Chuyên đề Ngữ Văn
Giáo viên thực hiện: Trần Thò Như Ý
LỜI MỞ ĐẦU
LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay, Tiếng Việt được xác đònh là một môn khoa học độc
lập. Môn học này cung cấp cho học sinh những tri thức ngôn ngữ học,
hệ thống từ vựng, nguyên tắc hoạt động và sản phẩm của nó trong
mọi hoạt động giao tiếp.
Mặt khác, tiếng Việt là một công cụ giao tiếp và tư duy nên môn
Tiếng Việt còn đảm nhận thêm một chức năng kép mà các môn học
khác không có. Đó là chức năng công cụ: trang bò cho học sinh công
cụ để giao tiếp (tiếp nhận và diễn đạt mọi kiến thức khoa học trong
nhà trường)
Thế nên việc dạy học tiếng Việt rất quan trọng và cần thiết,
nhất là ở lứa tuổi THCS, khi mà các kó năng nghe-nói –đọc-viết dần
hình thành và phát triển. Vì những lí do trên, nên tôi quyết đònh chọn
đề tài: PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LÍ THUYẾT VÀ LUYỆN TẬP TỪ
NGỮ.
I.Phương pháp dạy học lí thuyết:
Nhìn chung, các bài học về từ ngữ trong sách giáo khoa đều chia làm hai
phần: trang bò những tri thức lí thuyết và luyện tập để củng cố, khắc sâu lí
thyết, hình thành kó năng sử dụng từ ngữ.
*Một số thao tác khi dạy học lí thuyết:
a) Công việc chuẩn bò của giáo viên: nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu tham
khảo để nắm vững nội dung, yêu cầu bài học. Cần xác đònh và đònh hướng:
_ Bài học gồm bao nhiêu đơn vò kiến thức, các kiến thức đó được phân bố như thế
nào cho mỗi tiết học, đơn vò kiến thức nào là trọng tâm, là khó đối với học sinh?
_ Liên quan đến những tri thức cần giảng dạy là những tri thức nào các em đã học
ở cấp dưới,lớp dưới và các bài học trước? Các tri thức đó còn được tiếp tục
triển khai như thế nào?
_ Dự kiến các tình huống và phương pháp giảng dạy.

theo con đường qui nạp hoặc con đường diễn dòch, cũng có thể
bằng hình thức diễn giảng hoặc qui nạp.
VD: Phân tích ngôn ngữ trong bài thơ Những cái chân ( các
từ : võng, chân, bàn, kiềng, com-pa, gậy

từ có thể có một hay
nhiều nghóa (nghóa gốc và nghóa chuyển)

Nghóa chuyển được
suy ra từ nghóa gốc.)
II. Phương pháp dạy học thực hành từ ngữ:
Luyện tập thực hành trong môn Tiếng Việt, cũng như các bộ mơn
khoa học khác, có tác dụng làm cho học sinh nắm vững khái niệm,
hiểu sâu sắc khái niệm hơn. Bằng thực hành, học sinh được trực tiếp
hoạt động, các em có điều kiện tự mình phát hiện lại tri thức, vận
dụng tri thức vào giải quyết các hiện tượng từ vựng trong ngơn ngữ
và lời nói. Vì vậy mà tri thức được cũng cố và khắc sâu hơn.
Để có thể luyện tập, khâu quan trọng nhất là hệ thống bài tập
thực hành, năng lực và phương pháp tổ chức thực hành cho học
sinh của người thầy.
1) Bài tập từ ngữ tiếng Việt: hệ thống bài tập từ ngữ cần đa dạng, đủ
về số lượng, phù hợp với mục đích giảng dạy và trình độ của học
sinh. Một số kiểu bài tập thường gặp:
_ Bài tập nhận diện hiện tượng từ vựng được học trong câu, đoạn
văn, văn bản. Đây là loại bài tập yêu cầu thấp nhất nhằm làm học
sinh nhớ lại tri thức đã học.
VD: Tra từ điển nghóa các từ: chân, bàn, kiềng, võng, gậy, com-pa.
Từ đó nhận xét về số lượng nghóa của từ.
_ Bài tập tái hiện: học sinh phải tự nghó trên cơ sở vốn ngôn ngữ của
mình các ví dụ để minh học hiện tượng từ vựng mới được học.

_ Thầy nhận xét, khẳng đònh và chứng minh lời giải đúng (nếu có ý
kiến mâu thuẫn). Từng kiiểu bài tập mới, thầy nêu tổng kết, rút ra
qui trình giải và kết hợp ôn lại, khắc sâu kiến thức thức từ vụng
được ứng dụng. Nếu tiếp tục làm bài khác mà dạng như thế thì
thầy chỉ cần nhận xét đánh giá và bổ sung những điều cần thiết.
C
o
m
p
a
n
y

L
o
g
o
Tiết dạy minh hoạ:
TỪ NHIỀU NGHĨA
VÀ HIỆN TƯNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
GV thực hiện: TRẦN THỊ NHƯ Ý
Thứ tư, ngày 10 tháng 11 năm 2009
Tiếng Việt:
Tiết 19
TỪ NHIỀU NGHĨA
VÀ HIỆN TƯNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
I.Từ nhiều nghóa

Ví dụ: SGK/55
NH NG CÁI CHÂNỮ

kiềng, bàn, võng, chân.
_ gậy: Đoạn tre, gỗ,v.v. tròn, cầm vừa tay,
thường dùng để chống khi đi hoặc để đánh
_ com-pa: dụng cụ vẽ hình tròn, gồm 2hai
nhánh có thể mở to nhỏ tuỳ ý.
_ kiềng: đồ dùng bằng sắt hình vòng cung ,
có ba chân, dùng để đặt nồi lên khi nấu.
_ bàn: đồ thường dùng bằng gỗ, có mặt
phẳng và chân đứng, để bày đồ đạc, thức
ăn, để làm việc.
_ võng: I.đồ dùng bện bằng sợi hoặc làm
bằng vải, hai đầu mắc lên cao, ở giữa
chùng xuống, ở giữa nằm, ngồi và có thể
đưa đi đưa lại.
II. Khiêng người đi bằng võng
III. Ở trạng thái bò cong xuống hoặc
chùng xuống ở giữa, tựa như hình cái
võng.
Từ “chân” có một số nghĩa sau:
(1) Bộ phận dưới cùng của người hay
động vật dùng để đi đứng.(vd: đau
chân).
(2) Bộ phận dưới cùng của một số đồ
vật, có tác dụng đỡ cho các bộ phận
khác. (vd: chân giường)
(3) Bộ phận dưới cùng của một số đồ
vật tiếp giáp và bám chặt vào mặt
nền.(vd: chân tường)
Thứ tư, ngày 10 tháng 11 năm 2009
Tiếng Việt:

Ba chân xòe trong l a.ử
Ch ng bao gi đi cẳ ờ ả
Là chi c bàn b n ế ố chân.
Riêng cái võng Tr ng S nườ ơ
Không chân đi kh p n c.ắ ướ
(V Qu n Ph ng)ũ ầ ươ
Từ “chân” có một số nghĩa sau:
(1) Bộ phận dưới cùng của người hay động
vật dùng để đi đứng,
(2) Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật, có
tác dụng đỡ cho các bộ phận khác. (vd:
chân giường)
(3) Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật tiếp
giáp và bám chặt vào mặt nền.(vd: chân
tường)