134

môn thẩm định đối với từng dự án có thể áp dụng các cách linh hoạt: có thể đầy
đủ các hình thức tổ chức nói trên (có cả nhóm chuyên gia, có cả các tư vấn độc
lập), có thể sử dụng một hay một vài hình thức nêu trên (chỉ gồm nhóm chuyên
gia hay một vài tiểu ban chuyên môn, thậm chí có thể chỉ yêu cầu một vài
chuyên gia phản biện). Trên cơ sở ý kiến của các tư vấn chuyên môn nói trên, cơ
quan thẩm định sẽ xem xét quyết định để có ý kiến trình người có thẩm quyền
quyết định đầu tư.
Mặt khác, Bộ Kế hoạch và Đầu tư_ với tư cách là cơ quan thẩm định _ cần phối
hợp với các Bộ chuyên ngành, Hiệp hội tư vấn để hình thành mạng lưới đội ngũ
chuyên gia và tổ chức tư vấn tương đối ổn định, có mối quan hệ thường xuyên
để huy động nhanh, đáp ứng kịp thời yêu cầu của công tác thẩm định. Nhóm
chuyên gia liên ngành, các tiểu ban chuyên môn và tư vấn độc lập cũng cần sử
dụng thông tin, trao đổi, phối hợp với nhau trong quá trình thẩm định đánh giá
dự án theo nhiệm vụ được giao.
Việc thực hiện tốt một quy trình thẩm định hợp lý một mặt sẽ đảm bảo các yêu
cầu quản lý nhà nước, quản lý ngành và phối hợp được giữa các ngành, các địa
phương trong việc đánh giá thẩm định dự án, đồng thời đảm bảo tính khách
quan, cho phép phân tích sâu sắc, có căn cứ khoa học và thực tế các vấn đề
chuyên môn, giúp Bộ Kế hoạch và Đầu tư hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ thẩm
định của mình.
3.2.5. Giải pháp về cải cách công tác thẩm định dự án FDI.
Thông thường, các nhà đầu tư nước ngoài và đôi khi cả bên Việt Nam chỉ quan
tâm nhiều đến hiệu quả tài chính của dự án, bởi vì đứng về lợi ích riêng của nhà
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

135

đầu tư thì hiệu quả cao nhất là lợi nhuận thu được. Trong khi đó, nhà nước

công đoạn có thể phối hợp để kiểm tra ngay khi nghiên cứu, chứng minh tính
đúng đắn của việc nghiên cứu đó để đến khi thẩm định không phải thực hiện các
bước này.
Một điều đáng nói nữa là hiện nay trong phần lớn các liên doanh, phía Việt Nam
thường chỉ góp vốn bằng quyền sử dụng đất, đối tác nước ngoài góp vốn bằng
vật tư trang thiết bị và một phần tiền mặt. Lợi dụng những bất cập của các nhà
kinh doanh Việt Nam nên phía nước ngoài đã đưa vào nhiều liên doanh những
thiết bị cũ không đồng bộ hoặc khai khống giá cao hơn thực tế. Thiệt hại của
chúng ta về mặt này hết sức to lớn. Do đó, để hạn chế bớt những hậu quả đáng
tiếc xảy ra, Bộ Kế hoạch và Đầu tư không những chỉ thẩm định trên hồ sơ giấy
tờ để cấp giấy phép đầu tư mà còn nên bắt buộc kiểm tra tiến độ và sự góp vốn
của các bên liên doanh để có cơ sở pháp lý khẳng định giá trị góp vốn, giúp cho
phía Việt Nam không phải gánh chịu những hậu quả xấu xảy ra.
3.2.6. Giải pháp về xác định các tiêu chuẩn trong phân tích thẩm định, đánh giá
dự án .
Để thẩm định đánh giá dự án, vấn đề quan trọng và cần thiết là việc sử dụng các
chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật. Việc sử dụng các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật cần phải giải
quyết hai vấn đề là định lượng và xác định tiêu chuẩn để đánh giá của các chỉ
tiêu đó. Khâu yếu trong công tác thẩm định hiện nay chính là hai vấn đề trên. Để
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

137

khắc phục mặt yếu kém này, cần phải có một số giải pháp kịp thời và đòi hỏi sự
nỗ lực phối hợp của các cơ quan chuyên môn có liên quan:
+ Cần nhanh chóng thống nhất về nội dung, phương pháp đo lường một số chỉ
tiêu như chỉ tiêu sử dụng đất ở các khu công nghiệp, tính toán yếu tố lạm phát
trong các chỉ tiêu tài chính, chỉ tiêu và phương pháp tính các chỉ tiêu đánh giá
kinh tế, chỉ tiêu đánh giá về các yếu tố xã hội….
+ Xây dựng các chỉ tiêu hướng dẫn hoặc các tiêu chuẩn áp dụng cho từng loại

hoạch ngành, lãnh thổ, tổng sản phẩm chủ yếu. Trong quy hoạch cần khuyến
khích mạnh mẽ các dự án vào cá ngành chế biến xuất khẩu và công nghệ cao,
công nghiệp cơ khí, điện tử, năng lượng, những ngành ta có thế mạnh về nguyên
liệu và lao động nhằm góp phần làm biến đổi cơ cấu kinh tế và phân công lao
động xã hội. Xây dựng danh mục các dự án gọi vốn đầu tư nước ngoài quốc gia
cho thời kỳ 2001-2005, trong đó xác định rõ sản phẩm , công suất, tiến độ công
nghệ, thị trường tiêu thụ, địa bàn thực hiện dự án, các chính sách khuyến khích,
ưu đãi.
Bên cạnh đó, công tác thẩm định cũng sẽ được hỗ trợ đắc lực và giảm bớt được
tính phức tạp đáng kể mà vẫn đạt được mục tiêu hiệu quả thông qua việc đẩy
mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư. Hoạt động này sẽ nhằm khuyến khích đầu tư
nước ngoài vào các ngành mà Việt Nam có thế mạnh về nguyên liệu, lao động,
ưu tiên các nhà đầu tư có tiềm năng về tài chính và nắm bắt công nghệ nguồn,
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

139

các dự án có công nghệ hiện đại. Đồng thời có chính sách ưu đãi đặc biệt đối với
đầu tư vào các vùng sâu vùng xa. Để hoạt động cóhiệu quả, hệ thống xúc tiến
cần phải được tổ chức lại theo hướng:
+ Hoạch định một chiến lược xúc tiến đầu tư nhằm đáp ứng được nhu cầu của
mục tiêu ổn định và phát triển kinh tế xã hội.
+ Củng cố bộ phận xúc tiến đầu tư đủ mạnh về đội ngũ, mạnh về trình độ, năng
lực, theo hướng tập trung hoá cao độ chứ không phân tán, manh mún như hiện
nay.
+ Tăng cường và có kế hoạch đưa các Bộ, Viện, Trường và các cơ quan làm
công tác đối ngoại tham gia vào hoạt động xúc tiến đầu tư, phối hợp các chương
trình nghiên cứu nhằm tạo thế chủ động trong giao tiếp và xử lý các quan hệ với
bên ngoài.
+ Thiết lập quan hệ với các cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư của một số nước

tư nước ngoài; duy trì thường xuyên các cuộc gặp gỡ, đối thoại với cộng đồng
các nhà đầu tư.
+ Từng bước mở rộng phạm vi các dự án thuộc diện đăng ký cấp giấy phép đầu
tư, từng bước thực hiện thí điểm cơ chế đăng ký đầu tư. Cơ chế thẩm định cấp
giấy phép đầu tư chỉ nên thực hiện đối với các dự án lớn và thực sự quan trọng
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

141

để có thể tập trung nhiều hơn thời gian và công sức vào việc thẩm định các dự án
này.
+ Ngăn chặn, xử lý nghiêm khắc các hiện tượng sách nhiễu, cửa quyền, tiêu cực
và sự tắc trách trong công việc của cán bộ công quyền.
3.1.8. Giải pháp về nâng cao chất lượng con người.
Một trong những yếu tố khiến cho công tác thẩm định dự án chưa đạt được hiệu
quả như mong muốn là do một bộ phận những cán bộ làm công tác thẩm định
còn chưa được trang bị những kiến thức đầy đủ và cập nhật về dự án và kỹ năng
thẩm định dự án. Vì vậy, để công tác thẩm định được tốt hơn, cán bộ thẩm định
phải thường xuyên cập nhật những kiến thức mới, những quy định mới nhất của
nhà nước có liên quan đến lĩnh vực đầu tư. Đây là những quy định có tính chất
nghiêm ngặt và chặt chẽ để bảo vệ lợi ích của nhà nước, của chủ đầu tư và của
cả cộng đồng. Bên cạnh đó, một nhiệm vụ không thể thiếu được và mang tính
cấp bách là đẩy mạnh công tác đào tạo.
Công tác đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nâng cao trình độ nghiệp vụ từ
trước đến nay vẫn luôn được Bộ Kế hoạch và Đầu tư quan tâm và luôn được coi
là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Các cán bộ của Bộ Kế hoạch và Đầu tư
nói chung và cán bộ chuyên trách công tác thẩm định nói riêng đều đ• được cử đi
đào tạo ở nhiều loại hình khác nhau, cả trong và ngoài nước. Tuy nhiên với nhu
cầu đòi hỏi cấp bách hiện nay đối với đội ngũ làm công tác thẩm định dự án,
thiết thực nhất vẫn là phải mở thêm các lớp đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nghiệp


143

động trau dồi kiến thức, nâng cao trình độ, phát huy cao độ ý chí và nghị lực của
mình, tự tin trong quá trình phấn đấu và công tác.
Cần đa dạng hóa các loại hình đào tạo. Bộ Kế hoạch và Đầu tư là một đơn vị
then chốt, tập trung nhiều cán bộ quản lý kinh tế, quản lý dự án và cũng là nơi
cung cấp nhiều cán bộ quản lý cho hệ thống các Sở kế hoạch và đầu tư của các
tỉnh trên phạm vi toàn quốc. Vì vậy, đẩy mạnh công tác đào tạo cần phải gắn liền
với thực hiện đa dạng hoá đào tạo, phù hợp với nhu cầu đào tạo của từng địa
phương, từng lĩnh vực chuyên môn. Chỉ có đa dạng hoá các loại hình đào tạo
mới phát huy được nội lực của mỗi cán bộ nhân viên, của từng đơn vị thành viên
và toàn hệ thống, thực hiện mục tiêu cập nhật kiến thức, vừa nâng cao trình độ
cán bộ hiện tại, vừa chuẩn bị nguồn cán bộ cho tương lai để sớm thực hiện tiêu
chuẩn hoá đội ngũ cán bộ.
Xây dựng trung tâm đào tạo của Bộ thật sự trở thành một trung tâm mạnh về đào
tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ nghiệp vụ đối với cán bộ nhân viên. Từ khi
thành lập, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tập trung kinh phí đào tạo và bồi dưỡng
của cơ quan để mở các lớp tập trung về bồi dưỡng kiến thức quản lý kinh tế cho
gần 200 người, lớp nghiệp vụ cho 512 người, lớp tại chức trung cấp lý luận 62
người và ngoại ngữ anh văn 135 người. Với cách tổ chức như vậy đã tạo nên
một đội ngũ đông đảo cán bộ được nâng cao trình độ, kiến thức đáp ứng yêu cầu
công tác. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đã mở các lớp tập huấn cho các tỉnh và
thành phố về công tác kế hoạch, tài chính, đầu tư, thẩm định dự án, đấu thầu,
quản lý ODA…cho hàng nghìn lượt người. Công tác này cần được tiếp tục phát
huy và mở rộng:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

144


kênh thu hút đầu tư mới; cho phép các tập đoàn lớn có nhiều dự án ở Việt Nam
thành lập các công ty quản lý vốn; đẩy nhanh việc thí điểm cổ phần hóa các
doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, ban hành danh mục lĩnh vực cho phép nhà đầu
tư nước ngoài được mua cổ phần của doanh nghiệp Việt Nam; thành lập một số
mô hình khu kinh tế mở.
Soát lại giá cho thuê đất, miễn giảm tiền thuê đất trong một số năm đầu để tạo
thuận lợi cho các doanh nghiệp; giải quyết dứt điểm vấn đề đền bù, giải phóng
mặt bằng đang gây ách tắc đối với việc triển khai dự án. Giá cả đền bù, giải
phóng mặt bằng phải hợp lý, không phân biệt đối xử với dự án đầu tư nước
ngoài và trong nước để tránh đẩy giá thuê đất thực tế lên cao. Cần sớm chấm dứt
cơ chế các doanh nghiệp Việt Nam góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất,
chuyển sang thực hiện chế độ nhà nước cho thuê đất.

Ngân hàng nhà nước cùng với Bộ tư pháp, Tổng cục địa chính ban hành các văn
bản hướng dẫn việc thế chấp giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất
tại các tổ chức tín dụng hoạt động tại Việt Nam; nghiên cứu khả năng cho phép
các dự án lớn và dự án xây dựng cơ sở hạ tầng được thế chấp quyền sử dụng đất
ở tổ chức tài chính nước ngoài.
Xử lý linh hoạt các hình thức đầu tư : Ngoài các dự án không cấp phép đầu tư,
các dự án do yêu cầu an ninh quốc phòng, giữ gìn bản sắc dân tộc về văn hoá,
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

146

thuần phong mỹ tục và những dự án quốc kế dân sinh quan trọng, cần mở rộng
danh mục các dự án cho phép nhà đầu tư nước ngoài được chủ động lựa chọn
hình thức đầu tư xuất phát từ hiệu qủa sản xuất kinh doanh; xử lý linh hoạt việc
cho phép các liên doanh trong một số trường hợp được chuyển đổi hình thức đầu
tư sang doanh nghiệp 100% vốn trong nước hoặc 100% vốn nước ngoài.
3.3. Kiến nghị.

khoa học Công nghệ và Môi trường để nâng cao trình độ cũng như cập nhật các
kiến thức mới nhất về công nghệ của thế giới nhằm nâng cao chất lượng thẩm
định về mặt kỹ thuật công nghệ của dự án.
3.3.2. Kiến nghị với Chính phủ và các Bộ có liên quan.
Chính phủ cần nghiên cứu xây dựng một dự án có quy mô quốc tế về việc hình
thành một trung tâm thông tin kinh tế tại Việt Nam. Vai trò của nó sẽ tương tự
như một siêu thị thông tin mà từ đó các cá nhân và đơn vị có nhu cầu sẽ được
cung cấp các thông tin đầy đủ, nhanh chóng và chính xác nhất phục vụ cho công
tác nghiên cứu, xây dựng kế hoạch hay điều tra kinh tế. Trung tâm sẽ hoạt động
như một nguồn thông tin hai chiều, cung cấp cho trong nước những thông tin
kinh tế từ nước ngoài và ngược laị, Chính phủ và các đối tác kinh tế nước ngoài
cũng có thể tìm thấy những thông tin cập nhật về mặt thuộc lĩnh vực kinh tế của
Việt Nam.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

148

Đề nghị Chính phủ giao cho các bộ ngành có liên quan triển khai nghiên cứu Bộ
luật đầu tư chung nhằm tạo nên một cơ sở pháp lý tiêu chuẩn và ổn định hướng
dẫn và điều chỉnh có hiệu quả hơn nữa đối với hoạt động đầu tư.
Đề nghị Chính phủ chỉ đạo, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương rà soát lại
các văn bản pháp quy liên quan đến đầu tư nước ngoài, bãi bỏ những văn bản,
những loại giấy phép không còn cần thiết; xây dựng quy chế phối hợp với các
Bộ, ngành , địa phương trong quản lý hoạt động đầu tư nước ngoài; xây dựng đề
án về đăng ký cấp phép và đăng ký đầu tư.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com