Lời nói đầu
Từ Đại hội Đảng VIII đến nay, Đảng ta luôn xác định công nghiệp hoá là nhiệm vụ
trọng tâm của thời kỳ quá độ. Nhiệm vụ CNH - HĐH đã được thực hiện ở nước ta
trong những năm qua, nhất là thời kỳ đổi mới chúng ta đã thu được nhiều thành tựu
quan trọng tạo thế và lực cho thời kỳ phát triển tiếp theo. Bên cạnh những thành tựu
đã đạt được chúng ta không tránh khỏi những sai lầm. Để giải quyết những nhiệm
vụ mới đặt ra cùng khắc phục những thiếu xót khiếm khuyết, đẩy lùi nguy cơ tụt
hậu về kinh tế đưa đất nước ra khỏi tình trạng đói nghèo, cải thiện đời sống nhân
dân, tăng cường tiềm lực quốc phòng an ninh, củng cố vững chắc độc lập chủ quyền
quốc gia thì không có con đường nào khác con đường đẩy mạnh CNH - HĐH đất
nước.
Vấn đề CNH - HĐH là một vấn đề rất rộng, trong phạm vi bài viết
này em xin đề cập đến: Chú trọng phân tích nội dung CNH - HĐH ở nước ta hiện
nay. Tiểu luận này hoàn thành theo yêu cầu của Bộ môn Kinh tế chính trị, trường
Học viện Ngân hàng. Nội dung của tiểu luận dựa trên tư tưởng của những bài viết
về vấn đề CNH - HĐH của các chuyên gia hoạt động trong các ngành kinh tế, do
phạm vi của vấn đề rộng lớn cùng hạn chế về mặt trình độ nhận thức của bản thân
nên nội dung tiểu luận này khó tránh khỏi những sơ sài, hạn chế và thiếu xót. Em rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giảng viên bộ môn đã giúp đỡ
em hoàn thành tiểu luận này.
A. Phần mở đầu
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Hiện nay trên thế giới đang diễn ra cuộc chạy đua phát triển kinh tế rất sôi động, các
nước nhanh chóng thực hiện các chính sách kinh tế nhằm đưa kinh tế phát triển
trong đó con người là vị trí trung tâm. Muốn vậy các nước không còn con đường
nào khác là phải thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá. Do vậy vấn đề công
nghiệp hoá là vấn đề chung mang tính toàn cầu khiến mọi người đều phải quan tâm
nghiên cứu nó.
Thực tế lịch sử đã chứng minh rằng, phát triển kinh tế là quy luật khách quan của
tồn tại và phát triển xã hội loài người và bất cứ ở giai đoạn nào, ở bất kỳ đất nước

hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần
cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn
minh.
Để góp phần nghiên cứu về công nghiệp hoá - hiện đại hoá trong khuôn khổ bài viết
này em xin đề cập đến "Chú trọng nội dung công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở nước
ta hiện nay.
B. Nội dung
I. Sự cần thiết phải tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
1. Công nghiệp hoá là xu hướng mang tính quy luật của các nước đi từ nền sản xuất
nhỏ đi lên một nền sản xuất lớn.
Để có một xã hội như ngày nay không phải do tự nhiên mà có , nó do quá trình tính
luỹ về lượng ngay từ khi loài người xuất hiện thì sản xuất thô sơ, đời sống không ổn
định, cơ sở vật chất hầu như không có gì nhưng trải qua sự nỗ lực của con người tác
động vào giới tự nhiên, cải biến nó thông qua lao động, trải qua nhiều thăng trầm
của lịch sử giời đây con người đã tạo ra được những thành công đáng kể. Thành tựu
đạt được là do quy luật phát triển do tự thân vận động của con người trong toàn xã
hội. Ngày nay công cuộc xây dựng các nước đã cố gắng rất nhiều trong cuộc cạnh
tranh chay đua về kinh tế. Thể hiện là các chính sách, đường lối về phát triển kinh tế
ngày một toàn diện hơn, về các mặt quan hệ sản xuất, lực lượng sản xuất, nền văn
hoá và con người của xã hội đó. Công nghiệp hoá chính là con đường và bước đi tất
yếu để tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất hiện đại.
Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn hiện đại cũng là một quy luật
chung, phổ biến đối với tất cả các nước, tuy nhiên tuỳ từng nước khác nhau, do
điểm xuất phát tiến lên khác nhau, mục tiêu phát triển không giống nhau nên cách
thức tiến hành cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền sản xuất lớn, hiện đại không giống
nhau. Đối với những nước có nền kinh tế kém phát triển như nước ta hiện nay (nền
sản xuất nhỏ, kỹ thuật thủ công là chủ yếu ) công nghiệp hoá là quá trình mang
tính quy luật, tất yếu để tồn tại và phát triển nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho
nền sản xuất lớn hiện đại.

bị lạc hậu bằng các thiết bị hiện đại làm cho năng suất và chất lượng sản phẩm lên
cao.
Đây là giai đoạn biến đổi hẳn về chất của lực lượng sản xuất ở các nước tư
bản chủ nghĩa thì đây cũng là thời kỳ mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ
sản xuất lên cao tạo điều kiện cho sự ra đời của phương thức sản xuất mới.
Quá trình diễn ra không đồng đều ở các nước do nhiều nguyên nhân dễ dẫn
đến sự chênh lệch về kinh tế.
Trên thế giới hình thành 3 nhóm nước đó là các cường quốc về kinh tế, các
nước phát triển và đang phát triển. Sự phân chia này cũng hình thành nên các mâu
thuẫn cơ bản của xã hội, vấn đề cơ bản của các nước đang phát triển là đường lối
đấu tranh hoà bình giải quyết mâu thuẫn thông qua làm cuộc cách mạng về kinh tế.
Việt Nam là một nước có nền kinh tế nhỏ, lạc hậu về khoa học kỹ thuật, lực
lượng sản xuất còn non nớt chưa phù hợp với quan hệ sản xuất của xã hội chủ
nghĩa. Để có cơ sở kỹ thuật của nền sản xuất lớn, không còn con đường nào khác là
công nghiệp hoá, cơ khí hoá cân đối và hiện đại trên trình độ khoa học kỹ thuật phát
triển cao.
Muốn vậy công nghiệp hoá, hiện đại hoá là phát triển tuần tự và phát triển
nhẩy vọt, cùng một lúc thực hiện hai cuộc cách mạng đó là chuyển lao động thô xơ
sang lao động bằng máy móc và chuyển lao động máy móc sang lao động tự động
hoá có sự chỉ đạo của Nhà nước theo định hướng XHCN.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
II. Lý luận chung về CNH và khái quát lịch sử quá trình CNH ở Việt Nam
1. Những vấn đề lý luận chung về công nghiệp hoá - hiện đại hoá (CNH-HĐH)
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá là một khái niệm mà được nhiều chuyên gia kinh tế
đề cập đến, nhiều nghiên cứu định nghĩa về vấn đề này. Lôgic và lịch sử đều khẳng
định rằng từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn hiện đại, CNH là bước đi tất yếu mà mỗi
dân tộc sớm muộn đều phải trải qua. Trong thời đại ngày nay công nghiệp hoá bao
gồm cả hiện đại hóa làm xuất hiện cụm từ kép "công nghiệp hoá, hiện đại hoá".
Không nên chỉ hiểu CNH, HĐH theo nghĩa hẹp, theo nghĩa nó là một quá trình hình
thành cách thức sản xuất chỉ tiêu kỹ thuật và công nghệ hiện đại riêng trong lĩnh

"Quá trình CNH-HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động kinh
tế - xã hội từ sử dụng lao động thủ công sang sử dụng một cách phổ biến sức lao
động cùng công nghệ và phương tiện hiện đại tạo ra năng suất lao động cao. Đối với
nước ta đó là một quá trình thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xã hội nhằm cải
tiến một xã hội nông nghiệp lạc hậu thành một xã hội công nghiệp gắn với việc hình
thành từng bước quan hệ sản xuất tiến bộ. Ngày càng thể hiện đầy đủ hơn bản chất
ưu việt của chế độ mới. Như vậy CNH-HĐH không chỉ là một quá trình tất yếu
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
khách quan đối với nước ta mà chúng ta có sẵn những cơ sở lý luận vững chắc để áp
dụng vào thực tế nền kinh tế nước ta.
2. Khái quát lịch sử quá trình CNH-HĐH ở Việt Nam trong thời gian qua
Có thể xem xét thực trạng CNH ở nước ta qua 2 khía cạnh trang bị kỹ thuật, công
nghệ và việc xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý. Trên thực tế công cuộc CNH được tiến
hành ở nước ta từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III (1960).
Chủ trương CNH được tiến hành qua các kế hoạch dài hạn 5 năm song do nhiều
điều kiện khách quan gây khó khăn như nền kinh tế vốn nghèo nàn lạc hậu chính
sách cấm vận gây thù địch của Mỹ, trình độ dân trí, nguồn lao động chưa cao v.v
Thực trạng của quá trình CNH còn nhiều khó khăn.
Trình độ trang bị kỹ thuật, trình độ kết cấu hạ tầng và việc ứng dụng những thành
tựu mới của khoa học và công nghệ vào sản xuất và dịch vụ còn thấp kém, lạc hậu.
Qua mấy thập niên CNH, chúng ta đã xây dựng được một số cơ sở vật chất - kỹ
thuật nhất định. Cho đến nay một số công trình lớn và trọng điểm sau nhiều năm
xây dựng và bắt đầu đưa vào hoạt động trong cả công nghiệp lẫn nông nghiệp, giao
thông vận tải, bưu điện v.v Tất nhiên so với trình độ của thế giới vẫn ở trong tình
trạng còn thấp kém và lạc hậu: Thành phần kinh tế nhà nước được trang bị nhiều
nhất, cao nhất có tổng số 27,8 nghìn tỷ đồng tài sản cố định chỉ 26% giá trị thiết bị
máy móc, phần lớn thiết bị thuộc hệ kỹ thuật những năm 1950-1960 chịu ảnh hưởng
lớn của hao mòn vô hình. Việc tiếp cận thành tựu khoa học mới của nước ta còn
chậm trình độ tự động hoá các công cụ sản xuất còn thấp: Trung ương đạt tỷ lệ 3%,
địa phương 1,7% về mức độ tự động hoá công cụ. Kết cấu hạ tầng sản xuất và xã