vật và sự kiện mà
Giáo viên có thể đưa ra câu hỏi. Ví dụ:
Câu 1:
Gợi ý 1: Người đã tiêu diệt các thế lực phong kiến cát cứ vào thời kì Ngũ Đại
Thập Quốc. Ông là ai?
Gợi ý 2: Tên của Ông có 3 chữ?
Gợi ý 3: Ông là người lập ra nhà Tống vào năm 960?
Câu 2:

Gợi ý 1: Ông là người đã thực hiện chuyến đi đầu tiên vòng quanh thế giới bằng
đường biển?
Gợi ý 2: Ông đặt tên cho đại dương mới tìm ra là Thái Bình Dương?
Gợi ý 3: Ông đã bị thiệt mạng trong lúc giao tranh với thổ dân ở Philippin?
Sau đó Giáo viên kết luận, giảng giải. Trong quá trình nhận xét kết luận giáo
viên vẫn có thể phát vấn với những học sinh - khán giả cỗ vũ dưới lớp nhằm hướng
đến mục tiêu bài học. Bên cạnh đó Giáo viên nên sử dụng tranh ảnh nghệ thuật, tranh
biếm họa, ảnh chân dung kết hợp với các đoạn lược thuật trình bày miệng sinh động
nhằm miêu tả hay giải thích, giới thiệu về nhân vật cho học sinh hiểu rõ hơn về nhân
vật đó. Hình thành ở các em tình cảm, sự xúc động về vai trò cá nhân trong lịch sử,
rèn luyện cho các em lòng say mê học tập, nghiên cứu.
* Trò chơi “Đối mặt”.
“Đối mặt” được đài truyền hình Việt Nam mua bản quyền từ gameshow nổi
tiếng “Face off” của hãng 20
th
Century Fox. Chương trình này nằm trong Top 5
showgame hấp dẫn nhất tại Mỹ từ năm 2003 – 2005, đứng thứ 3 các chương trình
được khán giả yêu thích nhất tại Pháp với tên gọi “La Cible”. Chương trình đã được
tổ chức tại 9 quốc gia và vùng lãnh thổ như: Mỹ, Đức, Canada, Nga, Lebanon,
Serbia, Romania, Pháp …và Việt Nam.
“Đối mặt” mang tính đối kháng mạnh mẽ, đặt nặng trí tuệ, căng thẳng bởi sự
đấu loại trực tiếp giữa những người chơi. Cách thức chơi của gameshow khá đơn
giản: Ban tổ chức chọn ra 12 người chơi từ số người đăng kí tham gia. Những người

được lựa chọn sẽ đứng xung quanh vòng tròn giữa sân khấu để trả lời các câu hỏi của
người dẫn chương trình. Có một camera quay vòng tròn và dừng lại để chỉ định bất
cứ người chơi nào trả lời. Người chơi chỉ có 3 giây để trả lời.
Mỗi câu hỏi của chương trình đều có rất nhiều đáp án. Nếu trả lời sai hoặc trùng
lặp với câu trả lời trước, người chơi sẽ bị loại ngay khỏi cuộc chơi. Hai người chơi
cuối cùng sẽ “đối mặt” để chọn ra nhà vô địch. Ở vòng cuối cùng này, hai người chơi

… ?
5. Phật giáo thịnh hành nhất ở Trung quốc vào thời kì nào?
6. Hai nhà sư nào của Trung Quốc đã tìm đường sang Ấn Độ để tìm hiểu giáo lí
nhà Phật?
- Tiểu kết của Giáo viên:
Trung Quốc là nước có đời sống văn hóa rất độc đáo. Về tư tưởng nổi bật là đạo
Nho và đạo Phật. Trong đó Nho giáo là công cụ tinh thần để bảo vệ chế độ phong
kiến Trung Quốc. Người khởi xướng là Khổng Tử (551 – 479TCN) tên Khâu hiệu là
Trọng Ni, người nước Lỗ. Ông là người có học vấn uyên bác từng làm đến chức Tư
Khâu (tương đương bộ trưởng bộ tư pháp). Nhân và Lễ là hai vấn đề có tính chất cốt
lõi trong tư tưởng Khổng Tử. Với các quan niệm Vua – Tôi, Cha – Con, Chồng – Vợ.
Ông chủ trương dùng đạo đức làm cơ sở cho đường lối trị nước.
Phật giáo phát triển cực thịnh vào thời kì nhà Đường. Các nhà sư Huyền Trang
– Nghĩa Tĩnh đã tìm đường sang Ấn Độ để tìm hiểu giáo lí nhà Phật. Nhiều nhà sư
Ấn Độ, Phù Nam đã đến Trung Quốc truyền đạo, kinh phật dịch ra chữ Hán ngày
càng nhiều. Đạo phật khuyên con người sống “hướng thiện”.
Vòng 2: Sử học
1. Sử học bắt đầu trở thành lĩnh vực nghiên cứu độc lập từ khi nào?
2. Người đặt nền móng cho sử học Trung Quốc là ai?
3. Tư Mã Thiên là tác giả của tác phẩm nổi tiếng nào?
4. Thời Đường cơ quan biên soạn lịch sử của nhà nước lần đầu tiên ra đời với
tên gọi là gì?
- Tiểu kết của giáo viên:

Sử học trở thành lĩnh vực nghiên cứu độc lập từ thời Tây Hán. Người đặt nền
móng cho sử học Trung Quốc là Tư Mã Thiên. Bộ “Sử Kí” do Ông soạn thảo là tác
phẩm có giá trị cao về tư liệu và tư tưởng. Tác phẩm ghi chép lịch sử gần 300 năm từ
thời Hoàng đế đến Hán Vũ Đế. Giai đoạn từ Hán đến Nam – Bắc triều có Hán Thư
của Ban Cố, Tam Quốc Chí của Trần Thọ, Hậu Hán Thư của Phạm Việp…
Đến nhà Đường, các bộ sử đều do nhà nước biên soạn lập ra cơ quan gọi là Sử