Phần I
Lời nói đầu
****** Ngày nay, với sự tác động mạnh mẽ của cuộc các mạng khoa học kỹ
thuật công nghệ, xu hớng toàn cầu hoá, khu vực hoá , phân công lao động ngày
càng phát triển sâu rộng trên phạm vi quốc tế . Bối cảnh đó đặt các doanh
nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nớc trớc những thách thức
cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Do vậy việc nâng cao khả năng cạnh tranh của các
doanh nghiệp nhà nớc là rất cấp thiết, không chỉ có ý nghĩa lý luận mà cả thực
tiến, từ đó phát huy tối đa nội lực của nền kinh tế.
Trớc bối cảnh quốc tế và trong nớc có nhiều thời cơ và thách thức, thuận lợi
và khó khăn đan xen và phức tạp, để đáp ứng yêu cầu thực hiện thành công sự
nghiệp CNH- HĐH đất nớc và hội nhập kinh tế quốc tế có hiệu quả , thiết nghĩ
việc sắp xếp, đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nớc cần đợc đẩy lên một
bớc mới. Báo cáo Chính trị tại Đại hội IX của Đảng đã khẳng định: Tiếp tục
đổi mới cơ chế, chính sách đối với DNNN để tạo động lực phát triển và nâng
cao hiệu quả theo hớng: xoá bao cấp, doanh nghiệp cạnh tranh bình đẳng trên
thị trờng, tự chịu trách nhiệm về sản xuất kinh doanh; nộp đủ thuế và có lãi.
Thực hiện tốt quy chế dân chủ trong doanh nghiệp. Cơ chế phù hợp để kiểm tra,
kiểm soát, thanh tra của nhà nớc đối với doanh nghiệp.
Vì vậy, để tìm ra hớng đi mới cho các doanh nghiệp nhà nớc nâng cao khả
năng cạnh tranh của mình trong quá trình hội nhập, em quyết định chọn đề tài:
Một số giải pháp đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà n-
ớc nhằm nâng cao khả năng hội nhập thị trờng quốc tế của Việt
Nam.
Phần iI
Nội dung chính
1
nhiều con đờng, nh tiếp tục mở rộng và phát triển các cơ sở sản xuất ra đời
trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Nhà nớc xây dựng một loạt các xí
nghiệp. nhà máy mới, quốc hữu hoá hoặc cải tạo và biến các cơ sở kinh doanh
của các nhà t sản thành các xí nghiệp quốc doanh hoặc xí nghiệp công t hợp
doanh. Với chủ trơng đó, xí nghiệp quốc doanh đã đóng vai trò là lực lợng nòng
cốt, đi đầu trong công cuộc khôi phục và cải tạo kinh tế trên mọi phơng diện
kinh tế, chính trị, xã hội. Đến cuối thời kỳ cải tạo và khôi phục kinh tế, xí
nghiệp quốc doanh đã chiếm u thế tuyệt đối trong nền kinh tế quốc dân. Từ đây,
vai trò chủ đạo của xí nghiệp quốc doanh luôn đợc thể hiện một cách xuyên
2
suốt trong mọi chủ trơng, đờng lối phát triển kinh tế cũng nh trong thực tiễn đời
sống kinh tế - xã hội nớc ta.
Theo chủ trơng xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa dựa trên cơ sở chế
độ công hữu về t liệu sản xuất trong giai đoạn thi hành cơ chế kế hoạch hoá tập
trung (1960- 1985 ), kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể chiếm vị trí độc tôn.
Trong cơ chế kinh tế đó, xét trên giác độ quan hệ sản xuất, xí nghiệp quốc
doanh dựa trên cơ sở chế độ sở hữu toàn dân về t liệu sản xuất đợc coi là hình
thức sở hữu tiến bộ đóng vai trò gơng mẫu, đầu tàu trong việc tiếp tục xây dựng
và hoàn thiện quan hệ sản xuất mới xã hội chủ nghĩa; xí nghiệp quốc doanh vừa
là tấm gơng, vừa hớng dẫn kinh tế tập thể trong quá trình xây dựng chế độ xã
hội mới. Chính quá trình hình thành các khu công nghiệp mới trong thời kỳ này
( gắn liền với quá trình phát triển kinh tế quốc doanh nh ở Việt Trì, Thái
Nguyên, Vinh, ... đã góp phần hình thành bớc đầu các trung tâm kinh tế vùng,
làm hạt nhân thúc đẩy sự phát triển kinh tế của từng vùng. Sự hình thành và phát
triển các xí nghiệp công nghiệp quốc doanh địa phơng ở khắp các tỉnh miền Bắc
trong thời kỳ này vừa nhằm xây dựng một hệ thống kinh tế phân tán, phù hợp
với hoàn cảnh chiến tranh của nớc ta lúc đó lại vừa tạo ra cơ sở kinh tế để giải
quyết nhiều vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội đặt ra, nh tạo ra bớc đầu cơ sở hạ
tấng để phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội ở các vùng nông thôn miền núi; các
nghiệp,... và lĩnh vực lu thông, mặt khác kinh tế cá thể, kinh tế t nhân đợc
khuyến khích phát triển trong giai đoạn 1988-1990, đầu t vào khu vực kinh tế t
nhân có tốc độ tăng rất cao. Cùng với quá trình đổi mới đó kinh tế quốc doanh
không còn giữ vị trí độc tôn.
Giai đoạn phát triển này là giai đoạn từ chủ trơng đến thực tiễn, phát triển
kinh tế đều nhất quán ở chỗ phát triển một kinh tế nhiều thành phần theo định
hớng xã hội chủ nghĩa. Từ năm 1991, DNNN trở thành một bộ phận quan trọng
trong cơ chế kinh tế mới. Mặc dù ở giai đoạn này tỷ trọng của kinh tế nhà nớc
nói chung và doanh nghiệp nhà nớc nói riêng có giảm, song cho đến nay DNNN
vẫn giữ vị trí chủ đạo vì nó nắm giữ những lĩnh vực then chốt, trọng yếu của nền
kinh tế quốc dân. Mặt khác, kinh tế nhà nớc, DNNN đã đóng góp thiết thực giải
quyết nhiều vấn đề kinh tế xã hội bức bách của thời kỳ chuyển đổi cơ chế
quản lý nh: tiền tệ hoá tiền lơng trong khu vực sản xuất kinh doanh, chuyển từ
cơ chế kinh doanh vật t hai giá sang cơ chế một giá và thơng mại hoá vật t, kiềm
chế lạm phát, ổn định tài chính tiền tệ, thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế xã
hội, tạo đà tăng trởng khá trong những năm đầu của thập kỷ 90.
II. Sự cần thiết phải phát huy vai trò đạo, chủ lực của DNNN.
1. Xuất phát từ đòi hỏi bức bách của cơ chế thị trờng.
Bắt đầu từ giữa thập kỷ 80 cơ chế kinh tế mới đã đợc hình thành ở nớc ta.
Đặc trng cơ bản của cơ chế mới là xây dựng một nền kinh tế nhiều thành phần
có sự quản lý của nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Lịch sử hình thành
kinh tế ngoài quốc doanh ở nớc ta trong suốt thời kỳ đầu của giai đoạn này theo
đấy các cơ sở kinh tế này đợc lập ra từ chính nguồn vốn lâu nay nằm phân tán
trong các tầng lớp dân c. Từ đó tới nay, nền kinh tế nhiều thành phần mới đợc
phát triển ở nớc ta ( khoảng hơn 10 năm trở lại đây ), việc phát triển kinh tế chủ
yếu đợc tiến hành theo chiều rộng, tích luỹ chung của toàn bộ nền kinh tế quốc
dân cũng nh tĩch luỹ riêng của từng doanh nghiệp dân doanh còn rất nhỏ bé.
4
Trớc hết, chúng ta xem xét mâu thuẫn giữa cơ chế kinh tế mới theo xu h-
ớng hội nhập với Khu vực và Thế giới và quy mô quá nhỏ bé của các doanh
một cơ chế kinh tế hợp lý trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ
nghĩa ở nớc ta hiện nay.
Thứ ba, cơ chế kinh tế mới ở nớc ta đòi hỏi phải quản lý nền kinh tế nói
chung và các hoạt động kinh tế nói riêng bằng pháp luật. Đây là một vấn đề
hoàn toàn không đơn giản, vì trong nhiều năm qua chúng ta ít chú ý đến vấn đề
này, ý thức chấp hành pháp luật của mỗi chủ thể kinh doanh còn quá thấp. Vấn
đề càng phức tạp hơn khi số lợng các chủ thể kinh doanh quá nhiều, khi mà các
doanh nhân đủ loại: có nhiều ngời đã đợc đào tạo, am hiểu pháp luật và kiến
thức quản trị kinh doanh, và cũng có rất nhiều ngời tham ra vào quá trình kinh
doanh song còn thiếu cả ý thức và kiến thức cần thiết. Trong tình hình đó, các
DNNN trở thành lực lợng gơng mẫu, đi đầu trong việc thực hiện pháp luật nói
5
chung và luật kinh doanh nói riêng. Thực hiện nghiêm chỉnh luật pháp, hớng
dẫn các vệ tinh của mình cùng thực hiện luật pháp là một đòi hỏi tất yếu của cơ
chế kinh tế mới đối với các DNNN ở nớc ta.
Đơng nhiên, khi các doanh nghiệp dân doanh lớn mạnh đến một mức
nào đó, khi ý thức kinh doanh theo pháp luật cũng nh việc thực hiện pháp luật
của các doanh nghiệp dân doanh ngày càng cao thì vai trò của DNNN trong lĩnh
vực này cũng thay đổi theo.
2. DNNN đóng vai trò là công cụ thực hiện chức năng điều tiết.
Với đặc trng của kinh tế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo định h-
ớng xã hội chủ nghĩa thì các đơn vị kinh doanh hoạt động theo cơ chế thị trờng,
Nhà nớc đóng vai trò điều tiết nền kinh tế theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Về
nguyên tắc, trong cơ chế kinh tế đó mỗi đơn vị kinh doanh là một chủ thể kinh
tế, trực tiếp đối mặt với thị trờng để quyết định các vấn đề kinh tế cơ bản: sản
xuất cái gì? sản xuất nh thế nào? sản xuất cho ai? theo mục tiêu tối đa hoá lợi
nhuận. Điều này tất yếu dẫn đến kết cục là ở đâu, khi nào, đối với mặt hàng nào
có thể đem lại lợi nhuận cao thì ở đó, khi đó các doanh nghiệp có khả năng sẽ
đổ xô vào sản xuất và kinh doanh mặt hàng đó và ngợc lại, nếu ở đâu, khi nào
và đối với mặt hàng nào không có lãi hoặc lỗ vốn thì ở đó, khi đó sẽ có nhiều
dụng DNNN nh một công cụ cần thiết nhằm đảm bảo cho nền kinh tế luôn hoạt
động thông suốt, đảm bảo lợi ích xã hội có thể đạt đợc tối đa trong cơ chế kinh
tế thị trờng. Tính hiệu quả lại đòi hỏi Nhà nớc chỉ sử dụng DNNN nh công cụ
điều tiết ở những nơi, vào những thời điểm cần thiết. Điều này có nghĩa là
không có quan niệm cố định về việc sử dụng DNNN với t cách là một công cụ
điều tiết nền kinh tế mà đòi hỏi các DNNN khi ra đời, tồn tại, mở rộng, thu hẹp
một cách hết sức linh hoạt tuỳ theo sự biến động của kinh doanh nói chung và
của kinh doanh trong lĩnh vực dân doanh nói riêng.
3. Xuất phát từ định hớng xã hội chủ nghĩa ở nớc ta.
Nhận thức rõ các u điểm và hạn chế của kinh tế thị trờng, chủ trơng của
Đảng ta là không phủ nhận mà thừa nhận kinh tế thị trờng, song không phải
là chủ trơng xây dựng kinh tế thị trờng đơn thuần mà là kinh tế thị trờng có sự
quản lý vĩ mô của Nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa. Muốn xây dựng
nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa đơng nhiên phải xây dựng một
lực lợng kinh tế nào đó đóng vai trò chủ đạo, làm tâm điểm ảnh hởng đến các
lực lợng khác của nền kinh tế, hớng dẫn, hỗ trợ các lực lợng kinh tế khác cùng
phát triển.
Chúng ta đều biết, hiện nay trong nền kinh tế quốc dân nớc ta đang tồn
tại các đơn vị kinh tế quốc doanh và dân doanh dới các hình thức pháp lý là
DNNN, doanh nghiệp liên doanh, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu
hạn, doanh nghiệp t nhân, hợp tác xã. Nếu xét trên phơng diện kinh tế, lực lợng
kinh tế mạnh nhất, đang chiếm giữ những lĩnh vực then chốt và nắm trong tay l-
ợng vốn lớn nhất, công nghệ thiết bị hiện đại nhất, lực lợng lao động tinh nhuệ
nhất hiện nay là các DNNN. Nếu xét trên phơng diện xây dựng quan hệ sản
xuất dựa trên cơ sở công bằng, dân chủ và văn minh thì cũng chỉ DNNN đảm đ-
ơng đợc vai trò chủ đạo, bởi vì:
Thứ nhất, nh trên đã phân tích, do các doanh nghiệp dân doanh còn rất
nhỏ bé cha quen và cha có ý thức chấp hành pháp luật nên trong các hình thức
pháp lý của doanh nghiệp đang tồn tại hiện nay, DNNN là lực lợng gơng mẫu,
đầu tàu trong việc thực hiện pháp luật của Nhà nớc, là tấm gơng để các thành
dựng kinh tế của đất nớc. Tuy nhiên, không một nớc nào lại xây dựng và phát
triển nền kinh tế của đất nớc mình chỉ dựa trên các đơn vị kinh tế cơ sở của nền
kinh tế quốc dân- đều là các đơn vị kinh tế có quy mô nhỏ bé. Trong khi đó,
thực trạng nền kinh tế nớc ta cho thấy quy mô của các doanh nghiệp dân doanh
hầu nh đều rất nhỏ, mặt khác trong thời gian phát triển ngắn, các doanh nghiệp
dân doanh ở nớc ta cũng cha đủ sức tích luỹ để trở thành các doanh nghiệp có
quy mô đủ lớn có thể làm nòng cốt cho sự phát triển của đất nớc. Trong điều
kiện, đó chỉ có các DNNN mới có đủ điều kiện mở rộng quy mô, trở hành lực l-
ợng nòng cốt, có đủ sức cạnh tranh trong khu vực, tạo cơ sở, chỗ dựa để dẫn dắt
các doanh nghiệp dân doanh cùng phát triển. Việc phát triển các DNNN có quy
mô đủ lớn cũng là một đòi hỏi cấp bách của việc phát triển nền kinh tế nhiều
thành phần ở nớc ta hiện nay. Điều cốt lõi trong nền kinh tế nhiều thành phần ở
8
nớc ta hiện nay ở nớc ta là: xác định đợc một cơ cấu loại hình doanh nghiệp hợp
lý, sao cho loại hình nào cũng có vị trí, vai trò xứng đáng, cũng phát huy đợc lợi
thế và khai thác đợc khả năng để đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế
của đất nớc. Theo đó, các DNNN phải tích lũy vốn phát triển trong các lĩnh vực
then chốt, quan trọng, chi phối nhiều mặt của đời sống kinh tế xã hội. Cần từng
bớc hình thành các Tổng công ty Nhà nớc, các tập đoàn kinh doanh mạnh, tạo
xơng sống cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Phát triển đa dạng các loại hình
doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, gắn với các vùng nguyên liệu nhỏ lẻ, khai
thác thế mạnh ở từng địa phơng, làm địch vụ vệ tinh cho các khu công nghiệp
tập trung, các vùng kinh tế trọng điểm và cho các DNNN quy mô lớn. Mặt
khác, phát triển và củng cố các DNNN trong các lĩnh vực kết cấu hạ tầng, các
lĩnh vực tạo sản phẩm phục vụ sự phát triển của xã hội, khắc phục khuyết tật
của cơ chế thị trờng và trong các lĩnh vực mà các loại hình doanh nghiệp khác
không đợc phép làm. Nguyên tắc cơ bản để phát triển các loại hình doanh
nghiệp là dựa vào tiêu chuẩn hiệu quả. Bất kỳ lĩnh vực sản xuất kinh doanh nào
mà pháp luật không cấm, nếu các doanh nghiệp dân doanh làm có hiệu quả thì
nên khuyến khích phát triển. Theo cách này sẽ nâng cao hiệu quả tạo ra cơ cấu
tế, các đơn vị sản xuất kinh doanh phải thực hiện các hoạt động kinh doanh theo
đúng quy định của pháp luật. Nhà nớc đóng vai trò trọng tài, tạo ra sân chơi
bình đẳng cho mọi loại hình doanh nghiệp cạnh tranh lành mạnh đối với các
hoạt độgn kinh doanh. Trong điều kiện nền kinh tế nớc ta hiện nay do một số
rất lớn doanh nghiệp dân doanh có quy mô nhỏ và rất nhỏ, khi thành lập doanh
nghiệp chủ doanh nghiệp không chỉ có rất ít kiến thức pháp luật nói chung và
pháp luật kinh tế nói riêng, mà nhiều ngời trong số đó thậm chí thiếu ý thức
chấp hành pháp luật. Một thực tế hiển nhiên hiện nay là nhiều doanh nhân nhận
thức sai lầm
rằng có thể thu đợc nhiều lợi nhuận bất chấp pháp luật.
Xét trên giác độ tài chính có thể thấy rằng Nhà nớc không giám sát đợc
tình hình tài chính của các doanh nghiệp, Nhà nớc thất thu, thậm chí ngân sách
thất thu nặng, hiện tợng khoán thuế, đàm phán về mức thuế , làm luật ,
trốn lậu thuế, gian lận thơng mại xảy ra phổ biến, không tạo ra đợc một luật
chơi bình đẳng giữa các doanh nghiệp và doanh nhân. Trong bối cảnh đó chỉ có
DNNN mới có thể và cần phải là lực lợng tiên phong trong việc kinh doanh theo
pháp luật. Kinh doanh theo pháp luật của các DNNN sẽ là tấm gơng cho các
doanh nghiệp khác noi theo.
- Vai trò của DNNN ở nớc ta hiện nay còn có thể xem xét ở góc độ đóng
góp vào ngân sách nhà nớc. Trong suốt quá trình phát triển nền kinh tê nớc ta từ
trớc đến nay, DNNN đã, đang và sẽ là lực lợng tạo ra nguồn thu lớn nhất cho
ngân sách nhà nớc.
Trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế nớc ta hiện nay, DNNN còn đóng
góp đáng kể vào việc tạo ra các hình thức mới trong nền kinh tế quốc dân. Đó
là phần lớn các đối tác trong các doanh nghiệp liên doanh với nớc ngoài là
DNNN, DNNN đi đầu trong các lĩnh vực công nghệ cao ( điện, điện tử, bu
chính viễn thông...), đi đầu trong việc xây dựng các khu công nghiệp tập trung,
các khu công nghệ cao, các ngành mũi nhọn, then chốt. DNNN cũng đảm
nhiệm phần xây dựng cơ sở hạ tầng và xã hội, tạo đà cho phát triển kinh tế lâu
dài. Mặt khác, DNNN đang tích cực và đi đầu trong phát triển kinh tế xã hội
khác phát triển đợc thể hiện chủ yếu qua các hớng sau đây:
Thứ nhất, thúc đẩy, tạo đà và dẫn dắt các doanh nghiệp dân doanh cùng
góp phần vào việc tăng trởng kinh tế. Để tạo đà cho mọi doanh nghiệp cùng góp
phần vào quá trình tăng trởng kinh tế, DNNN phải giữ vị trí then chốt trong một
số ngành cũng nh một số lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Các
ngành, các lĩnh vực tạo đà cho sự tăng trởng kinh tế phụ thuộc trớc hết vào tiềm
năng kinh tế của đất nớc cũng nh quá trình khu vực hoá và toàn cầu hoá các
hoạt động kinh tế. Chính vì vậy, để DNNN luôn luôn đóng vai trò tạo đà cho sự
tăng trởng kinh tế, vấn đề hết sức quan trọng đặt ra là phải xây dựng một chiến
lợc phát triển kinh tế theo hớng hội nhập, trong đó xác định chính xác các
ngành, các lĩnh vực then chốt trong từng thời kỳ phát triển kinh tế của đất nơc.
Khi vai trò tạo đà cho sự tăng trởng kinh tế đã thay đổi, Nhà nớc cần chuyển
dịch vốn đầu t sang ngành mới.
Thứ hai, DNNN đóng vai trò thúc đẩy, chuyển giao và phát triển công
nghệ kỹ thuật hiện đại. Các ngành thuộc lĩnh vực này có liên quan với các
ngành đóng vai trò tạo đà, thúc đẩy tăng trởng kinh tế. Cần chú ý rằng trong
nhiều lĩnh vực việc chuyển giao công nghệ kỹ thuật hiện đại không phải và
11
không thể phát huy ngay đợc tác dụng trong một thời gian ngắn và cũng xảy ra
nhiều trờng hợp trong đó việc chuyển giao công nghệ kỹ thuật hiện đại vào
ngành này sẽ tạo điều kiện thúc đẩy tiến bộ kỹ thuật và tăng trởng ở các ngành
khác có liên quan.
Thứ ba, vai trò giảm thiểu ô nhiễm môi trờng. Môi trờng và bảo vệ môi tr-
ờng đang là vấn đề thời sự nóng hổi không phải chỉ đối với nớc ta mà đối với
toàn thế giới và cũng không phải chỉ ngày một ngày hai mà là cả một sự nghiệp
lâu dài. DNNN cũng phải thể hiện vai trò chủ đạo của mình trong việc giải
quyết vấn đề này. Trớc hết, việc nhập khẩu công nghệ kỹ thuật phải đảm bảo
giảm thiểu ô nhiễm môi trờng. DNNN phải và chỉ đợc phép cung cấp cho các
doanh
nghiệp dân doanh công nghệ kỹ thuật đảm bảo chống ô nhiễm môi trờng.
liên doanh, DNNN đã đóng vai trò làm cầu nối hình thành doanh nghiệp t bản
nhà nớc. Trong điều kiện nền kinh tế nớc ta còn đang thiếu vốn và kỹ thuật trầm
trọng nh hiện nay, việc hình thành các doanh nghiệp t bản nhà nớc đợc coi là
một trong các điều kiện quan trọng để tạo vốn và kỹ thuật ban đầu cần thiết cho
sự phát triển kinh tế cũng nh để phát huy nội lực, lôi kéo ngoại lực. Vai trò này
của DNNN đòi hỏi phải xác định đúng đắn các lĩnh vực, ngành cần có sự liên
doanh, liên kết nhằm tạo động lực thúc đẩy kinh tế phát triển tại các vùng kinh
tế cụ thể của đất nớc.
Bên cạnh đó, DNNN còn đóng vai trò tạo điều kiện giúp đỡ doanh nghiệp
nhỏ của các thành phần kinh tế. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở nớc ta, vốn ít,
kỹ thuật thủ công, lạc hậu, trình độ kỹ thuật và trình độ quản lý còn rất hạn chế
cho nên sự giúp đỡ của DNNN đối với các doanh nghiệp nhỏ là cần thiết. Sự
giúp đỡ của các DNNN đối với các doanh nghiệp nhỏ đợc thực hiện trớc hết
thông qua các mối quan hệ kinh tế giữa DNNN và doanh nghiệp nhỏ.
13
Chơng II
Thực trạng hoạt động của doanh nghiệp nhà nớc ở
việt nam hiện nay
I. Kết quả bớc đầu của DNNN.
1. Các kết quả chủ yếu của quá trình sắp xếp, đổi mới DNNN.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ VI, VII, VIII, IX của Đảng và các
Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ơng, Bộ Chính trị, Đảng, Chính phủ đã
chỉ đạo thực hiện 3 đợt sắp xếp lớn các DNNN: 1990 1993; 1994-1997 và từ
giữa năm 1998 tới nay. Và đã đạt đợc đạt đợc những kết qủa đáng khích lệ:
a) Nội dung của quá trình sắp xếp, đổi mới các DNNN (chủ yếu là đợt
3):
Một là, đổi mới cơ chế, chính sách: DNNN tự chủ, tự chịu trách nhiệm,
thực sự hạch toán kinh doanh theo cơ chế thị trờng; đổi mới cả về kế hoạch, về
Đảng, Chính phủ chủ trơng để một số DNNN đầu t một phần vốn lập công ty cổ
phần mới. Đến ngày 15/8/2000, DNNN đã đầu t vốn thành lập 279 công ty cổ
phần mới với tổng số vốn nhà nớc là 868,8 tỉ đồng, chiếm 46% vốn điều lệ. Kết
quả sản xuất kinh doanh cho thấy: 267 công ty (96,4%) có lãi, 12 công ty còn
lại (3,6%) hoà vốn.
Năm là, thực hiện giao khoán, bán và khoán kinh doanh, cho thuê những
DNNN có quy mô nhỏ, thua lỗ kéo dài để sử dụng có hiệu quả tài sản nhà nớc,
bảo đảm việc làm và thu nhập của ngời lao động. Thực hiện Nghị quyết Trung -
ơng 4 (khoá VIII), Chính phủ đã ban hành Nghị định số 103/1999/NĐ-CP về
giao bán, cho thuê và đã thực hiện đợc27 DNNN có vốn nhà nớc dới 1 tỷ đồng.
Các doanh nghiệp này đều trở thành công ty cổ phần và có kết quả sản xuất
kinh doanh khá lên rõ rệt. Thực tế cho thấy, việc thực hiện giao, bán, khoán cho
thuê các doanh nghiệp đã khắc phục đợc tình trạng giải thể, phá sản doanh
nghiệp, bán phát mại tài sản của nhà nớc; khắc phục đợc tình trạng ngời lao
động mất việc làm, năng lực sản xuất của doanh nghiệp đợc phát huy, xoá đợc
bao cấp, bù lỗ của Nhà nớc, tăng khả năng huy động nguồn vôn trong dân.
b) Một số kết quả quan trọng của quá trình sắp xếp và đổi mới và phát
triển DNNN:
Các DNNN đã đợc tổ chức sắp xếp lại theo Nghị định 388/HĐBT ngày
20-11-1991 cổ phần hoá một số DNNN và thành lập các Tổng công ty 90 và
Tổng công ty 91. Đến tháng 5- 2001, tổng số có 502 DNNN đã đợc cổ phần
hoá, trong đó có 349 doanh nghiệp đã bán trên 65% cổ phần cho các cổ đông
ngoài Nhà nớc. Số doanh nghiệp đã hoàn thành cổ phần hoá tăng liên tục trong
3 năm qua. Kết quả đó đợc thể hiện qua bảng sau:
15
Copyright: Tài liệu đại học ©