CHỈÅNG 5 : CẠC PHỈÅNG PHẠP HỌA BÃƯN BÃƯ MÀÛT
Bãư màût chi tiãút mạy l bäü pháûn cọ u cáưu cao nháút v quan trng nháút vç chụng
hëu tạc dủng ca ỉïng sút låïn nháút, chëu mi mn khi tiãúp xục do ma sạt, bë àn mn
ong mäi trỉåìng lm viãûc. Vç váûy viãûc họa bãưn bãư màût chi tiãút l u cáưu khäng thãø
iãúu âỉåüc âäúi våïi sn pháøm. Cọ nhiãưu phỉång phạp họa bãưn bãư màût nhỉ : biãún dảng do
ãư màût gáy ra biãún cỉïng, täi bãư màût v họa nhiãût luûn.
.1.TÄI BÃƯ MÀÛT :
.1.1.Ngun l chung :
Bàòng cạch no âọ nung nọng tháût nhanh låïp bãư màût våïi chiãưu dy xạc âënh lãn nhiãût
ư
icỉïng. Cạc phỉång phạp nung nọng bãư màût gäư
m cọ : nung nọng bàòng
.1.2.Täi bãư màût bàòng dng âiãûn cm ỉïng cọ táưn säú cao (täi cao táưn, täi cm ỉïng) :
-Ngun l :
Ngun l ca nung nọng l dỉûa vo hiãûn tỉåüng cm ỉïng âiãûn tỉì : cho dng âiãûn
oay chiãưu cọ táưn säú f chảy trong dáy dáùn (gi l vng cm ỉïng) s sinh ra trong khäng
ian xung quanh mäüt tỉì trỉåìng biãún thiãn cọ cng táưn säú. Âàût chi tiãút thẹp trong tỉì
ỉåìng ny s sinh ra trãn bãư màût (våïi chiãưu sáu xạc âënh) mäüt dng âiãûn cm ỉïng (dng
cä) nhanh chọng nung nọng bãư màût lãn nhiãût âäü täi theo hiãûu ỉïng Jun - Lenxå. Máût âäü
ng âiãûn ca dng xoay chiãưu ch úu phán bäú trãn bãư màût våïi chiãưu sáu t
lãû nghëch
åïi táưn säú ca nọ. Chiãưu sáu phán bäú dng âiãûn (chiãưu dy låïp nung nọng) âỉåüc tênh
eo cäng thỉïc :
c
tr
th
b
5
5
âäü täi, trong khi pháưn låïn tiãút diãûn sn pháøm khäng âỉåüc nung, nãn khi täi chè cọ låïpbã
màût ny âỉåüctä

P
cm
Trong âọ : -
U
l âiãûn tråí sút (
.cm:
)
116
-
P
laỡ õọỹ tổỡ thỏứm (gaus/ồcstec)
-f laỡ tỏửn sọỳ doỡng õióỷn, Hz
a)Sồ õọử nung noùng caớm ổùng; b)Tọi khi nung noùng toaỡn bọỹ bóử mỷt tọi
H
ỗnh 5.2-
N
un
g
noùn
g
vaỡ tọi bóử mỷt bũn
g
doỡn
g
õióỷn tỏửn sọỳ cao
c)Tọi khi nung noùng lión tuỷc - lión tióỳp; 1)Chi tióỳt tọi; 2)Voỡng caớm ổùng
3)Voỡng laỡm nguọỹi; 4)ổồỡng sổùc tổỡ.
2-Choỹn tỏửn sọỳ vaỡ thióỳt bở :
Tỏửn sọỳ quyóỳt õởnh chióửu daỡy lồùp nung noùng do vỏỷy quyóỳt õởnh chióửu sỏu lồùp tọi
cổùng. Thọng thổồỡng ngổồỡi ta thổồỡng choỹn dióỷn tờch lồùp tọi cổùng bũng khoaớng 20% tióỳt

117
-Täi tưn tỉû tỉìng pháưn riãn biãût : Dng cho cạc bạnh ràng låïn (m > 6) hay cäø trủc
khuu. Sau khi nung nọng tỉìng pháưn (tỉìng ràng hay tỉìng cäø khuu) tiãún hnh lm ngüi
chụng v phi thiãút kãú riãng thiãút bë lm viãûc theo chỉång trçnh.
ûc : Våïi cạc trủc di cọ bãư màût täi låïn ta dng phỉång phạp täi liãn tủc liãn
ãúpâ
b
ïp khi täi cm ỉïng :
ûp, thẹp dng täi cm ỉïng cọ lỉåüng cạc bon
üp kim tháúp.
nhanh tỉì hng chủc âãún hng tràm
0
C/s (l
-Täi tru
ti . Vng cm ỉïng cọ cáúu tảo â nung nọng mäüt pháưn nh diãûn têch täi, i kãư vng cm
ỉïng l vng phun nỉåïc lm ngüi. Thiãútëny chuøn âäüng trãn sút chiãưu di ca chi
tiãút v täi ton bäü bãư màût ca nọ.
4-Täø chỉïc v cå tênh ca the
a-Thẹp âãø täi cm ỉïng :
Âãø âm bo u cáưu khi täi bãư màût cọ âäü cỉïng cao â chäúng mi mn, cn trong li
váùn â bãưn, do v dai cao âãø chëu va âá
trung bçnh tỉì 0,35
y
0,55%C. Nãúu l thẹp håüp kim thç thüc loảihå
b-Täø chỉïc :
Nung nọng cm ỉïng cọ täúc âäü nung ráút
nhiãût luûn täúc âäü 1,5
y
3
0

c-Cå tênh :
Sau khi täi cm ỉïng tiãún hnh ram tháúp, bãư màût thẹp cọ âäü cỉïng 50
y58H
mi mn khạ täút, trong li âäü cỉïng 30
y40HRC cọ giåïihản chy v dai cao. Âiãưu
sút nẹn dỉ âãún 800MPa náng
hỉång phạp täi bãư màût cọ hiãûu qu kinh tãú k thût cao nãn âỉåüc
út : do thåìi gian nung ngàõn nãn hản chãú täúi âa ä xy họa v thoạt cạc
C, âỉåüc gi l siãu âäü cỉïng.
ọa, gim nhẻ âiãưu kiãûn lao âäüng cho cäng nhán
g loảt låïn (trong cạc nh mạy chãú tảo âäüng cå, ä tä,
mä låïn)
âäü
âàûc biãût l sau khi täi cm ỉìng tảo cho bãư màût låïp ỉïng
cao mảnh giåïi hản mi.
5-Ỉu nhỉåüc âiãøm :
Täi cm ỉïng l p
sỉí dủng ráút räüng ri trong sn xút cå khê.
a-Ỉu âiãøm : Täi cm ỉïng cọ khạ nhiãưu ỉu âiãøm so våï
i täi thãø têch.
-Nàng sút cao : do thåìi gian nung ngàõn vç chè nung mäüt låïp mng trãn bãư màût v
nhiãût lỉåüng âỉåüc tảo ra ngay trong kim loải.
-Cháút lỉåüng tä
bon. Bãn cảnh âọ cn âiãưu chènh âỉåüc chãú âäü âiãûn, nhiãût âäü nung, thåìi gian nung mäüt
cạch chênh xạc nãn âm bo cháút lỉåüng âäưng âãưu. Âäü cỉïng cao hån täi thỉåìng khong
tỉì 1 - 3HR
-Dãù tỉû âäüng họa, cå khê h
-Thêch håüp våïi sn xút hn
mạy kẹo cọ quy
118

5.1.3.Täi ngn lỉía :
Phỉång phạp ny sỉí dủng ngn lỉía ca häùn håüp ä xy - axãtylen trong thiãút bë hn
khê. Ngn lỉía ny cọ nhiãût âäü ráút cao, âãún 3000
0
C nãn nhanh chọng nung nọng bãư màût
thẹp lãn nhiãût âäü täi. Phỉång ph
màût dy (âãún 10mm v låïn hån ) m khäng täi cm ỉïng âỉåüc nhỉ : cạc bạnh ràng låïn,
mäüt säú loải trủc
Täi ngn lỉía ráút âån gin, báút cỉï xỉåíng cå khê no cng thỉûc hiãûn âỉåüc. Tuy nhiãn
cháút lỉåüng khọ âm bo : thiãúu nhiãût, quạ nhiãût, dãù tảo ra di ram phủ cå tênh
âm bo.
5.2.HỌA NHIÃÛT LUÛN :
5.2.1.Âënh nghéa v mủc âêch :
1-Âënh nghéa :
Họa nhiãût luûn l phỉ
Al ) vo bãư màût thẹp âãø lm thay âäøi thnh pháưn họa hc, do âọ lm thay âäøi täø c
v âảt âỉåüc tênh cháút theo quy âënh.
2-Mủc âêch : Họa nhiãût luû
n nhàòm âảt âỉåüc cạc mủc âêch sau âáy
-N
ny âảt âỉåüc cao hån so våïi täi bãư
-Náng cao tênh chäúng àn mn âiãûn họa, họa hc (chäúng ä xy họa åí nhiãût âäü
cao). Tuy nhiãn mủc âêch ny
låïn nãn giạ thnh cao.
2-Cạc quạ trçnh xy ra :
Âãø tiãún hnh họa nhiãût luûnng
n
se
a
tỉ

1-Âënh nghéa v mủc âêch :
W
H
çnh5.3 - nh hỉåíng ca nhiãût âäü v thåìi gian âãún chiãưu
d
y låïp tháúm.
Tháúm cạc bon l phỉång phạp lm bo ha cạc bon vo bãư màût thẹp cạc bon tháúp
(%C d 0,25%) âãø sau khi nhiãût luûn bãư màût cọ âäü ỉïng cao, tênh chäúng ma mn låïn,
cn trong li váùn do v dai.
Mủc âêch cath
c ìi
áúm cạc bon l lm cho bãư màût thẹp cọ âäü cỉïng âãún 60 64 HRC
y
tênh chäúng mi mn cao, chëu mi täút, cn trong li bãưn, do dai våïi âäü cỉïng 30y40
HRC chëu ún, xồõn v va âáûp täút.
Sau khi tháúm cạc bon hm lỉåüng cạc bon åí låï bãư màût khong 0,80 1,00% l ph
åüpnl phỉång
üc sỉí dủng ráút láu âåìi v ráút phäø biãún åí Viãût Nam. Ty theo cháút
on thãø ràõn, thãø khê v thãø lng (hiãûn tải khäng sỉí dủng
çq ï âä ha
-Ch út th úm
y
h nháút, cn trong li cọ hảt nh mën, khäng cọ phe rit tỉû do. Tháúm cạcbo
phạp họa nhiãût luûnâỉå
tháúm ngỉåìi ta chia ra tháúm cạcb
vua üc ûi).
2-Tháúm cạc bon thãø ràõn :
ấá:
Gäưm cọ than gäù âỉåüc xay nh âãún cåỵ 3
y5mm chiãúm 85 90%, cháút xục tạc