Vấn đề 8 : Phân tích mối liên hệ
biện chứng giữa lý luận và thực
tiễn, từ đó rút ra quan điểm thực
tiễn; vận dụng quan điểm đó để
phân tích, phê phán bệnh kinh
nghiệm, giáo điều và để phân
tích luận điểm sau đây của Đảng
ta : “Tiến hành đổi mới, xuất
phát từ thực tiễn và cuộc sống
của xã hội Việt Nam, tham
khảo kinh nghiệm tốt của thế
giới, không sao chép bất cứ
một mô hình có sẳn nào”(Văn
kiện Đại hội IX, trang 141)
Bài làm
Cội nguồn của những đột
phá tạo ra những bước tiến vượt
bật của xã hội loài người có sự
đóng góp của lý luận đích thực.
Lý luận lại có nguồn gốc, cơ sở
động lực từ thực tiễn, chính thực
tiễn đặt ra vô vàn những vấn đề
mà lý luận phải giải đáp và chỉ
trên cơ sở đó lý luận mới thực
sự giữ vai trò dẫn đường, lý luận
phải đi trước một bước. Việc
phân tích tìm hiểu mối liên hệ
biện chứng giữa lý luận và thực
tiễn, từ đó rút ra quan điểm thực
tiễn và vận dụng đúng đắn quan
điểm đó trong hoạt động thực

SX vật chất là hoạt động có ý
nghĩa quyết định các hình thức
khác, hoạt động biến đổi chính trị
xã hội là hình thức cao nhất và
hoạt động thực nghiệm khoa học
là hình thức đặc biệt nhằm thu
nhận những tri thức về hiện thực
khách quan.
Lý luận – theo Chủ tịch
Hồ chí Minh – là sự tổng kết kinh
nghiệm của loài người, sự tổng
hợp những tri thức về tự nhiên,
xã hội đã được tích lũy lại trong
quá trình lịch sử của con người.
Lý luận là sản phẩm cao của
nhận thức đồng thời thể hiện
trình độ cao của nhận thức, của
những tri thức về bản chất, quy
luật của hiện thực và vì vậy, bản
chất của lý luận là hình ảnh chủ
quan của thế giới khách quan.
Giữa lý luận và thực tiễn
có mối quan hệ biện chứng,
tác động qua lại với nhau. Trong
mối quan hệ đó, thực tiễn có vai
trò quyết định, vì thực tiễn là
hoạt động vật chất, còn lý luận là
sản phẩm của hoạt động tinh
thần. Vai trò quyết định của thực
tiễn đối với lý luận thể hiện ở chổ

nguyên lý cao nhất của triết học
Mác Lênin. Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã từng chỉ rõ “Thực tiễn không
có lý luận hướng dẫn thì thành
thực tiễn mù quáng”, “Lý luận mà
không có thực tiễn là lý luận
suôn”
Từ mối quan hệ biện
chứng giữa lý luận và thực tiễn,
ta rút ra được quan điểm thực
tiễn. Quan điểm thực tiễn đòi hỏi
khi xem xét sự vật hiện tượng
phải gắn với thực tiễn, phải theo
sát sự phát triển của thực tiễn để
điều chỉnh nhận thức cho sự phù
hợp với sự phát triển của thực
tiễn, hiệu quả của thực tiễn để
kiểm tra những kết luận của
nhận thức, kiểm tra những luận
điểm của lý luận. Quan điểm
thực tiễn cũng đòi hỏi những
khái niệm của chúng ta về sự vật
phải được hình thành, bổ sung
và phát triển bằng con đường
thực tiễn, trên cơ sở thực tiễn
chứ không phải bằng con đường
suy diễn thuần túy, không phải
bằng con đường tự biện. Do
thực tiễn luôn vận động và phát
triển nên phải thường xuyên ổng

luận tác động trở lại đối với thực
tiễn hướng dẫn chỉ đạo hoạt
động thực tiễn, dự báo dự đón
tình hình và phương hướng hoạt
động thực tiễn trong tương lai …
Chúng ta coi trọng những
kinh nghiệm thực tiễn và không
ngừng tích lũy vốn kinh nghiệm
quý báu đó. Tuy nhiên nếu chỉ
dừng lại ở trình độ kinh nghiệm,
chỉ dựa vào những hiểu biết ở
trình độ kinh nghiệm, thỏa mãn
với vốn kinh nghiệm của bản
thân coi kinh nghiệm là tất cả,
tuyệt đối hóa kinh nghiệm đồng
thời coi nhẹ lý luận, ngại học tập,
nghiên cứu lý luận, ít am hiểu lý
luận vươn lên để nắm lý luận,
không quan tâm tổng kết kinh
nghiệm để đề xuất lý luận … thì
rất dễ mắc bệnh kinh nghiệm chủ
nghĩa. Trong thực tế, đây là
trường hợp thường có ở những
cán bộ, đảng viên có kinh
nghiệm và làm theo kinh nghiệm.
Họ không hiểu được rằng kinh
nghiệm của họ tuy tốt nhưng
cũng chỉ là từng bộ phận, từng
mặt mà thôi. Chủ tịch Hồ Chí
Minh nhận xét: ''Có kinh nghiệm

tiễn. Cho nên để khắc phục bệnh
kinh nghiệm, giáo điều trong
công tác lý luận cần từ bỏ lối
nghiên cứu một cách kinh viện
thuần túy, cần chống lại lối tư
duy bắt chước sao chép rập
khuôn, thoát ly thực tế, bất chấp
những đặc điểm truyền thống và
điều kiện cụ thể của đất nước,
của dân tộc đồng thời phải tăng
cường tổng kết thực tiễn bổ sung
phát triển lý luận.
Một trong những sai lầm
trong đường lối chính sách của
Đảng trong thời kỳ trước đổi mới
cũng xuất phát từ căn bệnh giáo
điều. Trong thời kỳ này, đã có lúc
ta bắt chước rập khuôn mô hình
CNXH ở Liên Xô trong việc
thành lập các bộ ngành của bộ
máy nhà nước (ở Liên Xô có bao
nhiêu Bộ, Ngành ta cũng có bấy
nhiêu Bộ ngành), hoặc về công
nghiệp hóa cũng vậy, ta chỉ chú ý
tập trung phát triển công nghiệp
nặng mà không chú ý phát triển
công nghiệp nhẹ Hoặc theo học
thuyết của Mác thì phải xóa bỏ
tư hữu, do đó khi áp dụng vào
nước ta, Đảng đã có biểu hiện

kiện Đại hội đại biểu lần thứ IX
của Đảng ta nêu rõ: ''Đảng và
nhân dân ta quyết tâm xây dựng
đất nước Việt Nam theo con
đường xã hội chủ nghĩa trên nền
tảng chủ nghĩa Mác – Lê nin và
tư tưởng Hồ Chí Minh ''. Trong
sự nghiệp đổi mới và xây dựng
CNXH ở nước ta, Đảng đã
khẳng định “Tiến hành đổi mới,
xuất phát từ thực tiễn và cuộc
sống của xã hội Việt Nam,
tham khảo kinh nghiệm tốt
của thế giới, không sao chép
bất cứ một mô hình có sẳn
nào”(Văn kiện Đại hội IX, trang
141)
Con đường đổi mới và xây
dựng CNXH ở nước ta hiện nay
có những đặc điểm những vấn
đề riêng của cách mạng Việt
Nam trong bối cảnh điểm xuất
phát kinh tế của nước ta thấp lại
bị chiến tranh tàn phá nặng nề,
bỏ qua chế độ TBCN và không
còn các nước XHCN đi trước
giúp đỡ do điều kiện chính trị thế
giới biến đổi một cách căn bản;
phong trào cộng sản và công
nhân quốc tế đang lâm vào thoái

quan niệm về chủ nghĩa xã hội
và con đường tiến lên chủ nghĩa
xã hội là công việc rất khó khăn.
Mô hình xây dựng chế độ xã hội
chủ nghĩa chưa có trong thực
tiễn lịch sử, càng chưa có khi
chúng ta xây dựng một nước có
nền kinh tế chưa phát triển như
nước ta. Đây là một vấn đề rất
mới mẻ. Xuất phát từ đặc điểm
đó, trong Cương lĩnh xây dựng
đất nước trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991),
Đảng đã nêu : chúng ta phải tiếp
tục nâng cao ý chí tự lực tự
cường, phát huy mọi tiềm năng
vật chất và trí tuệ của dân tộc
đồng thời mở rộng quan hệ hợp
tác quốc tế, tìm tòi bước đi, hình
thức và biện pháp thích hợp xây
dựng thành công chủ nghĩa xã
hội. Xã hội xã hội chủ nghĩa mà
nhân dân ta xây dựng làm một
xã hội: do nhân dân lao động làm
chủ, có một nền kinh tế phát triển
cao dựa trên lực lượng sản xuất
hiện đại và chế độ công hữu về
các tư liệu sản xuất chủ yếu, có
nền văn hóa tiên tiến, đậm đà
bản sắc dân tộc, con người

giai cấp công nhân với giai cấp
nông dân và tầng lớp trí thức làm
nền tảng do Đảng Cộng sản lãnh
đạo. Thực hiện đầy đủ quyền
dân chủ của nhân dân, giữ
nguyên kỷ cương xã hội, chuyên
chính với mọi hành động xâm
phạm lợi ích Tổ quốc và của
nhân dân".
Hai là, "phát triển lực lượng
sản xuất, công nghiệp hóa đất
nước theo hướng hiện đại gắn
liền với phát triển một nền nông
nghiệp toàn diện là nhiệm vụ
trung tâm nhằm từng bước xây
dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật
của chủ nghĩa xã hội, không
ngừng nâng cao năng suất lao
động xã hội và cải thiện đời sống
nhân dân".
Ba là, "phù hợp với sự phát
triển của lực lượng sản xuất,
thiết lập từng bước quan hệ sản
xuất xã hội chủ nghĩa từ thấp
đến cao với sự đa dạng về hình
thức sở hữu. Phát triển nền kinh
tế hàng hóa nhiều thành phần
theo định hướng xã hội chủ
nghĩa, vận hành theo cơ chế thị
trường có sự quản lý của Nhà

cố và mở rộng Mặt trận dân tộc
thống nhất, tập hợp mọi lực
lượng phấn đấu vì sự nghiệp
dân giàu, nước mạnh. Thực hiện
chính sách đối ngoại hoà bình,
hợp tác và hữu nghị với tất cả
các nước; trung thành với chủ
nghĩa quốc tế của giai cấp công
nhân, đoàn kết với các nước xã
hội chủ nghĩa, với tất cả các lực
lượng đấu tranh vì hòa bình, độc
lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ
xã hội trên thế giới".
Sáu là, "xây dựng chủ
nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc
là hai nhiệm vụ chiến lược của
cách mạng Việt Nam. Trong khi
đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây
dựng đất nước, nhân dân ta luôn
luôn nâng cao cảnh giác, củng
cố quốc phòng, bảo vệ an ninh
chính trị, trật tự an toàn xã hội,
bảo vệ Tổ quốc và các thành quả
cách mạng".
Bảy là, "xây dựng Đảng
trong sạch, vững mạnh về chính
trị, tư tưởng và tổ chức ngang
tầm nhiệm vụ, bảo đảm cho
Đảng làm tròn trách nhiệm lãnh
đạo sự nghiệp cách mạng xã hội