SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 4-5
TUỔI HỌC TỐT NỘI DUNG MÔI
TRƯỜNG TỰ NHIÊN TRONG MÔI
TRƯỜNG XUNG QUANH THUỘC
LĨNH VỰC PHÁT TRIỂN NHẬN
THỨC
A. phần mở đầu .

Bác Hồ kính yêu đã nói : Vì lợi ích mười năm trồng cây.
Vì lợi ích trăm năm trồng người .
Giáo dục mầm non là ngành học mở đầu trong hệ thống giáo dục quốc
dân. Giáo dục mầm non có nhiệm vụ xây dựng những cơ sở ban đầu đặt nền
móng cho việc hình thành nhân cách con người. Trẻ em là hạnh phúc của mọi
gia đình, là tương lai của cả dân tộc. Việc bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ không
chỉ là trách nhiệm của mỗi người, mỗi gia đình mà còn của toàn xã hội.
Đây là thời điểm mấu chốt và quan trọng nhất, thời điểm này tất cả mọi
việc đều bắt đầu: bắt đầu ăn, bắt đầu nói, bắt đầu nghe, bắt đầu nhìn, và bắt đầu

MT tự nhiên trong MTXQ thuộc lĩnh vực phát triển nhận thức ".

B . Nội dung
1.Cơ sở khoa học :
Như chúng ta đã biết, thế giới xung quanh trẻ chứa đựng biết bao nhiêu
điều mới lạ hấp dẫn. Ngay trong những điều tưởng như bình thường, giản dị ấy
thì đối với trẻ mẫu giáo là phát hiện ra những điều hết sức lý thú và mới mẽ.
Con người và cảnh vật xung quanh trẻ đều khoác lên mình một màu sắc xúc
cảm mạnh mẽ đối với trẻ. Trẻ dễ ngạc nhiên, dễ bị lôi cuốn vào những bài thơ,
câu đố, những trò chơi, những vật thật Chính môi trường tự nhiên đã mang
lại cho trẻ những điều tốt đẹp và đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc
giáo dục trẻ. Giúp trẻ phát triển về mọi mặt như thẫm mỹ, trí tuệ, ngôn ngữ,
tình cảm, đạo đức.
Khoa học không chỉ là kiến thức mà còn là quá hay con đường tìm hiểu,
khám phá thế giới vật chất. Khoa học với trẻ nhỏ là quá trình tìm hiểu, khám
phá thế giới tự nhiên. Khám phá khoa học với trẻ nhỏ là quá trình tích cực
tham gia hoạt động thăm dò, tìm hiểu thế giới tự nhiên. ở giai đoạn này, giáo
viên không nhất thiết phải dạy hoặc giải thích những kiến thức khoa học cho
trẻ mà chủ yếu là giúp trẻ suy nghỉ nhiều hơn về những gì chúng nhìn thấy và
đang làm, kích thích trẻ quan sát, phỏng đoán các sự vật hiện tượng xung
quanh và thào luận chia sẻ điều trẻ nhìn thấy, điều trẻ nghỉ hoặc điều còn băn
khoăn, thắc mắc.
Các quá trình khám phá khoa học thích hợp với trẻ nhỏ và cần được trau
dồi khi trẻ thăm dò khám phá thế giới quan sát, so sánh, phân loại, đo lường,

- Phòng học rộng rãi đầy đủ các phương tiện dạy và học.
- Phụ huynh luôn quan tâm đến việc học tập của trẻ.

2. Khó khăn:
- Một số trẻ chưa qua lớp mẫu giáo bé.
- Một số trẻ chuyển từ trường khác đến nên có sự chênh lệch về khả
năng tiếp thu.
- Một số trẻ rụt rè, nhút nhát, khả năng diễn đạt và giao tiếp còn nhiều
hạn chế.
3. Điều tra thực tiễn:
-Trước khi thực hiện đề tài tôi đã có những tiết cho trẻ làm quen với môi
trường xung quanh. Tôi thấy vốn biểu tượng về môi trường tự nhiên của trẻ
còn ít, đặc biệt trẻ rất nhầm lẫn khi gọi tên các con vật, cây, hoa, quả
Ví dụ như: Tất cả các con vật biết bay trẻ đều gọi là chim mà không gọi
được là chim bồ câu hoặc chim én
Mặt khác khả năng quan sát, phân loại của trẻ gặp nhiều khó khăn, số
liệu cụ thể qua từng tiết dạy được tổng hợp trong bảng sau:

Bảng 1:Kết quả khả năng quan sát
Tổng số trẻ: 37.

Thứ tự
K
ỹ năng quan sát ,nhận biết,
so sánh

Kết quả %
1 Loại tốt 6 10,8
2 Khá 7 18,9
3 Trung bình 16 48,6

số đồ dùng bằng cách cắt các con vật, hoa quả, cây xanh bằng những tấm
xốp, tận dụng những lốc lịch cũ, vỏ chai nhựa, lá cây, vải vụn Vừa trang trí
đẹp vừa phù hợp với chủ đề vừa rẽ tiền và dễ kiếm. Không những thế mà tôi
còn tận dụng những vỏ cây khô cắt những con vật ngộ ngĩnh làm bằng dây dật
để gây được sự hứng thú của trẻ trong việc điều khiển bằng tay qua đó trẻ biết
được các con vật này có chân, có cánh. Ví dụ: Có chân thì biết đi, biết nhảy,
có cánh thì biết bay
Bên cạnh đó tôi còn cho trẻ tự làm một số sản phẩm như vẽ tranh, bồi
đắp các con vật, cây xanh, hoa lá hoặc nặn những con vật gần gũi từ các sản
phẩm mà trẻ cùng tham gia làm giúp trẻ thể hiện được vốn hiểu biết của mình
về MT tự nhiên được khắc sâu hơn.
Tôi còn sưu tầm những bài thơ, bài hát, câu đố, câu ca dao về MT tự
nhiên có liên quan đến chủ đề. Sau đó dùng hình ảnh minh hoạ và có chữ viết
đi cùng vừa giúp trẻ cũng cố hình ảnh vừa để rèn luyện ngôn ngữ cho trẻ từ đó
mà ngôn ngữ của trẻ phát triễn.
Với những đồ chơi được nhà trường trang cấp cũng như bản thân tôi tự
làm đã đưa vào sử dụng trong tiết dạy MT tự nhiên. Tôi thấy trẻ rất hào hứng,
hứng thú học tập, trẻ hiểu biết nhiều hơn, quan sát tốt, tìm rất nhanh các vật
mẫu cô đề ra, trẻ so sánh và phân nhóm cũng rất rõ ràng, rành mạch, ngôn ngữ
phát triển. Bên cạnh đó trẻ còn đọc thuộc các bài thơ, ca dao, tục ngữ. Đặc biệt
các câu đố về các con vật, cây xanh, hoa quả. Tôi nhận thấy tư duy của trẻ
nhanh nhẹn và chính xác hơn.
3.3. Xây dựng góc thiên nhiên phong phú.
Góc thiên nhiên là nơi dành cho các hoạt động sống của cây cối, vật
nuôi Ngoài ra các hình ảnh về thế giới tự nhiên càng thêm sống động làm cho
trẻ hứng thú, thích khám phá, sáng tạo. Qua đó tư duy của trẻ cũng được phát triển. Cho nên năm học vừa qua bản thân tôi cũng đã chú trọng sắp xếp, bố trí
góc thiên nhiên với nhiều loại cây, chậu hoa, cây cảnh phong phú nhưng lại rất

cho trẻ thích thú được cùng cô giãi các câu đố đó. Với cách trò chuyện vui vẽ
thân thiện mà đem lại kết quả cao cho những tiết học.
Dạo chơi tham quan là một hoạt động không thể thiếu đối với trẻ, giúp
cho trẻ được khám phá thế giới xung quanh mình mà còn giáo dục cho trẻ có ý
thức bảo vệ môi trường với khẩu hiệu "trường Mầm non Hoa Mai xanh sạch
đẹp "
3.5. Tổ chức tốt hoạt động học trên lớp.
Như chúng ta đã biết việc tổ chức tốt các hoạt động học trên lớp đảm
bảo khoa học gây được sự hứng thú, tính tò mò ham hiểu biết của trẻ nhằm
phát triển khả năng ghi nhớ, khả năng quan sát, nhận xét của trẻ đạt hiệu quả
cao. Vì thế khi trẻ làm quen với môi trường tự nhiên, trong mỗi tiết học với
mỗi vật mẫu hay tranh ảnh, tôi đều cho trẻ quan sát kỹ, cho trẻ đưa ra nhiều ý kiến nhận xét thảo luận theo nhóm để tìm ra đầy đủ và chính xác đặc điểm của
vật mẫu.
Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen một số loại quả, trước hết tôi cho trẻ tri giác
bề ngoài, nhận xét đặc điểm, cấu tạo của loại quả đó. Không những thế, tôi còn
cho trẻ được sờ, ngữi, nếm để có được những nhận xét đầy đủ, hoàn thiện hơn
về các loại quả đó. Như vậy không chỉ trẻ biết các đặc điểm của các loại quả
mà qua đó giúp trẻ biết được ích lợi của các loại quả đối với cơ thể con người
và biết bảo vệ chăm sóc và con người cần ăn đầy đủ các loại hoa quả đó. Biểu
tượng về thế giới xung quanh đã đến với trẻ qua nhiều hình thức khác nhau như
câu đố, bài hát, ca dao, tục ngữ, đồng dao, tranh ảnh, đồ vật, vật thật giúp trẻ
không bị nhàm chán lại dễ tiếp thu để trẻ ghi nhớ và chính xác hoá thành biểu
tượng của mình. Chỉ đơn giản từ những câu đố, bài hát, các con vật được hiện
lên sóng động qua máy chiếu đa năng làm cho trẻ rất hứng thú. Qua đó trẻ tích
cực tham gia hoạt động cùng cô. Và hiển nhiên sự hiểu biết của trẻ, vốn sống,
vốn kinh nghiệm của trẻ sẽ được sẽ được khắc sâu hơn, phát triển hơn.
Ví dụ : Cho trẻ làm quen với con cua : Tôi đọc câu đố


Nằm thở phì phò.
(Là con gì)
Đội 2: Có câu đố: Con gì mà có bốn chân
Bé về nó chạy tới gần vẫy đuôi
( Là con gì?)
Như vậy trẻ được đố vui trẻ hào hứng, kích thích tư duy làm giàu phong
phú vốn từ và ngôn ngữ mạch lạc.Trong tiết dạy tôi còn lồng ghép các tiết học,
về lĩnh vực nhận thức (LQVtoán) lĩnh vực phát triển thẩm mỹ (Âm nhạc, tạo
hình). Tôi xen kẽ các phần chuyển tiếp trong tiết dạy để tiết dạy thêm sinh
động hơn.
Trong tiết dạy tôi cũng kích thích khả năng sáng tạo nghệ thuật trẻ bằng
cách gắn dán các bức tranh hoàn thiện theo yêu cầu của cô. Tôi tổ chức các trò
chơi trong tiết học, động tĩnh xen kẽ gây được sự hứng thú, tiết dạy vui hơn,
trẻ thêm phần hoạt bát và nhanh nhẹn hơn .
Trong hoạt động góc: Trẻ được chơi ở góc thiên nhiên, tưới cây, nhặt lá,
cho cá ăn Đặc biệt trẻ được chơi với nhiều vật thật, hoạt động với nhiều vật
thật như được ngắm nhìn, sờ mó, ngữi Từ đó trẻ có hình ảnh trọn vẹn về
những gì xung quanh trẻ , không thể htế mà tôi còn phát huy sự sáng tạo của trẻ
bằng cách cho trẻ làm các bức tranh từ nguyên vật liệu thiên nhiên như hoa, lá
ép khô, võ cây, cọng rơm, tàu dừa võ các con ốc
Dạo chơi tham quan hoạt động ngoài trời không những giúp cho trẻ được
khám phá thế giới xung quanh mình mà còn giáo dục cho trẻ tình yêu thiên
nhiên, yêu hoa lá cỏ cây. Từ tình yêu thiên nhiên, hoa lá, cỏ cây giáo dục cho
trẻ có ý thức bảo vệ môi trường với khẩu hiệu "Trường Mầm non Hoa Mai
xanh sạch đẹp ".
Ví dụ: Cô cho trẻ quan sát cây hoa hồng, hướng trẻ nhận biết về màu
sắc, thân cây, lá, cành hoa, cho trẻ sờ cánh hoa thấy cánh hoa mịn màng hay
nhẵn, các mép lá vì sao có răng cưa, ngữi hoa xem có mùi vị như thế nào Trẻ
được quan sát kỹ, có được đầy đủ các đặc điểm của đối tượng nên trẻ phân loại

tình.
4. Những Kết quả bước đầu và bài học kinh nghiệm.
4.1. Những kết quả đạt được:
* Đối với giáo viên:
Bản thân được trau dồi kiến thức kỹ năng về chương trình GDMN mới.
Kết quả của các tiết dạy về lĩnh vực phát triễn nhận thức về MT tự nhiên
trong MTXQ có 6 hoạt động xếp loại tốt, 3 hoạt động xếp loại khá.
Được phụ huynh tín nhiệm và tin yêu
* Đối với trẻ:
Tổng số trẻ là 37: Đa số trẻ mạnh dạn, tự tin, có khả năng diễn đạt và
giao tiếp với bạn bè và mọi ngời xung quanh. Trong đợt thi "Bé khỏe, bé
ngoan" cấp trường lớp chúng tôi có 5 cháu tham gia, kết quả có 01 cháu đạt giải
nhất, 3 cháu đạt giải ba, 01 cháu đạt BKBN. Trong đợt nhà trường thanh tra
toàn diện chất lượng lớp tôi đạt 100% trung bình trở lên, khá giỏi 75%.

Kh
ả năng QS,
nh
ận biết, So
sánh
Đầu Năm

Cuối năm Tăng
Số
lượng
% Số lượng

% Số lượng %
Tốt 4 10,8 15 40,5 11
Khá 7 18,9 17 45,9 10

đóng vai trò hết sức quan trọng, là nhân tố góp phần hình thành và phát triển
nhân cách của trẻ một cách toàn diện. Để đạt đạt được kết quả đó đòi hỏi người
giáo viên mầm non phải nắm chắc phương pháp dạy học và không ngừng học
tập để nâng cao trình độ chuyên môn. Hiểu được đặc điểm tâm lý của từng trẻ
để áp dụng vào những nội dung của bài dạy truyền thụ kiến thức cho trẻ một
cách tốt hơn. Là một giáo viên mầm non với thời gian công tác lâu năm trong
nghề, bản thân tôi luôn cố gắng tâm huyết với nghề, yêu nghề mến trẻ, luôn
xứng đáng là một tấm gương tốt cho trẻ noi theo. Có như vậy thì việc cho trẻ
làm quen môi trường tự nhiên trong MTXQ thuộc lĩnh vực phát triễn nhận thức
mới đạt hiệu quả cao.
Trên đây là một số biện pháp, kinh nghiệm, giúp trẻ 4- 5 tuổi học tốt môi
trường tự nhiên trong MTXQ thuộc lĩnh vực nhận thức nhằm nâng cao chất
lượng dạy học cho trẻ mà tôi đã áp dụng trong năm học vừa qua. Bản thân tôi
rất mong sự đóng góp ý kiến của hội đồng khoa học để bản sáng kiến kinh
nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Xác nhận của HĐKH Kiến Giang, ngày 20 tháng 5 năm 2010
Trường Mầm non hoa mai Người viết sáng kiến kinh nghiệm Nguyễn Thị Tư
Xác nhận của HĐKH phòng GD &ĐT Lệ Thuỷ