SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở
TRƯỜNG TIỂU HỌC ÂU CƠ
phần i
Lí do chọn đề tài
Đất nước ta đang trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá và thực
hiện mục tiêu: “Nâng cao dân trí - Đào tạo nhân lực - Bồi dưỡng nhân tài”.
Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ này thì đất nước phải có một đội ngũ những người
có trình độ văn hoá cao, chuyên môn nghiệp vụ tốt, tay nghề vững vàng. Trong
nhà trường nói chung, trường tiểu học nói riêng, đội ngũ giáo viên là một tập thể
có vai trò cực kì quan trọng, quyết định sự thành bại của mỗi một nhà trường.
Nó ảnh hưởng trực tiếp rất lớn tới việc thực hiện mục tiêu, chất lượng của công
tác giáo dục.Có nhiều hình thức dạy học khác nhau: giáo dục từ xa, giáo dục
bằng băng hình, cho dù đạt hiệu quả tới đâu thì hình thức giáo dục qua hình ảnh
trực tiếp của người thầy vẫn là một phương pháp không thể thiếu được đối với
Phần II :
Nội dung đề tài
Chương i : Nhận thức lí luận
I. Vai trò, vị trí của giáo dục, giáo dục tiểu học
1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò, vị trí của giáo dục - đào tạo:
Ngay sau khi đất nước vừa độc lập (9/1945), Người đã quan tâm và bắt
tay ngay vào việc: "Diệt giặc dốt" vì người biết: "Một dân tộc dốt là một dân tộc
yếu". (Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4, NXB Sự thật, HN, 1984)
Người cũng đã từng dạy:
"Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người".
(Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, NXB Sự thật, Hà Nội, 1989, tr.180)
Trồng cây đem lại màu xanh cho đất nước, trồng người đem lại hạnh phúc
cho xã hội.
Chăm lo sự nghiệp trồng người, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài là trách nhiệm của toàn xã hội, song ngành giáo dục bao giờ
cũng giữ vai trò trọng yếu.
2. Vai trò của khoa học công nghệ và giáo dục đào tạo.
Giáo dục là một bộ phận quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng,
của dân tộc. Các Nghị quyết Đại hội của Đảng khẳng định: "Giáo dục đào tạo
và khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực thúc đẩy, là điều kiện
cơ bản đảm bảo thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ đất
nước. Phải coi đầu tư cho giáo dục là một hướng chính của đầu tư phát triển".
Trong định hướng phát triển Giáo dục - Đào tạo, Nghị quyết lần thứ hai
BCHTW Đảng khoá VIII tiếp tục khẳng định: "Muốn tiến hành CNH, HĐH
thắng lợi phải phát triển mạnh Giáo dục - Đào tạo, phát huy nguồn lực con
người; yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững"
năng lực chuyên môn để thực hiện hoàn thành mục tiêu giáo dục tiểu học.
Người giáo viên tiểu học có một tầm quan trọng đặc biệt, lao động của
người giáo viên tiểu học là lao động mang tính khoa học, tính nghệ thuật và đòi
hỏi sự công phu. Giáo viên tiểu học chính là trực quan gần gủi sinh động và toàn
diện để các em học sinh noi theo và học tập góp phần hoàn thiện nhân cách của
mình.
ở tiểu học, nhiệm vụ hàng đầu của giáo viên là dạy học, điều ấy đòi hỏi họ
phải nắm vững tri thức và cách thức truyền đạt, đồng thời nắm vững con đường,
cách thức của sự hình thành trí tuệ và nhân cách trẻ, định hướng thúc đẩy sự
phát triển đó, biết "dạy chữ" trong mục tiêu "dạy người". Để đáp ứng yêu cầu
nghề nghiệp thì trình độ và nhân cách của người giáo viên tiểu học phải toàn
diện, đa dạng; phải có kiến thức và năng lực sư phạm phong phú và tổng hợp
cao.
Giáo dục phải có khả năng thích ứng với những chiều hướng phát triển
của xã hội, chuẩn bị cho sự thay đổi của xã hội. Giáo dục có giá trị là cốt lõi để
đáp ứng xu thế hội nhập, có khả năng tiếp cận cái mới, biết cùng chung sống.
Theo quan điểm của UNESCO, giáo dục nhằm thực hiện bốn mục tiêu trụ cột:
1- Học để biết; 2- Học để làm; 3- Học để tồn tại; 4- Học để biết cách chung
sống và được tiến hành theo các định hướng lớn: Giáo dục là quá trình liên tục,
suốt đời.
Công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên có một ý nghĩa cực kì to lớn trong
việc nâng cao chất lượng đội ngũ về chính trị, chuyên môn và quản lí giáo dục.
Vai trò của giáo viên với những phẩm chất tốt, kiến thức và năng lực chuyên
môn vững vàng đáp ứng yêu cầu của sự phát triển giáo dục và phát triển đất
nước trong giai đoạn hiện nay.
Chất lượng đội ngũ giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và
phụ thuộc vào công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Hai mặt này gắn
bó chặt chẽ trong một thể thống nhất, trong đó công tác bồi dưỡng thường xuyên
có ý nghĩa đào tạo tiếp tục là một yêu cầu không thể thiếu được sau đào tạo ban
đầu. ở một số nội dung thay đổi nhiều, bồi dưỡng thường xuyên còn mang ý
Sĩ Liên, với số lượng học sinh ít (156 HS/5 lớp), chất lượng thấp, phụ huynh
thiếu sự quan tâm đến việc học của con em.
Năm học 2009-2010: 224 HS/ 7 lớp - Trong đó:
+ Khối lớp 1: 54/ 2 lớp
+ Khối lớp 2: 61/ 2 lớp
+ Khối lớp 3 : 38/ 1 lớp
+ Khối lớp 4: 38/ 1 lớp
+ Khối lớp 5: 33/ 1 lớp
Số học sinh tăng dần hàng năm (mỗi năm tăng 1 lớp so với năm học
trước).
- Huy động trẻ 6 tuổi vào lớp 1: 45/45 Tỉ lệ: 100 %
- Huy động trẻ TNTH vào lớp 6: 24/24 Tỉ lệ: 100 %
- Phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi: Tỉ lệ: 98 %
2. Về đội ngũ giáo viên
Năm học 2009 -2010 toàn trường có 19 cán bộ, giáo viên
Trong đó: Giáo viên: 11
- Giáo viên văn hóa: 8
- Giáo viên chuyên: 2
- Tổng phụ trách Đội: 1
3. Về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học:
* Cơ sở vật chất:
- Có 8 phòng học.
- Phòng làm việc: 4
- Phòng vi tính: 12 máy
- Bàn ghế đầy đủ nhưng đã quá cũ và không đúng quy cách.
* Trang thiết bị của thư viện:
Nhà trường đã tham mưu với các cấp lãnh đạo, vận động kinh phí từ chương iii: một số giải pháp
I. Giải pháp về công tác tổ chức, quản lí .
1.1. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng
1.1.1.Quy hoạch đội ngũ:
Việc lập quy hoạch xây dựng đội ngũ giáo viên giúp Hiệu trưởng có tầm
nhìn xa và bao quát hơn trong công tác củng cố và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.
Lập quy hoạch thực chất là lập dự án về công tác xây dựng đội ngũ. Khi lập quy
hoạch cần dựa vào các văn bản pháp quy của Bộ quy định về tỉ lệ giáo viên, cơ
cấu về trình độ; căn cứ vào chiến lược phát triển giáo dục đào tạo của địa
phương, vào tình hình thực tế của nhà trường.
Quy hoạch cần đảm bảo:
a. Đội ngũ giáo viên phải đủ về số lượng, đa dạng về loại hình, đồng bộ về
cơ cấu đảm bảo thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện
Trong quy hoạch cũng cần ghi rõ những trường hợp nào cần nâng cao trình
độ, về vấn đề gì (lí luận chính trị, văn hoá, chuyên môn nghiệp vụ). Về sử dụng
cần dự kiến những trường hợp dự kiến đề bạt (cán bộ nguồn)
b. Dự kiến những biến động nhân sự có thể xảy ra (nghỉ hưu, thuyên
chuyển, sinh đẻ, đi học) để xin kế hoạch bổ sung kịp thời.
c. Bản quy hoạch cần hoàn thành trước khi vào năm học mới (đối với bản
quy hoạch trong một năm) hoặc trước mỗi giai đoạn phát triển của nhà trường
theo định hướng chiến lược đề ra (thường là 3-5 năm).
1.1.2. Phân loại giáo viên:
Hiệu trưởng lập kế hoạch và tiến hành phân loại giáo viên để có kế hoạch
đào tạo, bồi dưỡng phù hợp. Việc phân loại cần dựa vào những tiêu chí sau:
* Xét về trình độ đào tạo: - Số giáo viên trên chuẩn
Việc bố trí và sử dụng giáo viên là một trong những công việc quan trọng
và phức tạp, cần chú ý:
- Phân công phải phù hợp với trình độ, năng lực, sở trường công tác.
- Phân công công tác phải phù hợp với đặc điểm tình hình nhà trường và
chương trình giảng dạy .
- Phân công cần chú ý tới việc bố trí xen kẽ giữa giáo viên giỏi và giáo
viên yếu, giữa giáo viên lâu năm có kinh nghiệm với giáo viên trẻ mới ra trường
để họ có điều kiện học hỏi và và giúp đỡ lẫn nhau.
- Phân công công tác cần chú ý tới điều kiện sức khoẻ, hoàn cảnh gia đình.
- Có chính sách luân chuyển giáo viên giữa các khối lớp, nhằm thay đổi
môi trường và tạo động lực mới cho giáo viên nhưng phải đảm bảo tính kế thừa.
1.3. Tổ chức thực hiện
- Tuyên truyền nhận thức cho cán bộ, giáo viên nhận thức rõ vai trò của
giáo dục tiểu học, tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng giáo viên.
- Lựa chọn nội dung và hình thức bồi dưỡng phù hợp với nhu cầu, đối
tượng và điều kiện công tác của nhà trường: Đào tạo dài hạn, ngắn hạn, chuyên
đề, hội thảo, thao giảng, thi giáo viên, giao lưu học tập kinh nghiệm. Đặc biệt
chú trọng hình thức tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên, xây dựng tốt phong trào
tự học, tự bồi dưỡng trong cán bộ, giáo viên.
- Tham mưu, liên kết với Phòng Giáo dục - Đào tạo, phối hợp chặt chẽ với
các tổ chức đoàn thể trong nhà trường để làm tốt công tác bồi dưỡng đội ngũ
giáo viên.
1.4. Chính sách nguồn lực
- Cần xác định cho cán bộ, giáo viên hiểu rõ: bồi dưỡng chuyên môn,
nghiệp vụ là quyền lợi, đồng thời là nghĩa vụ của mỗi người. Do đó mỗi cán bộ,
giáo viên phải luôn có trách nhiệm và ý thức trong công tác bồi dưỡng để nâng
cao trình độ chuyên môn cho mình.
thực hiện và cụ thể hoá đường lối, chủ trương chính sách của Đảng về giáo dục.
Do đó, nhiệm vụ trước hết là tập trung vào việc bồi dưỡng lí tưởng cho đội ngũ
giáo viên. Lí tưởng nghề nghiệp là biểu hiện tập trung của lòng yêu nước, yêu
nghề là yếu tố quan trọng trong nhân cách cao đẹp của người giáo viên đồng
thời phải gắn việc bồi dưỡng lí tưởng với việc bồi dưỡng những phẩm chất đạo
đức của giáo viên như ý thức làm chủ tập thể, ý thức tự lực, tự cường, tinh thần
đoàn kết tương trợ, ý thức tổ chức kỉ luật…
Nhà trường cần tham mưu và đề nghị với các cấp lãnh đạo ngành, Đảng uỷ
địa phương cho giáo viên được đi dự những lớp bồi dưỡng chính trị để từng
bước nâng cao trình độ nhận thức chính trị cho đội ngũ. Chi bộ nhà trường kết
hợp với Công đoàn để giúp đỡ cán bộ, giáo viên phấn đấu được kết nạp vào
Đảng.
2.1.2. Bồi dưỡng về năng lực sư phạm, chuyên môn nghiệp vụ (kiến thức, kĩ
năng, phương pháp)
Nâng cao hiệu quả dạy học của người giáo viên là nhiệm vụ quan trọng
nhất của nhà trường, đó cũng là nội dung chính của công tác bồi dưỡng đội ngũ
giáo viên. Đối với giáo viên tiểu học, nội dung bồi dưỡng chính là hệ thống năng
lực sư phạm: phẩm chất và trình độ hiểu biết về chuyên môn nghiệp vụ
*Hệ thống các năng lực sư phạm:
- Năng lực nắm bắt các khoa học cơ bản, khoa học giáo dục, các chủ
trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về giáo dục.
- Năng lực hiểu biết tâm lý lứa tuổi học sinh
- Năng lực nắm bắt phương pháp dạy học và vận dụng các phương pháp đó
có hiệu quả trong thực tiễn giáo dục.
- Năng lực giao tiếp với học sinh và phụ huynh học sinh.
- Năng lực tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà
trường.
- Những kĩ năng thiết lập mối quan hệ với học sinh như: nắm bắt những
đặc điểm về tâm lí, trí tuệ, tình cảm, thể chất của trẻ; quan tâm tới từng đối
tượng học sinh nhất là những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt.
- Những kĩ năng làm việc với tập thể, kĩ năng giao nhiệm vụ cho các
nhóm, tập thể lớp.
- Kĩ năng lựa chọn và sử dụng đúng đối tượng học sinh.
* Kĩ năng tổ chức và triển khai các hoạt động dạy học và giáo dục:
- Kĩ năng nắm bắt sự tiếp nhận nội dung học tập của học sinh
- Kĩ năng đặt câu hỏi, hướng dẫn, gợi mở cho học sinh
- Kĩ năng sử dụng đồ dùng và thiết bị dạy học
- Kĩ năng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của học sinh.
* Những kĩ năng hoạt động xã hội:
- Kĩ năng tổ chức cho HS tham gia các hoạt động xã hội.
-Kĩ năng phối kết hợp với các tổ chức xã hội, với các cha mẹ học sinh
* Kĩ năng tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên:
- Kĩ năng so sánh, đối chiếu và bổ sung các thành tựu mới của khoa học
cũng như tư liệu của địa phương vào nội dung dạy học, giáo dục.
- Kĩ năng lựa chọn vấn đề, lựa chọn tài liệu, lựa chọn cách đọc sách, ghi
chép, tổng hợp, khái quát vấn đề.
* Kĩ năng giao tiếp:
- Trao đổi, tranh luận, báo cáo, phát biểu vấn đề trước đông người.
- Kĩ năng giao tiếp với cấp trên, đồng nghiệp, với học sinh …
c. Bồi dưỡng về phương pháp dạy học mới:
Giáo viên nhận thức và nắm được bản chất của phương pháp dạy học mới
là: “Lấy học sinh làm trung tâm". Trong mỗi giờ dạy, giáo viên phát huy cao
nhất tiềm năng của người học, giáo viên chỉ là người thiết kế, tổ chức và hướng
dẫn học sinh tiếp cận, tìm tòi và phát hiện ra kiến thức mới. Vấn đề cơ bản của
bồi dưỡng phương pháp dạy học mới chính là phát huy cao độ tính tích cực của
học sinh nghĩa là giáo viên không chỉ là gợi mở hướng dẫn mà còn cung cấp cho
học sinh phương pháp, con đường, cách thức để học sinh tự tiếp cận, tìm ra chân
Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cần phải theo hướng đa dạng hoá hình thức và
phương pháp bồi dưỡng để phù hợp với trình độ, điều kiện công tác và hoàn
cảnh của mỗi cán bộ, giáo viên.
Trên cơ sở đó, để đảm bảo tốt cho việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ở
Trường Tiểu học Âu Cơ, tôi xin đề xuất một số hình thức bồi dưỡng sau đây:
2.2.1. Bồi dưỡng dài hạn:
Hình thức này phù hợp với việc nâng chuẩn về trình độ chuyên môn cho
giáo viên (Từ THSP lên Cao đẳng, Đại học, Cao học) trong khoảng thời gian từ
một năm hoặc nhiều năm mới hoàn thành.
2.2.2. Bồi dưỡng ngắn hạn:
Đây là một hình thức bồi dưỡng phù hợp nhất với giáo viên tiểu học, vì bồi
dưỡng ngắn hạn thường tập trung trong dịp hè, thời gian không dài với từng
chuyên đề khác nhau nhằm cập nhật kiến thức và phương pháp. Địa điểm mở
lớp của loại hình bồi dưỡng này cũng linh hoạt, có thể tập trung nhiều trường do
Phòng giáo dục tổ chức hay tổ chức ngay tại trường. Việc bồi dưỡng này bảo
đảm được tính linh hoạt phù hợp với cá nhân người học.
2.2.3. Bồi dưỡng thông qua hội thi, hội thảo và giao lưu:
- Hội thi: Hình thức này lôi cuốn được đa số giáo viên trong trường tham
gia, bởi muốn có giáo viên dự thi giáo viên giỏi cấp Quận, Thành phố hay Quốc
gia thì nhà trường phải phát động phong trào thi đua dạy giỏi trong nhà trường
để lựa chọn những giáo viên đủ điều kiện tham gia dự thi giáo viên giỏi cấp cao
hơn. Đây là một hoạt động giúp cho mỗi giáo viên phải rèn luyện và đầu tư
trong suốt quá trình giảng dạy. Qua hội thi giáo viên sẽ được góp ý, bổ sung
những kiến thức, kĩ năng từ các đồng nghiệp, cũng qua đây giáo viên sẽ học tập
và đúc rút được nhiều kinh nghiệm hơn.
- Hình thức hội thảo: Đây cũng là một hình thức bồi dưỡng có hiệu quả
thiết thực, dưới dạng tổ chức bồi dưỡng các chuyên đề như: phương pháp dạy
học… Đặc biệt là phải tạo được bầu không khí sư phạm đoàn kết, tương trợ giúp
đỡ lẫn nhau, phấn đấu vì mục đích xây dựng nhà trường vững mạnh.
Công tác tự học, tự bồi dưỡng muốn đạt kết quả cao thì yêu cầu mỗi giáo
viên phải có kế hoạch bồi dưỡng cụ thể cho mình, có sự sắp xếp hợp lí về nội
dung, hình thức, thời gian bồi dưỡng. Hiệu trưởng cần có kế hoạch kiểm tra và
đánh giá công tác bồi dưỡng một cách thường xuyên, động viên kịp thời những
cá nhân có thành tích
3. Giải pháp về tăng cường cơ sở vất chất, thiết bị dạy học:
Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học là điều kiện cần thiết phục vụ cho
quá trình dạy học, đặc biệt trong công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho
đội ngũ giáo viên hiện nay. Không thể tiến hành việc bồi dưỡng cho giáo viên
khi mà không có tài liệu, phương tiện học tập và sách báo tham khảo. Vì toàn bộ
tài liệu này sẽ là người cung cấp kiến thức cho giáo viên, là người thầy thứ hai
của những người tự học, tự bồi dưỡng. Để đảm bảo sự phát triển của nhà trường
trong tương lai, Trường Tiểu học Âu Cơ cần:
3.1. Về cơ sở vật chất:
- Tham mưu với UBND Quận Liên Chiểu quy hoạch khuôn viên, sân
chơi, bãi tập. Đầu tư xây dựng thêm các phòng chức năng: phòng truyền thống,
phòng đa chức năng (Nhạc, hoạ, tiếng Anh) đảm bảo các điều kiện của trường
đạt Chuẩn Quốc gia.
- Nâng cấp Thư viện, phòng đọc, các thiết bị văn phòng, xây dựng tủ sách
dùng chung.
3.2. Về trang thiết bị dạy học:
- Đầu tư mua sắm các trang thiết bị dạy học hiện đại, các phương tiện
nghe nhìn, máy vi tính, nối mạng Internet xuống các lớp học.
- Mua sắm đầy đủ các tài liệu, sách báo phục vụ cho công tác giảng dạy
và nghiên cứu của giáo viên.
Công tác bồi dưỡng đội ngũ là một việc làm cần thiết và quan trọng, là
yếu tố hàng đầu quyết định sự tồn tại và phát triển của nhà trường, do vậy để
công tác bồi dưỡng đạt kết quả cần làm tốt các công việc sau:
- Thường xuyên coi trọng công tác giáo dục tư tưởng chính trị, xây dựng
tập thể hội đồng sư phạm đoàn kết nhất trí cao, biết thương yêu giúp đỡ nhau
trong mọi hoàn cảnh cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ chính trị của mình.
- Điều tra nắm chắc tình hình chất lượng đội ngũ để có kế hoạch bồi
dưỡng phù hợp với tình hình nhà trường, phù hợp với yêu cầu phát triển giáo
dục đào tạo.
- Xác định nội dung bồi dưỡng chất lượng đội ngũ bao gồm nhiều nội
dung, trong đó bồi dưỡng năng lực sư phạm cho mọi giáo viên được đặt lên
hàng đầu.
Qua những năm thực hiện chỉ đạo công tác bồi dưỡng chất lượng đội ngũ
giáo viên, bản thân tôi thấy được:
- Luôn coi trọng công tác tự bồi dưỡng và bồi dưỡng một cách thường
xuyên, tổ chức điều hành, sắp xếp công việc nội bộ một cách khoa học, sáng tạo.
- Luôn coi trọng công tác kiểm tra, đánh giá, phát huy vai trò “Dân chủ
hoá trường học".
- Việc xây dựng kế hoạch phải có tính khả thi cao, đảm bảo giữa nguyên
tắc và tình cảm, linh động, sáng tạo trong công tác, nhằm thực hiện tốt kỹ cương
trong Nhà trường, đồng thời không ngừng phát huy tính tích cực, chủ động sáng
tạo của đội ngũ giáo viên.
- Người Hiệu trưởng phải biết tập hợp lực lượng, động viên khuyết khích
những tài năng, vật lực của mỗi thành viên nhằm tạo sức mạnh tổng hợp giúp
cho công tác quản lý chỉ đạo đạt hiệu quả cao. Bảo đảm sự thống nhất giữa các
tổ chức đoàn thể trong nhà trường dươi sự lãnh đạo của chi bộ Đảng.
ii. Kết luận
Đại hội đảng toàn quốc lần thứ X tiếp tục khẳng định:"Giáo dục đào tạo
là quốc sách hàng đầu", phát triển Giáo dục và Đào tạo là một động lực quan
trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là điều kiện để
Nguyễn Thị Loan