KHÁI QUÁT ĐỊA LÝ TỈNH
HÀ GIANG

Tài nguyên khoáng sản

Do cấu tạo địa chất phức tạp, trong quá trình thành tạo lòng đất, Hà
Giang đã hình thành nhiều mỏ khoáng. Nguồn khoáng sản trong đất
Hà Giang tuy chưa được điều tra có hệ thống toàn diện và chưa có
mỏ nào được thăm dò chi tiết.

Với tiềm năng cho thấy trữ lượng khoáng sản nhiên liệu, gồm có sắt
ở dạng manhetit - hematit - sunfua ở Tùng Bá (Bắc Mê), mănggan ở
vùng Đồng Tâm, chì ở Bằng Lang (Bắc Quang), thiếc còn ở dạng sa
khoáng, còn mỏ thì tìm thấy ở Việt Lâm và Nà Moi; chì - kẽm ở Tùng
Bá (Bắc Mê); mỏ than ở Phố Bảng (Đồng Văn); vàng sa khoáng tập
trung ở nhiều nơi, gặp nhiều ở sông Lô và sông Gâm các tài nguyên
này hiện nay chưa có điều kiện khai thác và, chưa xác định được trữ
lượng.

II. DÂN CƯ VÀ ĐIỀU KIỆN KINH TẾ XÃ HỘI

1.Dân cư

Dân số: Trên 680.000 người.
Dân tộc: 22 dân tộc anh em cùng sinh sống tạo nên một sự đa dạng
về bản sắc văn hoá. Trong đó dân tộc Mông chiếm 30,6%, Tày chiếm
24,9%, Dao chiếm 15,2%, dân tộc Kinh chiếm 12%

mật độ trung bình khoảng 90 người/km2 , tuy nhiên mật độ dân số
không đồng đều sự chênh lệch mật độ giữa thành thị và nông thôn là
rất lớn. Sự tăng nhanh dân số ở Hà Giang nói chung và các dân tộc


Cũng như các dân tộc thiểu số ở nước ta, các dân tộc thiểu số ở Hà
Giang có đặc điểm là cư trú phân tán và xen kẽ. Mỗi dân tộc có thể
phân bố ở nhiều điạ phương khác nhau trong tỉnh, nhưng cũng có
nhưng dân tộc chỉ phân bố ở những khu vực nhất định.

Đời sống dân cư: Tăng trưởng GDP đạt tốc độ tăng trưởng cao, giai
đoạn 2001-2005 đạt bình quân 10,3%/năm, thu nhập bình quân đầu
người năm 2005 khoảng 2,4 triệu đồng/năm, hệ thống điện- đường -
trường - trạm được tập trung đầu tư đáp ứng được nhu cầu của
người dân. Phấn đấu đến năm 2010 sẽ giảm tỷ lệ nghèo từ 26%
xuống còn 15%.

2.Điều kiện kinh tế xã hội

tỷ Cơ cấu kinh tế: Đang chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông
– lâm nghiệp, tăng trọng công nghiệp và dịch vụ.

Hà giang là vùng miền núi nên dân số trong tỉnh không đông, đồng
bào Kinh chiếm đa số, còn lại là đồng bào các sắc dân Thổ, Mèo, Tày,
Dao, Mán, Nùng, Giấy và Lô Lô. Phần đông đều thờ cúng tổ tiên, thần
linh; và đều có những sắc thái văn hóa đặc thù.

Một trang trại ở Hà Giang, tiêu biểu cho mô hình nông-lâm kết hợp.
Cũng vì địa thế toàn rừng núi nên kinh tế Hà Giang tương đối kém
phát triển. Lâm sản chính là vài loại gỗ quý như lát hoa, lát da đồng;
và các loại gỗ cứng như lim, sến, trai, táu, đinh. Củ nâu, vầu, nứa ở
đâu cũng có.

Nông sản gồm lúa, ngô, khoai và các loại đậu đỗ. Vùng chân núi Tây

cao vút, nhiều nhũ đá rủ xuống đủ mọi hình thù. Đặc biệt hang có
nhiều dơi, có dòng suối dâng cao đổ xuống thành thác.

Động Tiên và Suối Tiên: Động cách thành phố Hà Giang 2 km (1.25
dặm). Động có Suối Tiên rất đẹp. Tương truyền xưa, các tiên nữ vẫn
thường xuống động này để tắm vào dịp Tết nên được đặt tên là Động
Tiên. Nhân dân quanh vùng vẫn thường đến Động Tiên lấy nước và
cầu may mắn vào lúc giao thừa.

Động Én: Động cách thành phố Hà Giang 60 km (37,5 dặm) thuộc địa
phận huyện Yên Minh. Từ thành phố Hà Giang qua cổng trời Quản
Bạ, qua những cách rừng thông sẽ tới động Én. Hang động còn mang
nhiều nét hoang sơ nhưng đẹp.

Đồng Văn - "Cổng Trời": Là một huyện vùng cao biên giới của Hà
Giang. Độ cao vùng khoảng 1.000 m (3.000 ft) so với mặt biển, địa
hình hầu như chỉ thấy núi đá. Huyện lỵ cách thành phố Hà Giang 146
km (91,25 dặm) giao thông rất khó khăn. 9 trong 19 xã thuộc huyện
có đường biên giới với Trung Quốc.

Mùa đông nhiệt độ có lúc xuống đến 1 °C, nhưng mùa hè nóng nhất
chỉ khoảng 24 °C. Bầu trời hầu như quanh năm mưa và mù nên ở đây
người dân có câu: "thấy nhau trong tầm mắt, gặp nhau mất nửa
ngày" và "đất không ba bước bằng, trời không ba ngày nắng". Đồng
Văn có điểm cực bắc của Việt Nam tại xã Lũng Cú.

Người ta nói rằng nếu chưa lên Lũng Cú thì coi như chưa đến Đồng
Văn, bởi Lũng Cú là "nóc nhà của Việt Nam" nơi mà "cuối mặt sát đất,
ngẩng mặt đụng trời". Đồng Văn nổi tiếng về trái ngon quả ngọt: đào,
mận, lê, táo, hồng về dược liệu: tam thất, thục địa, hồi, quế Đồng

Núi Đôi thuộc kỷ Đệ Tứ - có niên đại cách ngày nay khoảng 1,6 triệu
đến 2 triệu năm trở lại đây. Ngoài Núi Đôi ra còn có một mực cao
hơn gồm các đồi dạng nón được hình thành theo con đường tương
tự nhưng ở giai đoạn cổ hơn, thể hiện rõ nhất là ba ngọn núi đang
tồn tại ở khu vực thị trấn Tam Sơn hiện nay. Danh thắng Núi Đôi
Quản Bạ xếp hạng quốc gia ngày 16/11/2009.

Thành phố Hà Giang: Thành phố Hà Giang là một thành phố đẹp nằm
trong một thung lũng, bốn bên là núi, có dòng sông Lô chảy qua
thành phố. Thành phố Hà Giang là trung tâm kinh tế, chính trị, văn
hóa của tỉnh. Thành phố có khu di chỉ khảo cổ học Đồi Thông nằm
ngay trong lòng thành phố, nơi đây đã tìm thấy hàng ngàn di vật từ
thời tiền sử và được xác định là một trong những vùng văn hóa sớm
nhất của Việt Nam.

Di tích kiến trúc nghệ thuật phố cổ Đồng Văn (Thị trấn Đồng Văn,
huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang) Từ thành phố Hà Giang ngược lên
phía Bắc theo đường quốc lộ 4C (Hà Giang – Đồng Văn) 155km là
đến phố cổ. Phố cổ Đồng Văn nằm ở thị trấn Đồng Văn, huyện Đồng
Văn, tỉnh Hà Giang.

Phố cổ phân bố trên diện tích hơn 10.000 km2, bao gồm khu chợ và
những ngôi nhà thuộc hai thôn Quyết Tiến và Đồng Tâm. Trước đây,
khi chưa hình thành Phố cổ, mảnh đất thung lũng hình lòng chảo này
cây cối rậm rạp, nhà cửa dân cư thưa thớt. Đến cuối thế kỷ XIX đầu
thế kỷ XX, với ý đồ của chính quyền đô hô là xây dựng Đồng Văn trở
thành một trung tâm giao thương trên vùng cao nguyên đá, cũng
thời kỳ này Phố cổ được hình thành và xây dựng.

Từ đó đến nay nơi đây vẫn giữ vai trò là một trung tâm buôn bán

rộng khoảng 50 m (150 ft), trồng toàn trúc. Dinh có ba ngôi nhà sàn.
Ngôi nhà chính quay mặt ra cổng thành, hai ngôi nhà phụ song song
nhau và vuông góc với ngôi nhà chính.

Cả ba ngôi nhà được làm bằng gỗ, từ cột, kèo, sàn, vách, mái đều làm
bằng gỗ quý. Ngôi nhà chính là nơi ở của "vua" họ Vương, ở đó hiện
vẫn còn bức hoàng phi với bốn chữ "Biên chinh khả phong" được
vua Nguyễn ban cho. Hai ngôi nhà kia dành cho những người phục
vụ và lính bảo vệ.

Di tích kiến trúc nghệ thuật Nhà Vương (ảnh về Dinh thự Nhà
Vương) Dinh thự Nhà Vương thuộc xã Sà Phìn, huyện Đồng Văn,
được xếp hạng cấp quốc gia năm 1993. Dinh thự được xây dựng chủ
yếu bằng đá xanh, gỗ pơ-mu, ngói đất nung già, các chi tiết được
chạm trổ tỉ mỉ, công phu, đẹp mắt với các hình chủ đạo là rồng,
phượng, dơi,… tượng trưng cho quyền quý và hưng thịnh.

Dinh thự mang vẻ đẹp bề thế, uy nghi với kiến trúc hình chữ
“vương”, tọa lạc trên quả đồi hình mai rùa và được bao bọc bởi hai
vòng tường thành xây bằng đá hộc có tác dụng vừa làm dinh thự vừa
làm pháo đài phòng thủ. Đây là một điển hình về sự giao thoa nghệ
thuật kiến trúc của người Mông và người Hán ở khu vực biên giới
Việt – Trung. Di tích kiến trúc nghệ thuật nhà Vương từng được ví
như một hạt ngọc xanh giữa lòng Công viên địa chất Cao nguyên đá
Đồng Văn.

Chợ tình Khâu Vai: Chợ chỉ họp mỗi năm một lần vào ngày 27 tháng
3 âm lịch tại xã Khâu Vai, huyện Mèo Vạc. Truyện kể rằng, ngày xưa
có một đôi trai gái thuộc hai bộ lạc yêu nhau. Người con gái rất xinh
đẹp, bộ lạc của cô không muốn cô lấy chồng sang bộ lạc khác; còn bộ

bàn của Tỉnh Hà Giang, từ vùng thấp đến các huyện vùng cao, Tiểu
khu Trọng Con đã góp phần vào sự thắng lợi của Cách mạng, giải
phóng Hà Giang trong thời gian ngắn, đưa nhân dân thoát khỏi cuộc
sống kìm kẹp của thực dân Pháp, Phát xít Nhật cùng bè lũ tay sai.
Tạo tiền đề cho sự phát triển tốt đẹp của phong trào cách mạng ở Hà
Giang trong những thời kỳ lịch sử sau này.

Di tích lịch sử Kỳ Đài.

Di tích nằm ở Trung tâm thành phố Hà Giang, nơi đây ngày
27/3/1961 đồng bào các dân tộc Hà Giang đã vinh dự được đón Bác
Hồ thăm và nói chuyện thân mật. Di tích Kỳ Đài không những là công
trình văn hóa, mà còn là nơi ghi dấu, gìn giữ những kỷ niệm về Bác
Hồ với đồng bào các dân tộc Hà Giang, động viên khích lệ nhân dân
Hà Giang làm theo lời Bác Hồ căn dặn, hăng hái tham gia sản xuất,
đoàn kết một lòng theo Đảng xây dựng và bảo vệ quê hương Hà
Giang ngày càng phát triển. Bia và Chuông chùa Sùng Khánh

Di tích lịch sử nghệ thuật chùa Sùng Khánh cách Thành phố Hà Giang
9 km về phía Nam thuộc thôn Làng Nùng, xã Đạo Đức, Huyện Vị
Xuyên, Tỉnh Hà Giang (đã được nhà nước xếp hạng năm 1993). Cách
Thị xã Hà Giang 09 km về phía Tây Nam theo trục đường quốc lộ số
2.

Chùa nằm trong Thôn Nùng thuộc xã Đạo Đức, địa thế ngôi chùa rất
đẹp, phía sau lưng dựa vào dải núi, phía trái có núi hình Rồng Chầu,
phía phải có núi hình Hổ Phục, mặt quay về hướng Đông có cánh
đồng rộng và dòng suối trong "Thích Bích" chảy qua, xa xa là dòng
Sông Lô uốn mình cùng với trục đường quốc lộ số 2.


năm 1993). Đầu thế kỷ XX, Vương Chính Đức được phong làm Bang
Tá đã xây dựng khu nhà của mình thành một dinh cơ phú cường và
độc đáo để ở và làm việc. Khu nhà được xây dựng theo kiến trúc cổ
Trung Hoa (cuối thời Thanh), tổng thể khu chia ba phần chính: Khu
tiền dinh, trung dinh và hâu dinh, gồm bốn nhà ngang, sáu nhà dọc,
hai tầng với 64 phòng với diện tích sử dụng là 1120 m2.

Bao bọc khu nhà là hệ thống tường đá dày từ 0,6 đến 0,9 m; Cao 2,5
đến 3m. Là di tích hiếm có ở vùng miền núi phía Bắc của một dòng
họ người Mông ở Hà Giang, với kiến trúc đẹp, những bức phù điêu
trạm trổ trên đá được trang trí cầu kỳ, tỉ mỉ các khung cửa sổ bằng
gỗ được trạm trổ khá tinh xảo, mái nhà được lợp bằng ngói máng.

Công trình khu nhà dòng họ Nhà Vương là công trình nghệ thuật -
Một di sản văn hoá, qua đây chứng tỏ nước ta và Trung Quốc có sự
giao lưu kiến trúc trong xây dựng, cảnh quan nơi đây đẹp, mát mẻ,
có núi cao đồng rộng thuận lợi cho khách đến tham quan du lịch khi
đến với Hà Giang; Khu nhà Dòng họ Vương cách Thành phố Hà Giang
145 km về phía Tây Bắc, cách Trung tâm huyện Đồng Văn 24 km về
phía Tây Nam. (Theo sách Hà Giang thành tựu trong công cuộc đổi
mới - Báo Đối ngoại Việt Nam 2004)

Lễ hội

Hà Giang là nơi có nhiều sản phẩm văn hóa đặc sắc từ truyền thống
lâu đời của hơn 20 dân tộc, một địa danh du lịch đáng nhớ bởi cảnh
quan thiên nhiên và con người ở đây. Không giống với bất kỳ một
nơi du lịch nào ở Việt Nam, đến Hà Giang, du khách có thể thấy được
những sản phẩm kết tinh từ truyền thống văn hóa độc đáo của đồng
bào miền núi, đó là các loại khăn thêu, túi vải, áo váy với các loại hoa