Kỹ thuật tổ chức bài dạy học
vật lý
Theo tài liệu "Đổi mới phương pháp dạy học vật lý ở trường trung học
phổ thông" - Chủ biên: PGS TS Lê Công Triêm - Giám đốc trung tâm nghiên
cứu giáo dục và bồi dưỡng giáo viên - ĐHSP Huế
1. Tạo nhu cầu, hứng thú nhận thức
Tạo nhucầu, hứngthúnhận thứckhông chỉ được thực hiện ngaylúc mới vào
bài, mà còn phải kéo dài trongsuốt cả tiết học.
a) Khi bắt đầu bước vào bài mới, giáo viên cần cósự định hướng nội dung
học tập cho họcsinh. Việc định hướng đó sẽ có hiệu quả cao hơn,nếu như tạo được
hứngthú học tập của họcsinh.
b) Cáchđịnh hướng và tạonhu cầu học tập trước mỗi mục của bài cũng
tương tự trên. Do các mục kế tiếp nhau, nêngiáo viên vừa tiểu kết mục ở trước,
vừa đồngthời chuyển tiếpsang mụcsau một cách thíchhợp.
2. Xác định các hình thức tổ chức dạy học
Tuỳ thuộc vào mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học,điều kiệnvà
phươngtiện dạy học, đối tượng học sinh, giáo viên xác địnhhình thứctổ chức dạy
học thích hợp. Trongbài lên lớp tài liệu mới, cóthể căn cứ trước hết vào nội dung
dạy họcđể chọn hình thức học cá nhân, nhóm,lớp.
a) Đối với những nội dung thích hợp, vừa sức, giáo viên có thể tổ chức cho
học sinhhọc cá nhân với sách giáo khoađể nắm kiến thức bài học.
b) Đốivới những nội dungdễ gây ra nhiều ý kiến khácnhau, có thể tổ chức
cho học sinhlàm việc theonhóm.
c) Đối với những nội dung mà học sinh không cókhả năng tự học (những nội
dungphức tạp, khó, ) và mất nhiều thời gian, nên tổ chức cho học sinhhọctheo
lớp. Họctheo lớp chỉ nên tổ chức trong mộtsố thời gian ngắn,vào nhữnglúc thích
hợp, cần thiết của lớp học, vì đây là hìnhthứcdạy học ít phát huytính tíchcực học
tập củahọc sinh.
Các hìnhthứcdạy học cần phải được phối hợp chỗt chẽ với nhautrong một
tiết lênlớp, làm cho hình thức hoạt động nhận thứccủa học sinh đa dạng và các
em vừađược họcthầy, vừa đượchọc bạn, vừa có sự nỗ lực cá nhân.

- Ngoài ra, năng lực, thói quen, kinhnghiệm củabản thân người giáo viên về
dạy họccũng cần xem xétđến khilựa chọnphươngpháp dạy học. Bởivì, phương
pháp dạy học, ngoài tính chỗt chẽ của hoạt động học đòi hỏiphải tuân thủ một số
nguyêntắc, quy tắc, cònmang nặngtính trực giác của hoạt độngdạy chi phối bởi
tính chủ quan,kinh nghiệm của người sử dụngnó.
b) Mỗi phương pháp dạy họcđều có tác dụng tích cực đối với một số mặt học
tập củahọc sinh, giúp học sinhnắmvững kiến thức và phát triểnmột số khía cạnh
nào đó của kỹ năng, thái độ. Khôngcó phươngpháp dạy học nào là vạn năng cả.
Chínhvì vậy trongmột bài dạy học,cần phảicó sự phối hợp hợplý các phương
pháp dạy học khácnhau.
Tuy nhiên,dù sử dụng phương phápdạy họcnào thì cũng nên nhớ rằng kiểu
dạy họccó hiệu quả nhất là kiểu trong đó đề cao hoạtđộngchủ động, tích cực, sáng
tạo của học sinh.
Tóm lại, “Phươngpháp giáo dục phổ thông phải biết phát huy tínhtích cực,
tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học,
môn học; bồi dưỡng phươngpháp tự học, rèn luyện kỹ năng vậndụng kiến thức
vào thực tiễn; tácđộng đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú họctập chohọc
sinh “(Điều 24, Luật Giáo dục).
4. Tổ chức các hoạt động học tập
a) Đối với bài lênlớp nghiên cứu kiến thức mới, hoạt động dạy học thường
được tổ chứctheo 3 kiểu sau:
- Kiểu 1: Nhiệm vụ được giao thống nhất cho cả lớp, cá nhânthực hiệnđộc
lập,sản phẩm giống nhau.
- Kiểu 2: Nhiệm vụ thốngnhất cho cả lớp, thực hiện công việctheo nhóm, sản
phẩm giống nhau.
- Kiểu 3: Mỗi nhómthựchiện một nhiệm vụ riêng, sauđó lắpráp kết quả các
nhóm thành sản phẩm chungduy nhất cho cả lớp.
b) Cácyêu cầu đối với việc tổ chức hoạt động học tập
Muốn tổ chức hoạt động họctập chohọc sinhđạt kếtquả cao, giáo viên cần
chuẩn bị chu đáo và phải đảmbảo cácyêu cầu sau:

d) Việccủng cố/đánh giá saukhihọc bài cũng nhằmvào những kiến thứccơ
bản, trọng tâm, trọngđiểmcủa bài. Vì vậy, các câu hỏi, bài tập cũngđược xây dựng
bám sát vào các nội dung đó,nhằmgiúp chohọc sinh nắm vữngvà vận dụngchúng
trong các tình huống mới, hoặc quenthuộc.
Quá trình tự học - Chìa khóa của
sự thành công
Trong thời đại mà khoa học kĩ thuật phát triển nhanh chóng như hiện
nay, nhà trường dù tốt đến mấy cũng không thể đáp ứng hết nhu cầu học tập
của người học cũng như đòi hỏi ngày càng cao của đời sống xã hội. Vì vậy, bồi
dưỡng năng lực tự học cho học sinh là một công việc có vị trí cực kì quan
trọng trong các nhà trường. Chỉ có tự học, tự bồi đắp tri thức bằng nhiều con
đường, nhiều cách thức khác nhau mỗi HS mới có thể bù đắp được những
khiếm khuyết trong các giờ học trên lớpi. Từ đó có được sự tự tin trong học
tập, hình thành thói quen chiếm lĩnh tri thức, khả năng linh hoạt trong cuộc
sống .
1. Phương châmchiến lược trong giáo dục đào tạo của Đảngvà Nhà nước ta
là phấnđấu xâydựng một xã hội họctập, tạo mọi điều kiện, cơ hội cho mọi người
dân đềucó thể đi học, tự học và học suốtđời.
Ngày naycó nhiều quan niệm khác nhau về quá trình dạy – học, nhưng các quan
niệmđều thốngnhất chorằng: họclà quátrình tự làm phong phú kiến thức của
bản thân và tự làm biến đổi mình; còn dạy là quá trình giúp cho người đi họctự
chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, dạy chongười học cách họcđể tự biếnđổi mình. Tất
cả mọi đổi mớivề phương pháp dạy- họcđều nhằm hướngtới lấy người họclàm
trung tâm,phát huy tínhchủ động của người học.
2. Trongquá trình dạy-học điều khókhănnhất làlàm saokhơi dậy, lôikéo người
học phát huy khả năng, tư duy sáng tạo của mình trong quá trìnhhọc tập để biến
quá trìnhđàotạo thànhtự đào tạo, từ việc bắt buộc phải đến lớp họcdưới sự quản
lý của nhà trường thành việc hứng thú đi học, tự học, tự nghiên cứu. Trong giáo
dục của chúng ta hiện nay, đảm nhận một phầnvai trò đó không thuộc về ai khác
hơnlà Thầy côgiáo. Thầy cô phải làmchohọc trò có động lựchọc tập, tìm thấy

năng đọc trong điều kiện thời gian eo hẹp và 'biển' thông tin.Về cáchđọc thìtùy
theo khả năng của mỗi người, yêu cầu côngviệc màcó thể đọc lướt qua để xemnội
dungchính, chủ đề viết về cái gì; có thể dùng bút chì đánhdấuthông tin chính của
trangđó hoặcviết ra giấy… ở mức độ cao hơn, người đọc cóthể không đồng tình
hoặc bổ sung quanđiểmcủa mình đó chính là những phát hiệnkhoa học, đặt nền
móngcho sự nghiên cứu tiếp sau.
Tri thức của nhân loại là vô biên, khả năng hiểu biết của con ngườilà hữuhạn.
Kiến thức khôngchỉ trong sách vở mà còn ở cuộc đời, những người xung quanh, tự
học và học suốt đời chính là cách con người có thể sinh tồn trong xã hội hiệnđại
hôm nayvà maisau.
Các bước của quá trình tự học :
1. Lên kế hoạch học tập :
Mỗingười sẽ có nhu cầu học tập koác nhau. Người muốn nâng cao kỹ năng ngoại
ngữ,người muốn bước vào đại học với điểm cao, người đơngiảnchỉ cần kéo điểm
phẩy môn Toánlên 8. Bạncần phải xác định mục tiêu của mình trước khi bắt đầu
lên kế hoạch chi tiết choquá trìnhhọc tập của mình.
Điều quantrọnglà đừngđặt ra những mục tiêu quá xavời vàngoàitầm với,vì khi
thực hiện không nổi, bạn dễ rơi vào tình cảnh chán nản và bỏ cuộc giữa chừng lắm
đấy.
2. “Làm chủ” thời gian của mình :
Khi đã có kế hoạch cụ thể, bạn nên chú tâm vào thựchiện.
Nênnhớ, kế hoạch học tập là do bạn viết ra theo khả năng củamình, nên phải
nghiêmtúc chấp hành, đừng nuông chiều bản thân rồi cứ cho qua hết ngày này đến
ngày khác.
Bên cạnh đó, tránh bị tác độngbởi xung quanh. Tậpcáchnói không với nhữngviệc
khôngcần thiết để dành tâm trívà thời gian choviệc học của mình nhé!
3. Học có tư duy :
Học khôngđúng phươngpháp dễ dẫn tới tìnhtrạngmất thời gian mà không hiệu
quả. Dođó, hãy bắt đầu bài học của bạn bằngtrình tự sau:
Quan sát tổng thể: Bạn nêndành 5 -10phúttrước mỗi bài học để đọc sơ qua, dù có

thức mỗi ngày và xây dựng cho mình những nấc thang vữngchắc đếnthànhcông
bạn nhé!