Ý NGHĨA LÂM SÀNG CỦA
KHÍ MÁU
Bs. Đỗ Ngọc Sơn

Khí máu: Khái niệm cơ bản

Khí máu là gì?

Một xét nghiệm máu để xác định tình trạng
Toan/Kiềm và Ô xy hoá máu của một bệnh
nhân

Những thông số được máy khí máu đo
khi làm khí máu động mạch?

pH, pCO2, pO2

Đây là những thông số chính

Khí máu: Khái niệm cơ bản

Cân bằng Toan/Kiềm

pH bình thường của cơ thể 7.35 – 7.45

PaCO2: 35 – 45 mmHg

HCO3: 22-26 mEq/L

Cơ chế tạo cân bằng là nhờ:

Tuy nhiên đây là một phản ứng rất
chậm. Tỷ số giữa CO2 và H2CO3 là
1000: 1

Hệ thống hô hấp kiểm soát chỉ bằng
quá trình trao đổi khí qua phổi

Khí máu: Khái niệm cơ bản

Khi H2CO3 tăng lên trong ống thận, TB
ống thận sẽ tăng phản ứng tách H2CO3
thành H+ và HCO3

Phản ứng này thực hiện được nhờ
enzyme Carbonic Anhydrase (CA)

H2O + CO2 hoà tan H2CO3 H + HCO3

Khí máu: Khái niệm cơ bản

Khi đang diễn ra phản ứng hoặc không
diễn ra phản ứng, Hb gắn vớI H+ tạo
thành HHb

Tại phổi, hồng cầu giải phóng H+ và Hb gắn
với O2

CO2 từ các TB cũng gắn với Hb và được
giải phóng tại phế nang



Do đó, có 4 loại RL thăng bằng toan/kiềm

Khí máu: Các rối loạn toan kiềm

Toan hô hấp

Kiềm hô hấp

Toan chuyển hoá

Kiềm chuyển hoá

Toan hô hấp

Lâm sàng:

↑ PaCO2 > 42 mmHg

Nguyên nhân:

Rối loạn khuyếch tán

Tổn thương phế nang

Suy tim ứ huyết

Ung thư phổi

Tổn thương trung tâm hô hấp

Hct - 45
Hb - 15
HCO3 – 24
Na+ 144
K+ - 4.5
Cl - 104
Toan HH?
Có bù?

pH – 7.390

pCO2 – 58

pO2 – 74

Hct – 45

Hb – 15

HCO3 – 38

Na+ - 134

K+ - 5.9

Cl – 106

Toan HH?

Còn bù?

pH – 7.565

pCO2 – 24

PO2 – 64

HCO3 - 24

Hct – 45

Hb – 15

Kiềm hô hấp?

Còn bù?

pH – 7.485

pCO2 – 24

PO2 – 64

HCO3 - 12

Hct – 45

Hb – 15

Kiềm hô hấp?


(Na + K) – (Cl + HCO3) = KT Anion

Toan chuyển hoá

Chẩn đoán toan chuyển hoá

Tăng KT Anion
1. Suy thận

Suy thận dẫn đến tăng tích luỹ H+. Thận có
khả năng bù trừ rất tốt do đó khi chức năng
giảm > 10% mới biểu hiện lâm sàng
2. Toan xê tôn do ĐTĐ

Rối loạn chuyển hoá carbohydrate và lipid
dẫn đến tăng sản xuất các thể xê tôn. Chẩn
đoán khi có tăng đường máu, lactate máu
bình thường, xê tôn trong máu và nước tiểu

Toan chuyển hoá

Toan Lactic

Hậu quả của thiếu ô xy của tổ chức

Sản phẩm cuối cùng của chu trình
Krebbs là CO2

Khi tổ chức thiếu O2 thì sản phẩm cuối
cùng là toan lactic


Toan chuyển hoá

pH – 7.060

PaCO2 – 25

PaO2 – 88

HCO3 – 7

Loại toan gì?

Nếu KT Anion bình
thường, nguyên
nhân thường gặp là
gì?

Nếu KT tăng?

pH – 7.260

PaCO2 – 26

HCO3 – 16

Na+ - 132

K+ - 6.1
