5

TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 63, 2010 NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH LIỀU LƯỢNG ĐẠM, LÂN VÀ KALI
HỢP LÝ CHO XÀ LÁCH (lactuca sativa L.) TRỒNG TRONG NHÀ MÀNG
TẠI BẢO LỘC, LÂM ĐỒNG
Đoàn Thị Hồng Cam, Nguyễn Đình Thi, Lê Diệu Tâm
Trường Đại học Nông Lâm, đại học Huế
TÓM TẮT
Nghiên cứu này được tiến hành nhằm xác định liều lượng đạm, lân và kali thích hợp
cho cây rau xà lách trồng trong nhà màng tại Bảo Lộc, Lâm Đồng. Từ đó góp phần hoàn thiện
quy trình thâm canh cây xà lách trồng trong nhà màng. Kết quả nghiên cứu cho thấy: 1) sử
dụng đạm, lân và kali với liều lượng 60 kg N/ha, 60 kg P
2
O
5
/ha, 20 kg K
2
O/ha có tác dụng tốt
nhất cho cây xà lách trồng ở đây sinh trưởng phát triển và tạo năng suất; 2) năng suất xà lách
tăng 7,64 – 27,80 % o với đối chứng; 3) chỉ số VCR đạt 11,11-13,39.
Từ khoá: đạm, lân, kali, sinh trưởng và năng suất xà lách

1. Đặt vấn đề
Những năm gần đây, ngành rau quả ở tỉnh Lâm Đồng phát triển khá mạnh, nhiều
kỹ thuật mới được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất trong đó có kỹ thuật trồng cây trong
nhà màng [10]. Trong các đối tượng cây trồng trong nhà màng, xà lách là loại rau ăn lá
được gieo trồng với diện tích lớn do giá trị dinh dưỡng, giá trị sử dụng và đặc biệt là giá
trị kinh tế to lớn của nó [3], [6]. Tuy nhiên, liều lượng đạm, lân và kali bón cho cây xà

- Mỗi thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối hoàn toàn ngẫu nhiên
(RCBD) với 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm là 4,5 m
2
. Các thí nghiệm cụ thể
như sau:
+ Thí nghiệm 1: Xác định liều lượng đạm cho xà lách trồng trong nhà màng tại
Bảo Lộc, Lâm Đồng. Thí nghiệm gồm 6 công thức với liều lượng các loại phân bón cho
1 ha như sau:
1. 0 kg N + nền 1
2. 30 kg N + nền 1
3. 60 kg N + nền 1
4. 90 kg N + nền 1
5. 120 kg N + nền 1
6. 150 kg N + nền 1
Nền 1: 80 kg P
2
O
5
+ 20 kg K
2
O + 2 tấn vôi + 16 tấn phân chuồng hoai mục
+ Thí nghiệm 2: Xác định liều lượng lân cho xà lách trồng trong nhà màng tại
Bảo Lộc, Lâm Đồng. Thí nghiệm gồm 6 công thức với liều lượng các loại phân bón cho
1 ha như sau:
1. 0 kg P
2
O
5
+ nền 2
2. 20 kg P

Bảo Lộc, Lâm Đồng. Thí nghiệm gồm 6 công thức với liều lượng các loại phân bón cho
1 ha như sau:
1. 0 kg K
2
O + nền 3
2. 10 kg K
2
O + nền 3
3. 20 kg K
2
O + nền 3
4. 30 kg K
2
O + nền 3
5. 40 kg K
2
O + nền 3
6. 50 kg K
2
O + nền 3
Nền 3: 90 kg N + 80 kg P
2
O
5
+ 2 tấn vôi + 16 tấn phân chuồng hoai mục
- Các chỉ tiêu nghiên cứu gồm: thời gian sinh trưởng phát triển (ngày), chiều cao
cây (cm), đường kính tán cây (cm), chiều dài lá (cm), chiều rộng lá (cm), số lá xanh trên
cây (lá), khối lượng 1 cây (g), năng suất (tấn/ha), VCR. Mỗi chỉ tiêu được xác định theo
phương pháp nghiên cứu tương ứng, đang được sử dụng cho xà lách [5].
Số liệu thô được xử lý thống kê sinh học theo chương trình Excel và MSTATC.

14,78c 23,89c 28,17c 32
30 14,73b 20,07b 15,75b 24,91bc 31,67b 31
60 16,27a 21,42ab 17,74a 25,59ab 33,75a 30
90 16,22a 21,48ab 17,69a 26,04ab 32,95ab 30
120 16,20a 21,52a 17,13ª 26,09a 32,01ab 30
150 16,13ab 21,55a 16,97ª 26,19a 31,94ab 30
LSD
0,05
1,434 1,447 0,917 1,140 2,014 -
8

Nghiên cứu ảnh hưởng của các liều lượng đạm đến sinh trưởng, năng suất và
hiệu quả kinh tế của cây xà lách trồng trong nhà màng ở Bảo Lộc, Lâm Đồng, kết quả
thu được trình bày ở các bảng 1 – 3 cho thấy:
Tăng liều lượng đạm bón đã tăng các chỉ tiêu thân lá xà lách, cây rau tốt hơn so
với đối chứng không bón, theo đó thời gian sinh trưởng của cây rau cũng được rút ngắn
1 – 2 ngày. Giữa các công thức bón 60 – 150 kg N/ha không có sự sai khác thống kê về
các chỉ tiêu sinh trưởng thân lá.
Nhờ sự tăng trưởng các chỉ tiêu sinh trưởng thân lá, khối lượng vật chất cây xà
lách tích luỹ ở các công thức có bón đạm đều lớn hơn so với đối chứng, đặc biệt là từ
mức bón 60 kg N/ha trở lên. Năng suất thực thu xà lách tăng 12,71 – 28,95% so với đối
chứng.
Bảng 2. Ảnh hưởng của liều lượng đạm đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất xà lách
Lượng đạm
(kg N/ha)
KLTB
1 cây
(g/cây)
KLTB ăn
được 1 cây


VCR
Tổng So đ/c
0 (đ/c) 11,33 - - - - -
30 12,77 1,44 7.200 652 6.548 11,04
60 14,48 3,15 15.750 1.304 14.446 12,08
90 14,53 3,20 16.000 1.957 14.043 8,18
9

120 14,59 3,26 16.300 2.609 13.691 6,25
150 14,61 3,28 16.400 3.261 13.139 5,03
Theo quy trình khuyến cáo bón đạm cho xà lách trồng trong nhà màng tại đây là
90 kg N/ha. Theo chúng tôi, có thể khi được trồng trong điều kiện có che chắn, sự hao
hút đạm do bay hơi hoặc rửa trôi giảm. Vì vậy chỉ cần bón 60 kg N/ha cây xà lách đã
cho năng suất cao và cho hiệu quả kinh tế lớn nhất.
3.2. Ảnh hưởng của lân đến sinh trưởng, năng suất và hiệu quả kinh tế xà
lách
Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của các liều lượng lân đến sinh trưởng, năng suất
và hiệu quả kinh tế cây xà lách trồng ở Bảo Lộc, Lâm Đồng trình bày ở bảng 4 – 6 cho
thấy:
Tăng lượng lân bón cho xà lách cũng có ảnh hưởng nhất định đến các chỉ tiêu
thân lá. Thời gian sinh trưởng ở các mức bón 60 – 80 kg P
2
O
5
/ha ngắn hơn so với đối
chứng và các công thức có liều lượng bón thấp hơn 1 ngày. Từ liều lượng bón 40 kg P
2
O
5

(ngày)
0 (đ/c) 16,53c 19,69c 16,74c 25,63c 31,09c 31
20 16,87bc 20,37b 17,36b 26,45bc 32,65bc 31
40 18,07ab 20,42b 17,46b 27,26abc 34,40ab 31
60 19,40a 20,68ab 18,54a 28,20ab 35,46a 30
80 19,33a 21,13a 18,55a 28,90a 35,75a 30
100 19,27a 21,15a 18,56a 29,11a 35,90a 30
LSD
0,05
1,393 0,657 1,026 2,340 2,544 -
Theo số liệu ở bảng 5, chỉ tiêu cấu thành năng suất và năng suất xà lách tăng khá
rõ ở những công thức có liều lượng bón 40 kg P
2
O
5
/ha trở lên. Theo đó, năng suất thực thu
tăng 9,59 – 14,42 % so với đối chứng. Nếu so với mức tăng khi thay đổi liều lượng bón đạm,
việc bón lân ít có tác dụng tăng khối lượng cây tích luỹ được. Nhưng với vai trò sinh lý của P,
bón lân sẽ giúp cây rau sinh trưởng cân đối hơn.
10

Bảng 5. Ảnh hưởng của liều lượng lân đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất xà lách
Lượng lân
(kgP2O5/ha)
KLTB 1
cây
(g/cây)
KLTB ăn
được 1 cây
(g/cây)

5
/ha.
Bảng 6 Ảnh hưởng của liều lượng lân đến hiệu quả kinh tế sản xuất xà lách
Lượng lân
(kgP
2
O
5
/ha)

NSTT (tấn/ha)
Tăng thu
(1000đ/ha)

Tăng chi
(1000đ/ha)

Lãi tăng
(1000đ/ha)

VCR
Tổng So đ/c
0 (đ/c) 13,87 - - - - -
20 14,53 0,66 3.300 300 3.000 11,00
40 15,20 1,33 6.650 600 6.050 11,08
60 15,87 2,00 10.000 900 9.100 11,11
80 15,87 2,00 10.000 1.200 8.800 8,33
100 15,81 1,94 9.700 1.500 8.200 6,47
3.3. Ảnh hưởng của kali đến sinh trưởng, năng suất và hiệu quả kinh tế xà
lách

trưởng
(ngày)
0 (đ/c) 18,07b 18,21b 16,47b 24,23b 31,50b 34
10 19,27a 21,13a 18,24a 27,38a 34,22a 33
20 19,33a 21,17a 18,25a 27,99a 34,31a 33
30 19,40a 20,99a 18,28a 26,51a 33,77a 32
40 19,47a 21,01a 17,96a 27,25a 33,82a 32
50 19,53a 21,03a 18,08a 27,04a 33,81a 31
LSD
0,05
1,062 1,44 1,032 1,963 1,830 -
Do ảnh hưởng không lớn đến việc tăng sinh trưởng thân lá nên khi bón kali,
năng suất cây rau ít tăng hơn so với bón đạm và lân. Có lẽ đó là một trong những lý do
mà người dân trồng rau ăn lá thường ít chú ý bón kali cho cây, đặc biệt vào những tháng
có nhiệt độ cao. Ở liều lượng bón 30 – 50 kg K
2
O/ha, năng suất thực thu tăng 8,57 –
10,50 % và có sai khác thống kê so với đối chứng.
Bảng 8. Ảnh hưởng của liều lượng kali đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất xà lách
Lượng kali

(kg
K
2
O/ha)
KLTB
1 cây
(g/cây)
KLTB ăn
được 1 cây

Tăng thu
(1000đ/ha)

Tăng chi
(1000đ/ha)

Lãi tăng
(1000đ/ha)

VCR
Tổng So đ/c
0 (đ/c) 14,00 - - - - -
10 14,40 0,40 2.000 200,4 1.799,6 9,98
20 15,07 1,07 5.350 399,6 4.950,4 13,39
30 15,20 1,20 6.000 600,0 5.400,0 10,00
40 15,33 1,33 6.650 800,4 5.849,6 8,31
50 15,47 1,47 7.350 999,6 6.350,4 7,35
Như vậy, bón kali cho xà lách trồng trong nhà màng tuy ít có tác dụng tăng sinh
khối rau nhưng có thể kali đã ảnh hưởng lớn đến các quá trình trao đổi chất khác diễn ra
trong cây. Vì thế khi bón kali chỉ số VCR đạt được ở mức cao, lượng kali xà lách cần là
không lớn.
4. Kết luận và kiến nghị
Từ các kết quả thu được, chúng tôi có một số kết luận và đề nghị như sau:
4.1. Kết luận
- Tăng liều lượng đạm có xu hướng rút ngắn thời gian sinh trưởng của xà lách. Từ
mức bón 60 - 150 kg N/ha, xà lách có sự sinh trưởng thân lá tăng ở mức sai khác ý nghĩa
so với mức bón thấp hơn. Tại mức bón 60 kg N/ha, năng suất xà lách tăng 27,80% so với
đối chứng và chỉ số VCR đạt cao nhất (VCR = 12,08). Ở mức bón 60 kg N/ha không có
sự sai khác thống kê với mức bón cao hơn.
- Thay đổi liều lượng lân từ 0 đến 100 kg P

5
/ha
+ 20 kg K
2
O/ha cho xà lách trồng trong nhà màng ở Bảo lộc, Lâm Đồng
- Tiếp tục nghiên cứu sử dụng hợp lý các loại phân bón đa lượng, vi lượng khác
cho cây xà lách, từ đó hoàn thiện quy trình thâm canh cây xà lách ở đây.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Nguyễn Văn Bộ, Bón phân cân đối và hợp lý cho cây trồng, NXB Nông nghiệp, 2008.
[2]. Tạ Thu Cúc, Giáo trình kỹ thuật trồng rau, NXB Hà Nội, 2005.
[3]. Huỳnh Thị Dung, Nguyễn Duy Điềm, Hướng dẫn trồng rau sạch, NXB Phụ nữ, 2007.
[4]. Nhiều tác giả, Quy trình sản xuất rau xà lách huyện Đức Trong, Sở NN và PTNT Lâm
Đồng, 2009.
[5]. Nhiều tác giả, Sổ tay phương pháp nghiên cứu khoa học ngành Nông học, Trường đại
học Nông Lâm Huế, 1998.
[6]. Lê Thị Khánh, Giáo trình cây rau, NXB Đại học Huế, 2009.
[7]. Phạm Thị Thuỳ, Sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt
(GAP), NXB Nông nghiệp, 2006.
[8].
[9].
[10].

STUDY ON NITROGEN, PHOSPHORUS AND POTASSIUM APPLICATION
RATES FOR LETTUCE CULTIVATION IN NET HOUSE
AT BAOLOC TOWN, LAMDONG PROVINCE
Doan Thi Hong Cam, Nguyen Dinh Thi, Le Dieu Tam
College of Agriculture and Forestry, Hue University
SUMMARY
This research was carried out to identify the best rates of nitrogen, phosphorus and