SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRUNG TÂM NUÔI DẠY TRẺ KHUYẾT TẬT
MỘT SỐ BIỆN PHÁP VỀ CÔNG TÁC CAN THIỆP SỚM
CHO TRẺ KHIẾM THÍNH TẠI GIA ĐÌNH
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay công tác giáo dục trẻ khuyết tật rất được quan tâm, hầu
như các tỉnh thành trên cả nước đều có trường chuyên biệt để chăm sóc
giáo dục cho trẻ khuyết tật. Chiến lược Giáo dục trẻ khuyết tật Việt Nam
đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định chủ yếu là giáo dục hòa
nhập. Hướng tới các trẻ khuyết tật sẽ được tạo cơ hội học tập như trẻ
bình thường. Để thực hiện được mục tiêu trên thì vai trò công tác can
thiệp sớm cho trẻ có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác giáo dục trẻ
khuyết tật, là bước đầu quyết định sự thành công của giáo dục hòa nhập
và được tiến hành trong giai đoạn trẻ từ 0 đến 6 tuổi.
Công tác can thiệp sớm cho trẻ khiếm thính tại Đồng Nai hiện nay
hiệu quả chưa cao, xã hội và phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan
trọng của công tác can thiệp sớm nên gia đình có con em bị khuyết tật
nói chung và các em khiếm thính nói riêng còn gặp nhiều hạn chế trong
cuộc sống, học tập và sinh hoạt giao tiếp. Có những trẻ nếu được can
thiệp sớm có thể phục hồi chức năng nghe, nói bình thường, mang lại
hiệu quả rất cao nếu chậm trễ trẻ sẽ bị thiệt thòi rất lớn mất đi khả năng
nhận thức, khả năng phát triển ngôn ngữ. Có nhiều gia đình vì hoàn cảnh
kinh tế khó khăn nên không mua được máy trợ thính phù hợp cho con
1
em để hỗ trợ phục hồi sức nghe cho trẻ. Trẻ em không được phát hiện
sớm về tật thính giác, nhất là ở vùng sâu vùng xa chưa được quan tâm
sâu sát, trẻ không có cơ hội được hợp tác can thiệp sớm kịp thời như
những trẻ em khác có đủ điều kiện hơn. Mạng lưới phục vụ y tế tâm lí,
giáo dục… chưa phối hợp chặt chẽ cùng gia đình , nhà trường và xã hội.
Chính vì thế, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp về công tác can thiệp
sớm cho trẻ khiếm thính tại gia đình” mong muốn được chia sẻ những

hiệu quả cao hơn.
Năm học 2011-2012, Trung tâm Nuôi dạy trẻ khuyết tật Đồng Nai
tiếp tục điều tra, tìm hiểu để hỗ trợ cho trẻ khiếm thính tại gia đình nhằm
phục hồi chức năng nghe cho trẻ, tư vấn phụ huynh suốt giai đoạn trẻ từ
0 tuổi đến 6 tuổi được can thiệp sớm trước khi trẻ vào học lớp Một.
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
2.1. Nội dung thực hiện
a) Một số khái niệm công cụ
Khái niệm về Can thiệp sớm: can thiệp sớm là việc trợ giúp nhằm
vào tất cả trẻ em có nguy cơ bị điếc, là quá trình bao gồm toàn bộ từ
phát hiện, chẩn đoán sớm cho đến lúc trẻ đến tuổi đi học tiểu học. Can
thiệp sớm liên quan đến trẻ, cha mẹ, gia đình và cả mạng lưới phục vụ y
tế, tâm lí, giáo dục… Bản chất của can thiệp sớm là sự hỗ trợ trẻ khiếm
thính thông qua gia đình, nhằm giúp các em học nghe, học nói ngay từ
khi được chẩn đoán là khuyết tật thính giác. Dựa vào độ tuổi trẻ sống tại
3
gia đình hay lên lớp mà chương trình can thiệp sớm chia làm hai giai
đoạn: từ 0-3 tuổi là giai đoạn hướng dẫn phụ huynh và từ 3-6 tuổi giai
đoạn trẻ học mẫu giáo. Công tác hướng dẫn phụ huynh được thực hiện
trong suốt quá trình giáo dục trẻ khiếm thính bao gồm cả giai đoạn trẻ
học mẫu giáo.
− Máy trợ thính: máy trợ thính là loại thiết bị điện tử dùng khuếch
đại âm thanh, giúp người khiếm thính có thể tiếp cận âm thanh một cách
tốt nhất.
− Thính lực đồ: là biểu đồ ghi lại kết quả, kiểm tra thính lực do nhà
thính học ghi lại, độ lớn (cường độ) âm thanh mà trẻ bắt đầu nghe được
ở mỗi độ cao (tần số) được đo. Hay nói cách khác thính lực đồ cho ta
biết cường độ âm thanh nhỏ nhất mà trẻ nghe được ở mỗi tần số còn gọi
là ngưỡng nghe.
Ví dụ: nói thầm 30 dB, nói thường 60 dB, tiếng xe tải chạy 85 dB,

2.2. Hướng giải quyết cụ thể trong việc chọn “Một số biện pháp
về công tác can thiệp sớm cho trẻ khiếm thính tại gia đình”
Để tiến hành cho công tác can thiệp sớm tại gia đình, ta cần thực
hiện các bước sau:
a) Phát hiện - chẩn đoán
− Phát hiện
5
Trẻ bị khiếm thính do nhiều nguyên nhân khác nhau. Có thể bị điếc
bẩm sinh, cũng có thể do tác động các yếu tố bên ngoài như dùng kháng
sinh liều cao, bị tổn thương về cơ quan thính giác… Ở mỗi nguyên nhân
điếc khác nhau có ảnh hưởng khác nhau đến khả năng nghe và phát triển
ngôn ngữ của trẻ.
Phát hiện là tìm những dấu hiệu cho thấy sự phát triển của trẻ có
nguy cơ đang tiến triển một cách không bình thường. Phát hiện sớm bao
gồm quan sát bằng mắt hoặc sử dụng các biện pháp khoa học để tìm ra
những dấu hiệu bất thường trong sự phát triển của trẻ.
Phụ huynh có vai trò quan trọng trong việc phát hiện trẻ điếc. Nếu
phát hiện sớm và chủ động tìm đến sự giúp đỡ của giáo viên và chuyên
gia thính học thì trẻ sẽ có cơ hội phục hồi chức năng và phát triển tốt
hơn.
Ngoài phụ huynh phát hiện trẻ điếc, thì các dịch vụ y tế về chăm
sóc thính học tại địa phương, cơ quan chăm sóc bảo vệ bà mẹ và trẻ em
cũng cần quan tâm giúp đỡ, hướng dẫn phụ huynh, khảo sát điều tra về
nhu cầu và năng lực của trẻ.
− Chẩn đoán
Khi nghi ngờ trẻ có vấn đề về thính giác, hãy đưa trẻ đi kiểm tra
tại Trung tâm thính học. Kết quả về bệnh lý và mức độ khuyết tật chỉ có
thể có được sau quá trình chẩn đoán để tìm ra biện pháp chữa trị hoặc
điều trị phù hợp.
Khi kết quả chẩn đoán khẳng định trẻ bị mất thính lực, Trung

gian đến gia đình thăm hỏi hỗ trợ hoặc giúp gia đình đến trường học hỏi
kinh nghiệm chăm sóc và giáo dục trẻ. từ giáo viên. Nếu ở xa, cán bộ
làm công tác can thiệp sớm chủ động đến thăm gia đình để tư vấn và
thường xuyên giữ liên lạc qua điện thoại hoặc thư từ, thư điện tử, … bố
trí thời gian để trao đổi thông tin về sự tiến bộ của trẻ. Trên cơ sở thông
tin thu được, để lập kế hoạch giáo dục cá nhân cho trẻ và hỗ trợ cho gia
đình trẻ.
Kế hoạch cá nhân được chuẩn bị dựa vào sự phối hợp giữa phụ
huynh và giáo viên. Mỗi phòng giáo dục thiết lập một mẫu kế hoạch
giáo dục cá nhân riêng, nhưng bao gồm những thông tin sau đây:
− Mô tả ngắn gọn mức độ phát triển hiện tại của trẻ.
− Mục tiêu hàng năm dành cho trẻ.
− Ghi rõ dịch vụ giáo dục và những dịch vụ liên quan cần được
cung cấp.
− Ngày cung cấp dịch vụ (bắt đầu và kết thúc)
− Ghi rõ thời gian của toàn bộ chương trình và cả thời gian dự kiến
đưa trẻ đi học hòa nhập.
− Trách nhiệm của từng cá nhân trong chương trình.
− Kế hoạch đánh giá định kỳ thực hiện ít nhất 1 lần/năm.
Kế hoạch phục vụ từng gia đình là mối thiết lập giữa gia đình và
người cung cấp dịch vụ, trong đó trình bày những vấn đề và mối quan
tâm của gia đình về trẻ có nhu cầu đặc biệt, trong hoàn cảnh cụ thể của
gia đình. Nhấn mạnh sự cộng tác giữa gia đình và các chuyên gia, xác
8
nhận quyền của gia đình trong việc lựa chọn quyết định thực hiện những
gì tốt nhất cho trẻ.
Hình thức can thiệp sớm tại nhà
Theo hình thức này, chuyên gia can thiệp sớm sẽ đến nhà để hướng
dẫn phụ huynh cách chăm sóc và giáo dục trẻ, dựa trên kế hoạch giáo
dục cá nhân và kế hoạch phục vụ tại gia đình, hình thức này đòi hỏi nhà

của trẻ, công tác này có thể thực hiện ngay tại gia đình hoặc tại các lớp
mầm non chuyên biệt.
Trẻ được can thiệp sớm càng tốt, sẽ hạn chế những vấn đề về hành
vi và cư xử không phù hợp trong cuộc sống sau này. Trẻ được can thiệp
sớm sẽ được phục hồi chức năng thính giác, tạo cho trẻ có cơ hội nghe
nói tốt hơn và khả năng giao tiếp, phát triển ngôn ngữ, cơ hội đến trường
học của trẻ cũng tốt như bao trẻ bình thường khác. Một nền tảng tốt sẽ
giúp trẻ có cuộc sống hạnh phúc, ý nghĩa và tạo điều kiện tốt để trở
thành người hữu ích cho xã hội.
III. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Thực trạng công tác can thiệp sớm cho trẻ khiếm thính hiện nay rất
được chú trọng và ngày càng được xã hội, phụ huynh quan tâm. Thực tế
cho thấy vai trò các nhà quản lý giáo dục và giáo viên đóng vai trò quyết
định trong việc nâng cao công tác can thiệp sớm. Qua tìm hiểu ta nhận
thấy, giáo viên và phụ huynh đã có sự nhìn nhận và có thái độ tích cực
hơn đối với công tác can thiệp sớm. Vì vậy, cần có biện pháp tác động
10
mạnh vào bởi họ chính là người trực tiếp quyết định sự thành công của
công tác can thiệp sớm.
Một số trường hợp cụ thể được can thiệp sớm tại gia đình trong
năm học 2011-2012 của cán bộ can thiệp sớm Trung tâm Nuôi dạy trẻ
khuyết tật Đồng Nai, kết quả đạt được như sau:
1. Em: Lê Hiến Quyết, sinh năm 2007, đeo máy sau tai, loại máy
Una SP A2, số máy 0935 XON 3D, ngày đeo 11/5/2010. Cơ quan chẩn
đoán bệnh viện Tai Mũi Họng TP. Hồ Chí Minh và nhà cung cấp máy
trợ thính là Trung tâm Thính học Sài Gòn. Kết quả: tai trái 80 db, tai
phải 90 db.
Ngày kiểm tra MTT lần 2: 01/8/2011.
Ngày tham gia can thiệp sớm cùng gia đình: 20/9/2011.
Hoàn cảnh gia đình: là con thứ ba trong gia đình, kinh tế khó khăn,

mầm non Vân Thủy; … Vốn từ nhiều, hiểu biết và giao tiếp tốt ở mức
có thể.
Nhận xét chung: Trẻ học mẫu giáo bình thường, phát triển tốt,
nghe nói tốt có khả năng học trường tiểu học hòa nhập và có giáo viên
trường chuyên biệt hỗ trợ học tập trên tiết cá nhân tại gia đình.
12
3. Em: Nguyễn Hoàng Bách, sinh ngày 21/4/2007, đeo máy trợ
thính hiệu Simens 50L, phát hiện và cho đeo máy trợ thính từ lúc cháu
được ba tuổi rưỡi. Cơ quan chẩn đoán, bệnh viện Nhi Đồng 1. Kết quả:
tai trái 80db, tai phải 70db.
Hoàn cảnh gia đình: Hoàng Bách là con thứ nhất trong gia đình,
thiếu sự chăm sóc đặc biệt của gia đình, ba và mẹ là nhân viên kế toán;
người trực tiếp chăm sóc và giáo dục trẻ là bà, chị. Trẻ được can thiệp
sớm tại bệnh viện Nhi Đồng 1 và bệnh viện Nhi Đồng 2, đang theo học
trường mầm non tư thục Sơn Ca. Hiện tại, trẻ được giáo viên trường
chuyên biệt can thiệp sớm tại nhà
Địa chỉ: B
11
, khu phố Long Điềm, phường Long Bình Tân, Tp.
Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
Tình trạng ban đầu: hiếu động, chưa có phản ứng với âm thanh, ít
hợp tác. Qua 1 năm can thiệp tại nhà khả năng của trẻ có chuyển biến
một ít.
Biểu hiện học tập trên tiết cá nhân: nói được từ: con bò, con mèo,
xe máy, xe đạp, máy bay, quả cam, màu đỏ,… và nói được câu ngắn: em
chào cô em về; em ăn cơm; em uống nước;…
Nhận xét chung: Trẻ học mẫu giáo bình thường và có giáo viên
trường chuyên biệt hỗ trợ học tập trên tiết cá nhân tại gia đình.
Để có được những thành quả trên là nhờ có sự kết hợp tốt giữa gia
đình và nhà trường trong vấn đề can thiệp sớm cho trẻ tại gia đình. Tuy

quả khi có sự hợp tác giữa các ban ngành trên. Hiện nay, bằng những
thiết bị hiện đại trong y học, công tác phát hiện sớm được thực hiện
ngay khi trẻ còn trong thời kì thai nhi, trong bụng mẹ; đối với đối tượng
có nguy cơ, gia đình có người bị điếc, khuyết tật trí tuệ, mẹ ốm trong
thời kì mang thai đều được khám sàng lọc và có kết quả để phòng ngừa
ngăn chặn kịp thời. Chúng ta cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để các
bà mẹ mang thai được khám kịp thời và có biện pháp can thiệp thích hợp
ngay từ khi trẻ mới sinh ra, tránh những thiệt thòi cho trẻ sau này.
Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho công tác can thiệp
sớm đi vào hoạt động ở từng địa phương. Xây dựng phòng thính học
chuyên dùng luyện nghe, luyện nói cho trẻ khiếm thính nhằm phục hồi
chức năng nghe. Các trang thiết bị phục vụ can thiệp sớm như phương
tiện nghe nhìn ti vi, máy thu thanh, thu hình, gương, các đồ chơi phát ra
âm thanh, tranh, ảnh, vật thật, máy trợ thính, … Những thiết bị kể trên sẽ
giúp trẻ học tập tốt hơn.
Đối với phụ huynh: cha mẹ là người gần gũi và hiểu trẻ nhiều nhất
đồng thời là ngưòi có trách nhiệm cao trong việc chăm sóc nuôi dạy con
em mình. Đa số các trường hợp can thiệp thành công là nhờ sự tích cực
của cha mẹ, gia đình trẻ. Công tác can thiệp sớm có sự phối hợp của phụ
huynh, cán bộ can thiệp sớm, giáo viên mầm non và phụ huynh được coi
là thành viên quan trọng có vai trò cung cấp những thông tin về sự tiến
bộ của trẻ hỗ trợ nhà trường có kế hoạch giáo dục cho trẻ. Vì thế, cần
khuyến khích phụ huynh cùng dự các buổi hội thảo, tập huấn do ngành
giáo dục tổ chức để phụ huynh thấy được triển vọng cũng như tầm quan
15
trọng của công tác can thiệp sớm, từ đó có sự hợp tác với giáo viên và
nhà trường cùng thực hiện. Thường xuyên cung cấp tài liệu, băng hình
để cha mẹ trẻ tìm hiểu, giữ mối liên hệ chặt chẽ giữa nhà trường với gia
đình kịp thời có biện pháp hỗ trợ cho trẻ tốt nhất.
Coi trọng việc đào tạo và bồi dưỡng cho giáo viên có kĩ năng dạy