SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRUNG TÂM NUÔI DẠY TRẺ KHUYẾT TẬT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP VỀ CÔNG
TÁC CAN THIỆP SỚM
CHO TRẺ KHIẾM THÍNH TẠI
GIA ĐÌNH

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay công tác giáo dục trẻ khuyết tật rất được quan tâm, hầu như các
tỉnh thành trên cả nước đều có trường chuyên biệt để chăm sóc giáo dục cho trẻ
khuyết tật. Chiến lược Giáo dục trẻ khuyết tật Việt Nam đã được Bộ Giáo dục và
Đào tạo khẳng định chủ yếu là giáo dục hòa nhập. Hướng tới các trẻ khuyết tật sẽ
được tạo cơ hội học tập như trẻ bình thường. Để thực hiện được mục tiêu trên thì
vai trò công tác can thiệp sớm cho trẻ có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác giáo
dục trẻ khuyết tật, là bước đầu quyết định sự thành công của giáo dục hòa nhập và
được tiến hành trong giai đoạn trẻ từ 0 đến 6 tuổi.
Công tác can thiệp sớm cho trẻ khiếm thính tại Đồng Nai hiện nay hiệu quả
chưa cao, xã hội và phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của công tác
can thiệp sớm nên gia đình có con em bị khuyết tật nói chung và các em khiếm
thính nói riêng còn gặp nhiều hạn chế trong cuộc sống, học tập và sinh hoạt giao
tiếp. Có những trẻ nếu được can thiệp sớm có thể phục hồi chức năng nghe, nói
bình thường, mang lại hiệu quả rất cao nếu chậm trễ trẻ sẽ bị thiệt thòi rất lớn mất

Hiện tại, những trẻ khiếm thính trong chương trình được can thiệp sớm đã có
phát triển ngôn ngữ và nhận thức rất tốt. Được các chuyên gia thính học và các
giáo viên Trung tâm dạy trẻ điếc hỗ trợ nên phụ huynh có nhiều kinh nghiệm trong
việc chăm sóc, nuôi dạy trẻ học nghe, học nói ngay từ khi được chẩn đoán là bị
khuyết tật thính giác và mang lại hiệu quả cao hơn.
Năm học 2011-2012, Trung tâm Nuôi dạy trẻ khuyết tật Đồng Nai tiếp tục
điều tra, tìm hiểu để hỗ trợ cho trẻ khiếm thính tại gia đình nhằm phục hồi chức
năng nghe cho trẻ, tư vấn phụ huynh suốt giai đoạn trẻ từ 0 tuổi đến 6 tuổi được
can thiệp sớm trước khi trẻ vào học lớp Một.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
2.1. Nội dung thực hiện
a) Một số khái niệm công cụ
Khái niệm về Can thiệp sớm: can thiệp sớm là việc trợ giúp nhằm vào tất cả
trẻ em có nguy cơ bị điếc, là quá trình bao gồm toàn bộ từ phát hiện, chẩn đoán
sớm cho đến lúc trẻ đến tuổi đi học tiểu học. Can thiệp sớm liên quan đến trẻ, cha
mẹ, gia đình và cả mạng lưới phục vụ y tế, tâm lí, giáo dục… Bản chất của can
thiệp sớm là sự hỗ trợ trẻ khiếm thính thông qua gia đình, nhằm giúp các em học
nghe, học nói ngay từ khi được chẩn đoán là khuyết tật thính giác. Dựa vào độ tuổi
trẻ sống tại gia đình hay lên lớp mà chương trình can thiệp sớm chia làm hai giai
đoạn: từ 0-3 tuổi là giai đoạn hướng dẫn phụ huynh và từ 3-6 tuổi giai đoạn trẻ học
mẫu giáo. Công tác hướng dẫn phụ huynh được thực hiện trong suốt quá trình giáo
dục trẻ khiếm thính bao gồm cả giai đoạn trẻ học mẫu giáo.
 Máy trợ thính: máy trợ thính là loại thiết bị điện tử dùng khuếch đại âm
thanh, giúp người khiếm thính có thể tiếp cận âm thanh một cách tốt nhất.
 Thính lực đồ: là biểu đồ ghi lại kết quả, kiểm tra thính lực do nhà thính học
ghi lại, độ lớn (cường độ) âm thanh mà trẻ bắt đầu nghe được ở mỗi độ cao (tần số)
được đo. Hay nói cách khác thính lực đồ cho ta biết cường độ âm thanh nhỏ nhất
mà trẻ nghe được ở mỗi tần số còn gọi là ngưỡng nghe.
Ví dụ: nói thầm 30 dB, nói thường 60 dB, tiếng xe tải chạy 85 dB, tiếng máy
bay 120 dB.

bước sau:
a) Phát hiện - chẩn đoán
 Phát hiện
Trẻ bị khiếm thính do nhiều nguyên nhân khác nhau. Có thể bị điếc bẩm
sinh, cũng có thể do tác động các yếu tố bên ngoài như dùng kháng sinh liều cao,
bị tổn thương về cơ quan thính giác… Ở mỗi nguyên nhân điếc khác nhau có ảnh
hưởng khác nhau đến khả năng nghe và phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Phát hiện là tìm những dấu hiệu cho thấy sự phát triển của trẻ có nguy cơ
đang tiến triển một cách không bình thường. Phát hiện sớm bao gồm quan sát bằng
mắt hoặc sử dụng các biện pháp khoa học để tìm ra những dấu hiệu bất thường
trong sự phát triển của trẻ.
Phụ huynh có vai trò quan trọng trong việc phát hiện trẻ điếc. Nếu phát hiện
sớm và chủ động tìm đến sự giúp đỡ của giáo viên và chuyên gia thính học thì trẻ
sẽ có cơ hội phục hồi chức năng và phát triển tốt hơn.
Ngoài phụ huynh phát hiện trẻ điếc, thì các dịch vụ y tế về chăm sóc thính
học tại địa phương, cơ quan chăm sóc bảo vệ bà mẹ và trẻ em cũng cần quan tâm
giúp đỡ, hướng dẫn phụ huynh, khảo sát điều tra về nhu cầu và năng lực của trẻ.
 Chẩn đoán
Khi nghi ngờ trẻ có vấn đề về thính giác, hãy đưa trẻ đi kiểm tra tại Trung
tâm thính học. Kết quả về bệnh lý và mức độ khuyết tật chỉ có thể có được sau quá
trình chẩn đoán để tìm ra biện pháp chữa trị hoặc điều trị phù hợp.
Khi kết quả chẩn đoán khẳng định trẻ bị mất thính lực, Trung tâm thính
học sẽ khuyến nghị gia đình nên cho trẻ sớm tham gia chương trình can thiệp
sớm.
b) Can thiệp
Việc chẩn đoán và đánh giá là bước đầu của quá trình thực hiện can thiệp
sớm, nhờ đó ta có cái nhìn khái quát, chính xác về khả năng của trẻ, nắm được
những thông tin về tính cách, sở thích, đặc điểm khuyết tật của trẻ. Từ đó, có cơ sở
lập kế hoạch chăm sóc giáo dục phù hợp khả năng của trẻ.
Bước 1: Đánh giá ban đầu

học hòa nhập.
 Trách nhiệm của từng cá nhân trong chương trình.
 Kế hoạch đánh giá định kỳ thực hiện ít nhất 1 lần/năm.
Kế hoạch phục vụ từng gia đình là mối thiết lập giữa gia đình và người cung
cấp dịch vụ, trong đó trình bày những vấn đề và mối quan tâm của gia đình về trẻ
có nhu cầu đặc biệt, trong hoàn cảnh cụ thể của gia đình. Nhấn mạnh sự cộng tác
giữa gia đình và các chuyên gia, xác nhận quyền của gia đình trong việc lựa chọn
quyết định thực hiện những gì tốt nhất cho trẻ.
Hình thức can thiệp sớm tại nhà
Theo hình thức này, chuyên gia can thiệp sớm sẽ đến nhà để hướng dẫn phụ
huynh cách chăm sóc và giáo dục trẻ, dựa trên kế hoạch giáo dục cá nhân và kế
hoạch phục vụ tại gia đình, hình thức này đòi hỏi nhà trường phải có đội ngũ
chuyên trách làm công tác can thiệp sớm. Cán bộ chuyên trách là những người vừa
có kiến thức và kĩ năng làm việc với trẻ nhỏ vừa có kĩ năng tư vấn và hướng dẫn
phụ huynh. Ngoài ra, để phụ huynh có thể làm tốt nhiệm vụ giữ vai trò quyết định
đối với sự phát triển của trẻ, chương trình cần tổ chức các buổi hội thảo hay các
buối tập huấn nhằm trang bị những kiến thức và kĩ năng nuôi dạy chăm sóc trẻ có
nhu cầu đặc biệt cho phụ huynh, hoặc tổ chức nhiều hình thức khác nhau để phụ
huynh cùng sinh hoạt, trao đổi, chia sẻ những kinh nghiệm nuôi dạy con tốt nhất.
Hình thức thăm viếng tại nhà
Theo hình thức này, chuyên gia cũng đến thăm trẻ tại nhà theo định kỳ
nhưng ít hơn nhiều so với can thiệp sớm tại nhà. Trẻ sẽ tham gia học một số buổi
tại các trường, nhà trẻ, mẫu giáo của địa phương và một số buổi tại nhà. Trong thời
gian này, các chuyên gia đến để cùng gia đình theo dõi, đánh giá sự tiến bộ của trẻ
và hướng dẫn phụ huynh làm tốt hơn việc nuôi dạy trẻ ở nhà đồng thời phối hợp
giáo viên ở trường một số cách hỗ trợ đặc biệt cho trẻ. Hình thức này, đòi hỏi các
chuyên gia can thiệp sớm vừa có kĩ năng tư vấn phụ huynh, vừa có kiến thức và kĩ
năng dạy trẻ mầm non và giáo dục đặc biệt.
Kết luận:
Trong quá trình can thiệp sớm, trẻ khiếm thính được hỗ trợ để phục hồi chức

Ngày tham gia can thiệp sớm cùng gia đình: 20/9/2011.
Hoàn cảnh gia đình: là con thứ ba trong gia đình, kinh tế khó khăn, đông anh
em, ba và mẹ là công nhân, là người trực tiếp chăm sóc và giáo dục em.
Địa chỉ: 105/3A,KP1,P. Tân Biên, Tp. Biên Hòa, Đồng Nai.
Tình trạng ban đầu: có phản ứng với âm thanh, còn nhút nhát. Trẻ được can
thiệp sớm tại Trung tâm điếc Thuận An từ 5/2010 và đi nhà trẻ. Sau 1 năm can
thiệp trẻ có chuyển biến một ít. Đến ngày 20/9/2011 trẻ được giáo viên Trung tâm
Nuôi dạy trẻ khuyết tật Đồng Nai hỗ trợ.
Kết quả học tập trên tiết cá nhân: trẻ linh hoạt, hiếu động hơn, nghe nói tốt
các từ: ông, bà, ba mẹ, đu quay, bóng; nói được câu ngắn: con đi chơi, em ăn cơm,
em đi học,…
Nhận xét chung: Trẻ học lớp mẫu giáo bình thường, có giáo viên trường
chuyên biệt hỗ trợ học tập trên tiết cá nhân 2 buổi/ tuần để luyện nghe, luyện nói
tốt hơn.
2. Em: Nguyễn Đức Thành, sinh ngày 16/10/2006, đeo máy sau tai, loại
máy PHONAX (Naida) số III, đeo từ lúc cháu được hai tuổi rưỡi. Nguyên nhân
điếc do mẹ mang thai bị sốt Rubella. Cơ quan chẩn đoán, bệnh viện Tai-Mũi-Họng
TP. Hồ Chí Minh. Kết quả: tai trái 70db, tai phải 100db.
Hoàn cảnh gia đình: là con thứ nhất trong gia đình, được sự quan tâm chăm
sóc đặc biệt, ba mẹ thường xuyên trò chuyện cùng trẻ. Ba là bộ đội, mẹ là công
nhân; người trực tiếp chăm sóc và giáo dục em là mẹ, cô giáo dạy mầm non và
giáo viên trường chuyên biệt.
Địa chỉ: ấp An Hòa, xã Hóa An, phường Bửu Hòa, Tp. Biên Hòa, tỉnh Đồng
Nai.
Tình trạng ban đầu: nhút nhát, trẻ có phản ứng với âm thanh, biết hợp tác
Qua 1 năm can thiệp trẻ có chuyển biến tốt.
Biểu hiện học tập trên tiết cá nhân: tự tin, chịu khó học tập, chú ý lắng nghe
và làm theo hiệu lệnh của cô giáo. Nói được câu ngắn: mẹ Trang ơi; mẹ ơi, cho con
uống nước; bố đi làm rồi; cháu học trường mầm non Vân Thủy; … Vốn từ nhiều,
hiểu biết và giao tiếp tốt ở mức có thể.

 Phụ huynh chưa được tập huấn về kĩ năng giao tiếp và chăm sóc trẻ trong
giai đoạn can thiệp sớm.
IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Trên đây, là “Một số biện pháp về công tác can thiệp sớm cho trẻ khiếm
thính tại gia đình”, chúng tôi mong muốn chia sẻ những kinh nghiệm về công tác
giáo dục trẻ khiếm thính đến với các phụ huynh để có cách nhìn nhận và có hướng
đi đúng nhằm giúp con em mình có đủ điều kiện được học hòa nhập cùng cộng
đồng như những trẻ em bình thường khác.Những năm tháng đầu tiên của cuộc đời
là những năm tháng rất quan trong đối với mọi trẻ, trong đó có trẻ khuyết tật nói
chung và trẻ khiếm thính nói riêng, những năm này nền tảng cuộc sống của trẻ
được hình thành và phát triển nhân cách con người mới toàn diện. Can thiệp sớm
góp phần phát hiện ngăn ngừa những nhân tố nguy hiểm tới đứa trẻ, thực hiện chức
năng chữa bệnh, phục hồi chức năng thính giác cho trẻ khiếm thính. Trẻ được can
thiệp sớm càng tốt, hạn chế những khiếm khuyết của bản thân trẻ sau này, trẻ sẽ
nhận thức được tốt hơn về mọi vấn đề trong lĩnh vực đời sống và xã hội.
Để công tác can thiệp sớm cho trẻ khiếm thính tại gia đình có hiệu quả ta
cần có sự phối hợp các cấp, các ngành trong tổ chức thực hiện can thiệp sớm như
cơ quan chương trình can thiệp sớm, cơ sở y tế, sở thương binh và xã hội, các tổ
chức xã hội, những mạnh thường quân, cơ quan tuyên truyền thông tin … công tác
can thiệp sớm thật sự có hiệu quả khi có sự hợp tác giữa các ban ngành trên. Hiện
nay, bằng những thiết bị hiện đại trong y học, công tác phát hiện sớm được thực
hiện ngay khi trẻ còn trong thời kì thai nhi, trong bụng mẹ; đối với đối tượng có
nguy cơ, gia đình có người bị điếc, khuyết tật trí tuệ, mẹ ốm trong thời kì mang
thai đều được khám sàng lọc và có kết quả để phòng ngừa ngăn chặn kịp thời.
Chúng ta cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để các bà mẹ mang thai được khám
kịp thời và có biện pháp can thiệp thích hợp ngay từ khi trẻ mới sinh ra, tránh
những thiệt thòi cho trẻ sau này.
Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho công tác can thiệp sớm đi
vào hoạt động ở từng địa phương. Xây dựng phòng thính học chuyên dùng luyện
nghe, luyện nói cho trẻ khiếm thính nhằm phục hồi chức năng nghe. Các trang thiết

Công nghệ và Môi trường. Trung tâm Giáo dục trẻ khiếm thính TP. Hồ Chí Minh -
Huỳnh Thị Thanh Bình (2000).
3. Đại cương giáo dục trẻ khiếm thính - Nguyễn Thị Hoàng Yến (2007) - NXB
Sư phạm Hà Nội.
4. Tìm hiểu thực trạng công tác can thiệp sớm cho trẻ khiếm thính tại một số
trường chuyên biệt TP. Hồ Chí Minh - Đề tài nghiên cứu Khoa học Công nghệ cấp
cơ sở - Đặng Thị Mỹ Phương (2010)
Biên Hòa, ngày 28 tháng 4 năm 2012
Người thực hiện
Nguyễn Thị Ba