Lời nói đầu
Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế có mối lien hệ chặt chẽ với tăng trưởng
và phát triển kinh tế, vừa là kết quả của quá trình phát triển kinh tế xã hội trong
một giai đoạn nhất định, vừa là yếu tố cực kỳ quan trọng thúc đẩy phát triển nền
kinh tế xã hội của một quốc gia, một tỉnh lên một trình độ mới
Trong từng giai đoạn 5-10 năm để phục vụ cho chiến lược phát triển kinh
tế-xã hội và kế hoạch 5 năm của quốc gia, cơ cấu ngành kinh tế và sự chuyển
dịch của nó cần được xem xét một cách tổng quát để rút ra các ưu nhược điêm,
phát hiện các điểm mạnh, xu hướng chuyển dịch và các giải pháp thúc đẩy
chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nhanh hơn.
Vĩnh phúc được thành lập năm 1950 do sự sát nhập của hai tỉnh Vĩnh Yên
và Phúc Yên, năm 1968 sát nhập với Phú Thọ để trở thành Vĩnh Phú. Từ
T1/1997 Vĩnh phúc lại được tái lập. Sau 10 năm kể từ ngày tái lập tỉnh Vĩnh
Phúc đã vươn lên phát triển mạnh mẽ, là một trong 15 tỉnh tự cân đối được ngân
sách và có đóng góp vào ngân sách nhà nước, nằm trong vành đai vùng kinh tế
trọng điểm Bắc Bộ. Có được những thành quả trên là do Vĩnh Phúc đã xác định
đúng hướng phát triển kinh tế có cơ cấu kinh tế hợp lý.
Chính vì tầm quan trọng của vấn đề chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của
tỉnh Vĩnh Phúc nên em đã chọn đề tài: Kế hoạch chhuyển dịch cơ cấu ngành
kinh tế và những giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện mục tiêu kế hoạch
chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Vĩnh Phúc thời kỳ 2006-2010. Do hạn chế về
mặt thời gian nên bài viết không tránh khỏi những sai sót, em rất mong nhận
được những đóng góp của thầy giáo để bài viết của em được hoàn chỉnh
Em xin chân thành cảm ơn
1
Nội dung
Chương I: Những vấn đề chung về cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ
cấu kinh tế
I.Lý luận về cơ cấu ngành kinh tế và chuyển dịch cơ cấu ngành.
1.Các khái niệm.
1.1.Cơ cấu kinh tế
và tính chất của sự tác động qua lại giữa các ngành với nhau. Sự tác động giữa
các ngành có thể trực tiếp hoặc gián tiếp. Tác động trực tiếp bao gồm tác động
cùng chiều và ngược chiều, còn mối quan hệ gián tiếp thể hiện theo các câp
1,2,3…Nói chung mối quan hệ iữa các ngành cả về số lượng lẫn chất lượng đều
thường xuyên biến đổi và ngày càng trở nên phức tạp hơn theo sự phát triển ủa
lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội trong nước và quốc tế
1.3.Chuyển dịch cơ cấu ngành
Cơ cấu ngành kinh tế là một phạm trù động, nó luôn luôn biến đổi theo
từng thời kỳ phát triển bởi các yếu tố hợp thành cơ cấu kinh tế không cố định.
Quá trình thay đổi của cơ cấu ngành từ trạng thái này sang trạng thái khác ngày
càng hoàn thiện hơn, phù hợp với môi trường và điều kiện phát triển gọi là sự
chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Chuyển dịch cơ cấu ngành không chỉ là thay
đổi số lượng các ngành, tỷ trọng của mỗi ngành mà còn bao gồm sự thay đổi về
vị trí, tính chất mối quan hệ trong nội bộ cơ cấu ngành
2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu
Xét trên khía cạnh tăng trưởng và phát triển kinh tế thì dạng cơ cấu ngành
được xem là quan trọng nhất, được quan tâm nghiên cứu nhiều nhất vì nó phản
ánh sự phát triển của khoa học công nghệ, lực lượng sản xuất, phân công lao
động chuyên môn hoá và hợp tác hoá. Trạng thái cơ cấu ngành là dấu hiệu phản
ánh trình độ phát triển kinh tế của tỉnh. Quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành là
một quá trình diễn ra lien tục và gắn liền với sự phát triển kinh tế. Ngược lại
nhịp độ phát triển tính bền vững của tăng trưởng lại phụ thuộc vào khả năng
3
chuyển dịch cơ cấu ngành linh hoạt phù hợp với những điều kiện bên trong, bên
ngoài và lợi thế tương đối của nền kinh tế. Sự chuyển dịch cơ cấu ngành thể hiện
hiệu quả của việc phân bố nguồn lực. Trong nền kinh tế hội nhập quốc tế, việc
lựa chọn và chuyển dịch cơ cấu hợp lý dựa trên lượi thế tương đối và khả năng
cạnh tranh là cơ sở cho việc chủ động hội nhâp và hội nhập thành công
3.Xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tỉnh Vĩnh Phúc
Giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành dịch vụ,
chọn Đại Lải làm điểm đến trong những ngày nghỉ cuối tuần bởi vẻ đẹp thơ
mộng với núi và hồ thật lãng mạn. Đây là điều kiện rất thuạn lợi để Vĩnh Phúc
phát triển ngành du lịch nói riêng, ngành dịch vụ nói chung
Vĩnh Phúc nằm gần các khu công nghiệp lớn của Hà Nôi như KCN Nội
Bài, KCN Bắc Thăng Long nên ít nhiều có sự giao lưu, ảnh hưởng, điều này
giúp ngành cong nghiệp và dịch vụ của Vĩnh Phúc phát triển
Đát đai màu mỡ cũng giúp Vĩnh Phúc có thể phát triển cả nông nghiệp,
Vĩnh Phúc đã tập trung phát triển theo hướng trồng những cây phù hợp với đặc
điểm của vùng và có hiệu quả kinh tế cao như: Phát triển vùng trồng hoa ở Mê
Linh, trồng rau ở Tam đảo, Mê Linh, Vĩnh Tường
Nguồn lực con người:Nguồn nhân lực của Vĩnh Phúc có trình độ khá cao,
bởi trước đây Vĩnh Phúc cũng là một vùng đất khoa bảng với những con người
lao động cần cù chăm chỉ, có tinh thần kỷ luật và trách nhiệm lao động cao. Bên
cạnh nguồn nhân lực hiện có của địa phương Vĩnh Phúc còn được bổ sung một
lượng lớn lao động có trình độ cũng như tay nghề cao từ các tỉnh khác do họ
đến làm việc trong các công ty các KCN đóng trên địa bàn tỉnh . Tuy nhiên
nguồn nhân lực này đôi khi lại gây trở ngại đối với quá trình phát triển cũng như
chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh, đó là những tệ nạn xã hội gây ra tại các khu
dân cư tập trung tại các khu công nghiệp
Cơ chế chính sách của tỉnh, của Nhà nước:Nhà nước đã quy hoạch Vĩnh
Phúc là một trong các tỉnh vành đai của Hà Nội, trong tương lai có thể sát nhập
vào Hà Nội, là vùng kinh tế trọng diểm ở phía Băc nên Vĩnh Phúc được chính
5
phủ rất ưu đãi trong việc phát triển: gới thiệu các nhà đầu tư vào Vĩnh Phúc, đầu
tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội, đường giao thông để giúp tỉnh thu hút
được các nhà đầu tư. Ban lãnh đạo tỉnh cũng đã ban hành nhiều chính sách giúp
phát triển công nghiệp của tỉnh như chính sách thu hút đầu tư,thành lập các ban
giải phóng mặt bằng để tạo điều kiện cho các dự án có thể nhanh chóng đi vào
hoạt động, cải cách các thủ tục hành chính để tránh rườm rà, giảm bớt thời gian
và chi phí cho các nhà đầu tư. Thành lập các ban hỗ trợ thông tin để trợ giúp
nhọn như : cơ khí, lắp ráp ôtô, xe máy,các sản phẩm hỗ trợ, vật liệu xây dựng,
dệt may da giày…Phần lớn các sản phẩm công nghiệp chủ yếu như ôtô, xe máy,
gạch ốp lát, đồ gỗ nội thất, săm lốp, quần áo may sẵn…đều tăng cao và vượt xa
so với mục tiêu đề ra. Cơ cấu sản xuất hàng hoá chuyển dịch tích cực theo
hướng tăng giá trị hàng hoá xuất khẩu, hàng tiêu dùng và hàng có chất lượng cao
Về nông nghiệp:Nhờ xác định đúng các chính sách phát triển nông nghiệp,
triển khai thực hiện đồng bộ trên các lĩnh vực đất đai, vốn, kỹ thuật- công nghệ,
thị trường, xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư và tổ chức sản xuất mà Vĩnh
Phúc đã làm được những điều không thể tưởng chừng như không thể, đó là:
Biến khó thành dễ, biến yếu thành mạnh. Sủ dụng đất là một ví dụ điển hình.
Trong quá trình phân loại, những vùng đất có khả năng canh tác được nhiều mùa
vụ được xếp hạng cao, do đó thường rơi vào những vùng, những khoảng đất ba
vụ, nghĩa là trồng được cả lúa lẫn màu , điều kiện tưới tiêu thuận lợi.Nhưng nhờ
tinh thần sáng tạo, sau một thời gian mày mò tìm kiếm người dân đã chủ động
trồng lúa một vụ không ăn chắc sang kết hợp nuôi thả cá đông trên vùng đất
trũng vốn trước đây được xếp vào loại đất xấu nay lại có giá tri kinh tế cao, thu
hoạch cá mỗi năm đem lại giá tri kinh tế cao hơn ca hai vụ lúa và một vụ màu
cộng lại
Nghị quyết 10 của tỉnh uỷ Vĩnh Phúc chủ trương chuyển 4 ngàn ha đất
trồng cây lương thực sang trông dâu tằm, rau, hoa, qủa và nuôi trồng thuỷ sản
nhưng an ninh lương thực trong tỉnh vẫn được đảm bảo. Điều đó thể hiện ở chỗ,
7
năng suất lúa bình quân đã tăng từ 43,6 tạ năm 2000 lên gần 53 tạ năm 2005.
Trong bối cảnh diện tích canh tác, số lao động trong nông nghiệp đang có xu
hướng giảm, nhưng giá trị sản xuất nông nghiệp tăng nhanh, bình quân khoảng
6,7%/năm, giảm tỷ trọng trồng trọt, tăng tỷ trọng chăn nuôi…Để có một nền sản
xuất nông nghiệp thực sự có cơ cấu sản xuất theo hướng nâng cao hiệu quả kinh
tế trên một đơn vị diện tích
Trong 5 năm 2001-2005, giá trị sản xuất trong ngành tăng 6,7% (kế hoạch
đặt ra là 4,5-5%), trong đó nông nghiệp tăng bình quân 6,5%/năm, thuỷ sản tăng
trúng tuyển vào đại học, cao đẳng, trung cấp của tỉnh tăng trên 20%/năm. Mặc
dù vậy, thực tế cũng cho thấy tỷ lệ lao động không qua đào tạo ở các ngành kinh
tế còn cao: khu vực I là 95,4%, khu vực II 61,76% và khu vực III là 51,65%, tỷ
lệ lao động có trình độ đại học chưa cao và đặc biệt còn thiếu các lao động có
tay nghề kỹ thuật.
II. Mục tiêu chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tỉnh Vĩnh Phúc trong
giai đoạn 2006-2010
1.Định hướng phát triển kinh tế xã hội Vĩnh Phúc đến năm 2010:
Xây dựng tỉnh Vĩnh Phúc trở thành một trong những đầu tàu kinh tế của cả
nước
Chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá
Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái nhằm đảm bảo sự
phát triển bền vững
Gắn phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội, tạo việc làm cho
người lao động nâng cao trình độ dân trí. Tăng cường đầu tư cho khu vực nông
thôn miền núi
Phát huy sức mạnh tổng hợp của mọi thành phần kinh tế, đa dạmg hoá các
loại hình sản xuất kinh doanh; Phát huy tốt nội lực, tạo môi trường đầu tư thuận
lợi để thu hút vốn và công nghệ từ nước ngoài, tăng cường giao lưu kinh tế với
các địa phương trong cả nước và quốc tế
9
Phát triển và nâng câo chất lượng nguồn nhân lực, coi trọng những ứng
dụng khoa học và công nghệ mới
2.Mục tiêu tổng quát:
Duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, đồng thời tạo chuyển
biến mạnh về chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế Vĩnh Phúc. Phát triển
nguồn lực con người, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, nâng cao một bước
về trình độ công nghệ. Chủ động và chuẩn bị tốt những điều kiện cho hội nhập
kinh tế quốc tế. Tạo bước phát triển mới trên con đường công nghiệp hoá rút
ngắn theo hướng hiện đại hoá. Tận dụng các thời cơ, thuận lợi, vượt qua khó