I. Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình và toàn xã hội. Việc bảo vệ,
chăm sóc và giáo dục có ý nghĩa hết sức quan trọng đến sự hình thành phát triển
nhân cách ở mỗi trẻ. Thông qua các hoạt động học tập, vui chơi ở trường mà khả
năng nhận thức của mỗi trẻ cũng được nâng lên, trong đó, hoạt động làm quen chữ
cái rất cần thiết đối với trẻ mầm non, vì nó là phương tiện góp phần trong việc giáo
dục đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, đặc biệt giúp trẻ phát triển ngôn ngữ. Ngoài ra, môn
Làm quen chữ cái là tiền đề vững chắc giúp trẻ bước vào trường Tiểu học với một
tâm thế tự tin, vững chắc. Làm quen với chữ cái là môn học mở đầu cho bước
ngoặc của quá trình giao tiếp, đồng thời nó là thước đo đánh giá kết quả học tập và
giảng dạy các môn học khác trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non.
Đối với trẻ mầm non hoạt động vui chơi đóng vai trò chủ đạo, trẻ bằng chơi, chơi
mà học, nhưng bước vào trường phổ thông trẻ cần phải có tính kỉ luật trong học
tập, để làm được điều đó trẻ phải nhận biết và phát âm đúng – chuẩn 29 chữ cái cơ
bản.
Ngôn ngữ chính là phương tiện quan trọng để phát triển trí tuệ giúp cho việc
tiếp thu kiến thức học tập tốt ở các cấp học sau này. Hình thành và phát triển các kỹ
năng nghe, nói, đọc, viết là rất quan trọng. Đó là nền tảng để hiểu về thế giới chữ
viết và tiếp nhận nhiều tri thức mới. Thông qua các hoạt động sinh hoạt, học tập,
lao động, qua các buổi tham quan, dạo chơi...cần kích thích trẻ sử dụng tiếng Việt
một cách thành thạo, mở rộng vốn từ về thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết cách
diễn đạt những gì muốn nói một cách rõ ràng, không nói ngọng, không nói lắp, ...
Trong chương trình giáo dục Mầm non dạy trẻ làm quen chữ cái là nội dung
không thể thiếu cho trẻ mầm non. Bởi vì, nó được lồng ghép trong nhiều môn :
Thơ, chuyện, làm quen chữ cái, trò chơi chữ cái… như vậy làm quen với chữ cái là
một môn học mang tính tổng thể và sáng tạo rất lớn và cần thiết trong công tác
Giáo dục Mầm non.
Trên thực tế, hiệu quả đạt được ở các tiết làm quen chữ cái còn thấp, do trẻ
chưa hứng thú, chưa nhớ chữ cái, còn nhầm lẫn giữa các chữ, viết còn bị ngược,
một số giáo viên chưa nắm bắt được trọng tâm của tiết dạy theo chương trình Mầm

Phương pháp quan sát.
Phương pháp đàm thoại.
Phương pháp nghiên cứu lí luận.
Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm.
Phương pháp kiểm tra, đánh giá.
Phương pháp thống kê, so sánh.
II. Phần nội dung
1. Cơ sở lý luận
Tất cả chúng ta đang sống trong một xã hội khoa học - công nghệ, hội nhập
quốc tế và phát triển. Đảng nhận định rõ : “Giáo dục là quốc sách hàng đầu của
mỗi quốc gia”, giáo dục đóng vai trò quyết định trong việc hình thành và phát triển
của mỗi con người, nhất là đối tượng trẻ mầm non. Mục tiêu đó được thể hiện trong
các môn học hàng ngày, hàng tuần và đặc biệt bộ môn Làm quen chữ cái trong
chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non 5 - 6 tuổi. Do đó, làm quen chữ cái có
ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
2


Trong Modul MN 3 có viết :“Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những
nhiệm vụ quan trọng nhất ở trường mầm non. Hoạt động này không những nhằm
giúp trẻ hình thành và phát triển các năng lực ngôn ngữ như nghe, nói, đọc, viết mà
còn giúp trẻ phát triển tư duy, tình cảm. Đó là chiếc cầu nối giúp trẻ bước vào thế
giới lung linh, huyền ảo, rực rỡ màu sắc của xã hội loài người. Vì vậy trẻ nói năng
mạch lạc được chuẩn bị sẵn sàng để vào lớp 1, là yêu cầu trọng tâm của phát triển
ngôn ngữ cho trẻ mầm non”. Chính vì vậy, hoạt động làm quen chữ cái được coi là
phương tiện giáo dục, hình thành nhân cách cho trẻ. Thông qua đọc thơ, kế chuyện,
tranh ảnh có gắn các chữ cái, các trò chơi động tĩnh với làm quen chữ cái...để từ đó
giúp trẻ mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp. Có thể nói hoạt động làm quen chữ cái là
nền tảng đưa trẻ đến hoạt động giao tiếp trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Với hoạt động làm quen chữ cái không phải là vấn đề mới, nó là công việc


điểm lẻ, khả năng tiếp thu bài của các cháu người đồng bào dân tộc thiểu số còn
chậm. Một số cháu mới đi học năm đầu tiên nên chưa mạnh dạn, chưa phát âm rõ
ràng, nhận thức còn chênh lệch nên việc truyền thụ kiến thức còn gặp khó khăn.
Bên cạnh đó, cha mẹ học sinh chủ yếu là người đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống
kinh tế còn gặp nhiều khó khăn nên không ít cha mẹ chưa nhận thức được hết tầm
quan trọng của độ tuổi mầm non, còn xem nhẹ việc học của con em mình, thường
cho con nghỉ học còn tuỳ tiện, thường chú ý về đọc và viết mà chưa chú ý đến kỹ
năng phát âm. Một số giáo viên còn hạn chế về cách tổ chức một tiết hoạt động làm
quen chữ cái cho trẻ theo chương trình mầm non mới, chưa có sự linh hoạt sáng tạo
trong dạy học làm quen chữ cái. Một số trẻ là người đồng bào dân tộc thiểu số còn
nhút nhát, chưa mạnh dạn diễn đạt nhu cầu của mình; một số cha mẹ của trẻ chưa
thấy được tầm quan trọng của bộ môn Làm quen chữ cái với sự phát triển của trẻ.
Khả năng nói tiếng Việt của trẻ còn hạn chế cùng với việc quan tâm chưa
đúng mức của cha mẹ trẻ đến việc học cũng ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng
giáo dục chung của nhà trường.
Vào đầu năm học, qua kiểm tra, khảo sát chất lượng trẻ lớp Lá 2 với tổng số
31 trẻ, chúng tôi thu được kết quả sau :
Kết quả

Nội dung

Đạt

Tỉ lệ % Chưa đạt

Tỉ lệ %

Phát âm rõ ràng


truyền đến các bậc cha mẹ học sinh để hiểu được tầm quan trọng của môn Làm
quen chữ cái. Trước đây đã sử dụng những biện pháp nhưng còn rập khuôn chưa
theo chương trình mầm non mới. Trên thực tế, việc xây dựng kế hoạch hoạt động
trong ngày chưa có sự logic, chưa sáng tạo và chưa đưa ra được yêu cầu phù hợp
với lớp mình.
Xuất phát từ tình hình thực tế của trường, của lớp, bản thân đã tìm ra các
biện pháp tháo gỡ để thực hiện chương trình mới đạt kết quả tốt và phát triển đúng
mục tiêu theo kế hoạch đã đề ra: Nắm vững tâm sinh lý theo từng lứa tuổi của trẻ;
hình thành nhân cách của trẻ thông qua các hoạt động nghe, nói, đọc, viết... luôn
đưa ra hệ thống những câu hỏi phù hợp với khả năng của từng trẻ nhưng không áp
đặt làm mất đi sự hứng thú của trẻ, tạo cho trẻ có sự tranh luận, thảo luận sôi nổi,
khơi gợi tính tò mò, sáng tạo, khám phá để thúc đẩy trẻ học tập tích cực hơn. Chính
vì vậy, dạy làm quen chữ cái cho trẻ mầm non là một nhiệm vụ cần thiết.
4


3. Nội dung và hình thức của giải pháp.
a) Mục tiêu của giải pháp
Để thực hiện tốt các giải pháp, biện pháp, giáo viên cần có sự cố gắng và nỗ
lực trong chuyên môn. Luôn dành thời gian cho trẻ và khuyến khích trẻ hoạt động
tốt hơn.
Hình thành cho trẻ các kỹ năng, thói quen nghe, nói, đọc, viết, đàm thoại qua
môn Làm quen chữ cái giúp trẻ biết giao tiếp, diễn tả, cảm nhận được cái đẹp trong
cuộc sống, tình yêu quê hương đất nước, tình cảm giữa con người với con người,
con người với mọi cảnh vật xung quanh trẻ.
b) Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
Làm quen với chữ cái theo chương trình mầm non mới là nâng cao chất
lượng giáo dục nhằm giúp trẻ luôn sáng tạo trong cách nghĩ, cách thể hiện qua
minh hoạ theo từng đề tài của từng chủ đề, chủ đề nhánh, đề tài khác nhau. Khơi
gợi ở trẻ tính tò mò, ham học hỏi, chủ động tích cực và khả năng tư duy trong khi

hiệu cho đồ dùng của trẻ như : Ghế, sách vở, khăn, bàn chải,...trong nhà của trẻ.
Thay đổi góc tuyên truyền theo từng chủ đề, chủ đề nhánh, từng tuần để gây
sự chú ý cho trẻ, đồng thời các bậc cha mẹ học sinh thấy và hiểu được tầm quan
trọng của môn Làm quen chữ cái trong trường Mầm non.
Góc học tập là nơi trẻ được thể hiện khả năng của mình, trẻ có thể làm quen,
ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển các kĩ năng nghe, nói, giao tiếp, qua các
trò chơi, các hoạt động sáng tạo. Tận dụng diện tích phòng học, trang trí góc học
tập đẹp mắt với những tranh ảnh ngộ nghĩnh cùng với những chữ cái do cô tạo ra,
bố trí sắp xếp đồ dùng, đồ chơi để tạo môi tương gần gũi, thoải mái cho trẻ hoạt
động. Thường xuyên thay đổi theo chủ đề, chủ đề nhánh, tiết học để trẻ hoạt động
tích cực.
Ví dụ : Trong giờ hoạt động góc, ở góc học tập cần cho trẻ tô màu chữ bằng
bút sáp, sử dụng màu nước(trẻ có thể dùng tay trực tiếp tô chữ hoặc dùng chổi vẽ)
Khi trẻ tô xong đến hỏi trẻ vừa tô được chữ gì ? Như vậy trẻ vừa nhớ lại được mặt
chữ vừa luyện được cả cách phát âm.
Như vậy, việc tạo môi trường thân thiện giúp lôi cuốn được trẻ tham gia một
cách tích cực vào các hoạt động làm quen chữ cái, từ đó góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục môn Làm quen chữ cái cũng như các môn học khác.
Biện pháp 2 : Cách thức tổ chức hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ một
cách nhẹ nhàng, linh hoạt
Với trẻ, học bằng chơi, chơi mà học sẽ tạo cho trẻ thích thú trong học tập. Do
đó, đổi mới hình thức, phương pháp để tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt sẽ góp phần
không nhỏ trong sự thành công.
Để lôi cuốn được trẻ tham gia vào hoạt động trước hết người giáo viên Mầm
non cần phải tìm tòi những sáng kiến mới, những thủ thuật sư phạm và từ đó dùng
ngôn ngữ của mình để truyền đạt tới trẻ một cách sinh động và lôi cuốn. Trước khi
vào bài giáo viên chọn nhiều hình thức như kể chuyện, đọc thơ, ... cuốn hút trẻ vào
tiết học sao cho thật thoải mái, không gò ép, mọi phương pháp đưa ra phải phù hợp
với khả năng, nhận thức của trẻ và có tác dụng phát huy tính tích cực, chủ động
sáng tạo ở trẻ.

Kết quả từ việc thay đổi nội dung, phương pháp và sử dụng phần mềm trên
giáo án điện tử trẻ hứng thú hơn vào tiết học, giáo viên lên lớp tự tin hơn, gần gũi
trẻ hơn và tiết học nhẹ nhàng hơn.
Biện pháp 3 : Sử dụng một số trò chơi làm quen chữ cái
Trẻ ở lứa tuổi mầm non chủ yếu học bằng chơi, chơi mà học. Bởi lẽ đó trò
chơi làm quen chữ cái là phương tiện đem đến cho trẻ giờ học sinh động, nhẹ
nhàng, thoải mái. Ngoài ra trò chơi làm quen chữ cái còn giúp trẻ phát triển nghe,
nói mạch lạc,... Thường xuyên thay đổi trò chơi, phù hợp với từng địa phương.
Nâng dần trò chơi để rèn luyện cho trẻ kỹ năng nói mạch lạc, mạnh dạn, tự tin
trong giao tiếp.
Ví dụ : Trò chơi Tạo dáng, tìm nét chữ, xếp hột hạt,…Những trò chơi này
đòi hỏi trẻ phải tập trung, lắng nghe yêu cầu để tìm chữ cái gì, có cấu tạo bởi những
nét gì, xếp nét nào trước, nét nào sau.
Ngoài những trò chơi mà hằng ngày trẻ chơi cần sưu tầm và sáng tạo một số
trò chơi khác để trẻ hứng thú, linh hoạt trong khi chơi. Để trẻ được ôn luyện qua
các trò chơi động và tĩnh.
7


Ví dụ : Trò chơi Chiếc nón kì diệu giúp trẻ ôn luyện những chữ cái mà trẻ
biết, rèn kỹ năng mạnh dan, tự tin muốn khám phá trước khi chơi. Cô chuẩn bị 1
chiếc nón có gắn kim đồng hồ, xung quanh là những chữ cái mà trẻ học. Sau đó cô
mời một bạn lên quay, khi kim đó chỉ vào chữ cái nào thì các bạn ở dưới phải tìm
thẻ chữ cái đó giơ lên và phát âm chính xác. Cô đổi hình thức chơi là cho trẻ tìm
nét chữ cái ghép 2 bạn ngồi gần nhau và cô tổ chức cho trẻ chơi nhiều lần để giúp
trẻ củng cố lại chữ cái đã học.
Ví dụ khác : Với Chủ đề gia đình với nhóm chữ e, ê. Giáo viên cho trẻ chơi
trò chơi đồng diễn. Để trẻ cùng tham gia chơi tập thể, thỏa mãn nhu cầu chơi qua
đó phát âm được chữ cái đã học.
Luật chơi : Đội gia đình đông con sẽ đứng xếp thành hình chữ ê. Đội gia


n
m

t

c
i

Làm quen chữ cái là môn học dễ dàng lồng ghép thích hợp với tất cả các bộ
môn khác như taọ hình, hoạt động ngoài trời,… nhằm giúp cho các bộ môn khác
trở nên sinh động, lôi cuốn trẻ vào hoạt động một cách nhẹ nhàng, thoải mái hơn.
Biện pháp 5 : Phối hợp tuyên truyền với các bậc cha mẹ học sinh
Phối hợp với cha mẹ học sinh và cô giáo là một mắt xích rất quan trọng, nếu
chỉ có cô dạy thì chưa đủ, mà phải kết hợp cả hai thì trẻ khắc sâu những gì đã học
được ở trường, lớp. Bởi vậy vào những buổi họp cha mẹ học sinh đầu năm, hằng
ngày đón trẻ giáo viên trao đổi về tình hình học tập của trẻ ở lớp, trao đổi với các
cha mẹ có con em là người đồng bào dân tộc thiểu số thường xuyên đưa trẻ đến
trường, lớp để học theo kịp với các bạn khác và đảm bảo tỉ lệ chuyên cần. Để trẻ
chú ý mỗi chủ đề cần phải tạo môi trường học, tuyên truyền về công tác chăm sóc
giáo dục trẻ, lịch học, môn học của từng ngày, từng tuần để các bậc cha mẹ nắm
được chương trình học của con em mình.
Ngoài ra, giáo viên vận động các bậc cha mẹ học sinh, hỗ trợ về nguyên vật
liệu, phế liệu sẵn để phục vụ tiết dạy có nhiều đồ dùng phong phú, đa dạng.
Như vậy, các bậc cha mẹ quan tâm hơn đến trẻ, cho trẻ đi học đều đặn, đưa
và đón trẻ, tin tưởng vào môi trường trẻ đang học, hiểu được tầm quan trọng của
hoạt động làm quen chữ cái trong trường Mầm non, nhất là các bậc cha mẹ có con
em là người dân tộc thiểu số.
c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Các giải pháp, biện pháp được nêu trong đề tài có mối quan hệ chặt chẽ với


Tỉ lệ %

Phát âm rõ ràng

12/31

38,7

28/31

90,3

Nhận biết đúng mặt chữ
cái

13/31

41,9

30/31

96,8

Tô viết trùng khít lên
chấm mờ, hoàn thành vở
tập tô sạch sẽ

10/31


thể loại và yêu cầu trọng tâm của tiết dạy. Phát huy khả năng tích cực sáng tạo, chủ
động của trẻ. Biết sắp xếp môi trường học tập trong lớp, ngoài lớp phù hợp với
từng chủ đề, chủ đề nhánh, đề tài để giúp trẻ dễ học, dễ nhớ, dễ nhận biết về từng
đề tài ở mọi lúc mọi nơi.
10


Giáo viên tự chủ động, tìm tòi, học hỏi để làm giàu vốn kiến thức về chữ cái
như đọc thơ, kể chuyện sáng tạo, phát âm các chữ cái chuẩn. Nghiên cứu, tìm tòi ra
những cái mới, sáng tạo để thu hút trẻ vào hoạt động.
* Đối với trẻ
Trẻ giàu vốn từ nên trẻ kễ diễn cảm, rõ lời, tự tin thể hiện lại một cách hồn
nhiên, nhí nhảnh theo từng thể loại đề tài.
Thể hiện được nhiều bài hát trong chương trình và ngoài chương trình có nội
dung phong phú.
Trẻ ở hiểu được nội dung một số bài thơ, câu chuyện, nắm vững 29 chữ cái
trước khi vào lớp 1. Biết minh họa các nhân vật trong nội dung câu chuyện. Trẻ tự
tin khi kể chuyện độc lập và kết hợp cùng bạn bè, cùng cô và chơi được những trò
chơi mang tính sáng tạo.
III. Phần kết luận, kiến nghị
1. Kết luận
Muốn dạy tốt môn làm quen chữ cái đạt kết quả cao người giáo viên phải
được củng cố nâng cao thêm về kiến thức, kỹ năng thực hành bộ môn, biết vận
dụng linh hoạt sáng tạo, các hình thức phương pháp để giúp trẻ tiếp thu bài một
cách nhẹ nhàng. Giáo viền cần gần gũi sát sao với trẻ để nắm được đối tượng phân
loại học sinh, để từ đó đề ra các yêu cầu phù hợp cho từng trẻ để giúp trẻ phát huy
hết khả năng của mình, cô luôn luôn gần gũi quan tâm theo dõi trẻ, để hiểu được
tâm tư tình cảm sở thích của từng trẻ, động viên khuyến khích những trẻ phát âm
còn ngọng, hướng dẫn chỉ bảo trẻ ở mọi lúc mọi nơi, muốn dạy tốt hoạt động làm
quen chữ cái giáo viên phải biết tích hợp các môn học để cung cấp lượng kiến thức


NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
...................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

Mục lục
12


I. Phần mở đầu

Trang
……………...……………………………………1

1. Lý do chọn đề tài

…………….…………………………………….1

2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài ........ ……………………………………2
a. Mục tiêu .................. ............................................................................. 2
b. Nhiệm vụ ............................................................................................... 2
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Giới hạn của đề tài

.………………..……………………………2
……………………………………………….2

5. Phương pháp nghiên cứu.