Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
Bìa chính
Bìa phụ
Mục lục
DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT
ATLĐ An toàn lao động
BVMT Bảo vệ môi trường
BHLĐ Bảo hộ lao động
CHLB Đức Cộng Hòa Liên Bang Đức
CBCNV Cán bộ công nhân viên
EPA Cơ quan môi trường của Mỹ
ESP Khử bụi tro
ECA (Environmental Cost Accounting) Hạch toán chi phí môi trường
EMA (Environmental Management Accounting)Hạch toán quản lý môi trường
FGD Khử lưu huỳnh (khử bụi SO
2
)
FCA (Full Cost Accounting) Hạch toán chi phí đầy đủ
HTTT Hạch toán truyền thống
IFAC Liên đoàn kế toán quốc tế
MEMA Hạch toán quản lý môi trường tiền tệ
MT Môi trường
PEMA Hạch toán quản lý môi trường phi tiền tệ
PCCC Phòng cháy chữa cháy
QLMT Quản lý môi trường
TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam
TCA (Total Cost Accounting) Hạch toán chi phí toàn bộ
UNDSD Cơ quan phát triển bền vững của Liên Hiệp Quốc

1
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD

1.2.1 Hạch toán quản lý môi trường tiền tệ (MEMA) 18
1.2.2 Hạch toán quản lý môi trường phi tiền tệ (PEMA) 18
1.3. CÁC BƯỚC HẠCH TOÁN QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG 21
1.3.1. Đạt được sự xác nhận và cam kết của cấp quản lý cao nhất 21
1.3.2. Thành lập nhóm thực hiện 21
1.3.3. Xác định quy mô, giới hạn của hệ thống đề xuất 22
1.3.4. Thu thập toàn bộ thông tin tài chính và vật chất 22
1.3.5. Nhận dạng các chi phí môi trường 22
1.3.6. Xác định các doanh thu tiềm năng bất kì hay các cơ hội cắt
giảm chi phí 24
- Tiền trợ cấp, tiền thưởng 24
- Các khoản khác 24
1.3.7. Đánh giá các chi phí và doanh thu được xử lý như thế nào
trong các hệ thống hạch toán hiện hành 25
1.3.8. Xây dựng các giải pháp 26
1.3.9. Đánh giá các giải pháp, đề xuất thay đổi hệ thống và thực hiện
27
1.3.10. Theo dõi kết quả 27
1.4 NHỮNG ỨNG DỤNG HẠCH TOÁN QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG
THỰC TẾ 27
1.4.1. Thế giới 27
1.4.2. Vi?t Nam 33
1.4.2.1 Trang trại nuôi tôm tại cà mau 34
1.4.2.2 Doanh nghiệp chế biến thực phẩm tại Huế 34
1.4.2.3 Nhà máy sản xuất Bia ở Phú Yên 35
Chương 2: HẠCH TOÁN CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG 36
2
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
37
2.2 Nguyên tắc xác định các chi phí môi trường 37

- Về kinh tế: 50
- Về vấn đề môi trường: 51
3.2. PHÂN TÍCH CHU TRÌNH SẢN XUẤT ĐIỆN VÀ CHẤT THẢI
CỦA NHÀ MÁY 51
3.2.1. Đặc điểm của ngành điện 51
Sản phẩm 51
Nguyên liệu sử dụng 52
Thị trường 53
3.2.2 Chu trình sản xuất điện 53
3.2.2.1. Sơ đồ chu trình sản xuất điện và chất thải 53
3.2.2.2 Phân tích chu trình sản xuất điện và chất thải 56
Chu trình cung cấp nguyên nhiên liệu 56
(p.Kĩ Thuật) 56
(p.Kĩ Thuật) 57
- Quy trình cấp dầu FO: 58
- Hệ thống thổi không khí: 58
3.2.3. Chu trình nhiệt 59
Có thể phân tích như sau: 59
3.2.4. Chu trình xử lý chất thải 60
Hệ thống xử lý nước thải: 60
-Hệ thống thải tro xỉ: 62
-Hệ thống cấp nước: 63
Hệ thống xử lý khí thải: 64
3.3 HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG CỦA NHÀ MÁY 65
4
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
3.3.1 Các chất thải chính của nhà máy: 65
3.3.2 Các nguồn chất thải và phát sinh ô nhiễm 65
3.3.2.1 Khí thải 65
3.3.2.2 Nước thải 66

tháng 4/1997 đã được bộ KHCN và môi trường phê duyệt thì khi đó
các vấn đề môi trường của nhà máy ô nhiễm nặng, cụ thể là: 77
Môi trường không khí: 77
Tiếng ồn: 77
Nước thải: 77
Theo kết quả quan trắc gần đây nhất vào tháng 11/2007 của trung
tâm phân tích FPD có một số kết luận như sau: 77
Rút ra kết luận: 79
Chương 4: ÁP DỤNG HẠCH TOÁN QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CHO
NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN UÔNG BÍ 80
4.1.2.2 Tính toán giá thành của 1Kwh điện 81
Danh mục các chi phí môi trường theo ước tính của nhà máy năm
2006 84
XÁC ĐỊNH CÁC CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG THEO EMA 85
4.2.1 Chi phí loại 1: chi phí xử lý chất thải và chất phát thải 85
Khấu hao các thiết bị có liên quan đến môi trường: 85
Bảo dưỡng và vận hành nguyên liệu và các dịch vụ 85
Tiền lương 85
Lệ phí và thuế 86
Tiền phạt 86
Bảo hiểm trách nhiệm pháp lý môi trường 87
Các khoản dự phòng cho các chi phí làm sạch và phục hồi 87
6
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
BẢNG TÓM TẮT CÁC CHI PHÍ LIÊN QUAN ĐẾN XỬ LÝ CHẤT
THẢI 87
3.2.2. Loại 2: chi phí quản lý giảm thiểu và quản lý môi trường: 89
Các dịch vụ bên ngoài cho quản lý môi trường 89
Tiền lương cho các hoạt động quản lý môi trường 89
Nghiên cứu và phát triển 89

source not found
Bảng 3.3: Phát thải khí của nhà máy Error: Reference source not found
Bảng 3.4: Tình hình sức khỏe của công nhân . Error: Reference source not
found
Bảng 3.5: Phân loại sức khỏe Error: Reference source not found
Bảng 3.6: Phương án sản xuất sạch hơn Error: Reference source not
found
Bảng 4.1: Thống kê chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố đầu vào năm
2006 Error: Reference source not found
Bảng 4.2: Chi phí môi trường của nhà máy năm 2006 Error: Reference
source not found
Bảng 4.3: Chi phí xử lý chất thải Error: Reference source not found
Bảng 4.4: Chi phí bảo dưỡng và vận hành Error: Reference source not
found
8
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
Bảng 4.5: Tiền lương Error: Reference source not found
Bảng 4.6: Lệ phí và thuế Error: Reference source not found
Bảng 4.7: Chi phí Xử lý chất thải Error: Reference source not found
Bảng 4.8: Tổng hợp chi phí loại I theo các khía cạnh môi trường Error:
Reference source not found
Bảng 4.8: Chi phí dịch vụ bên ngoài Error: Reference source not found
Bảng 4.9: Chi phí Quan trắc môi trường Error: Reference source not
found
Bảng 4.10: Các chi phí môi trường khác Error: Reference source not
found
Bảng 4.11: Chi phí môi trường loại II Error: Reference source not found
Bảng 4.12: chi phí tái chế Error: Reference source not found
Bảng 4.13 Tổng kết các chi loại chi phí môi trường Error: Reference
source not found

source not found
Hình 4.7 : Biểu đồ biểu diễn các chi phí theo EMA Error: Reference
source not found
Hình 4.2: Biểu đồ thể hiện chi phí xử lý chất thải trong cơ cấu giá thành
Error: Reference source not found
10
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
LỜI MỞ ĐẦU
Lí do chọn đề tài
Trước sự tăng lên nhanh chóng về mức độ ô nhiễm và tác động tiêu cực của
các hoạt động kinh tế đã làm ảnh hưởng ngày càng lớn đến vấn đề sức khỏe của con
người, suy thoái môi trường sinh thái và cạn kiệt nguồn tài nguyên. Với đà phát
triển hiện nay, và việc tập trung phát triển các ngành khai thác tài nguyên và các
ngành công nghiệp gây ô nhiễm đang là vấn đề cần quan tâm không chỉ ở các nước
đang phát triển.
Một thực tế hiện nay là có nhiều sản phẩm hoặc dịch vụ môi trường chưa được
đánh giá đúng và chưa được hạch toán đầy đủ vào hệ thống hạch toán hiện hành.
Một số chi phí cho xử lý ô nhiễm môi trường còn chưa được nhận biết đầy đủ. Điều
này có thể sẽ dẫn đến hậu quả là đưa ra những quyết định quản lý sai lầm dựa trên
những số liệu thiếu chính xác và thông tin không đầy đủ. Chính vì vậy EMA là một
công cụ cần thiết không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu bảo vệ môi
trường mà còn cải thiện hiệu quả kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh.
EMA đang là một phương pháp hết sức mới mẻ ở Việt Nam cũng như các
quốc gia khác trên thế giới. Hơn nữa, đây là một tri thức khó, việc nghiên cứu, triển
khai áp dụng nó vào Việt Nam đang đi những bước khởi đầu. Cho tới nay chỉ có
một số nghiên cứu ban đầu với quy mô nhỏ và độ tin cậy chưa cao do hạn chế về
nguồn số liệu và thu thập số liệu.
Sở dĩ chọn chủ đề nghiên cứu là EMA cho ngành nhiệt điện chạy than bởi vì
thực tế đây là một trong những ngành tiêu tốn một nguồn tài nguyên thiên nhiên
khổng lồ, có tiềm năng hủy hoại nhất tới môi trường nhưng lại không thể thiếu đối

-Phương pháp so sánh: sử dụng để đánh giá tính ưu việt của EMA trên cơ sở
so sánh với hệ thống hạch toán hiện hành.
Nội dung bố cục của đề tài được trình bày như sau:
2
2
Lun vn tt nghip H KTQD
Nội dung và những vấn đề đợc đề cập đến trong luận văn đợc hoàn thành dựa trên:
Các khái niệm về EMA và các khái niệm liên quan.
Mô hình nguyên tắc của hạch toán quản lý môi trờng.
Báo cáo tài chính năm 2006 của nhà máy nhiệt điện Uông Bí làm căn cứ ứng
dụng thử nghiệm phơng pháp luận hạch toán quản lý môi trờng cho một
doanh nghiệp.
Vì vậy, luận văn tốt nghiệp: ng dụng hạch toán quản lý môi trờng tại nhà
máy nhiệt điện Uông Bí, đợc thc hin bố cục nh sau:
Chơng 1: Phơng pháp luận hạch toán quản lý môi trờng (EMA)
Chơng 2: Hạch toán chi phí môi trờng
Chng 3: Tng quan v nh mỏy nhit in Uụng Bớ
Chơng 4: p dụng phơng pháp luận hạch toán quản lý môi trờng (EMA)
cho nhà máy nhiệt điện Uông Bí tỉnh Quảng Ninh.
Chơng 5: Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Ph lc
3
3
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
Chương 1: PHƯƠNG PHÁP LUẬN HẠCH TOÁN QUẢN LÝ
MÔI TRƯỜNG
1.1 GIỚI THIỆU VỀ HẠCH TOÁN QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG
Các khái niệm liên quan đến hạch toán quản lý môi trường
1.1.1.1 Hệ thống hạch toán môi trường (EAS)

soát bằng nhiều cách. Hiểu theo cách thông thường, MA là một công cụ quản lý bên
ngoài quyết định cho cả các tổ chức cá nhân và các tổ chức công cộng.
MA không phải là một công cụ đơn lẻ mà là một bộ các công cụ mà những cấp
quản lý khác nhau có những quan tâm khác nhau và yêu cầu khác nhau. Nếu như
cấp quản lý cao nhất (tổng giám đốc, ban giám đốc) quan tâm đến thông tin mang
tính chiến lược là đem lại lợi nhuận như thế nào, kinh doanh của công ty sẽ đạt
doanh thu bao nhiêu hay bị thua lỗ bao nhiêu; thì những người quản lý sản xuất cấp
dưới lại quan tâm đến thông tin chi tiết, cụ thể liên quan đến quá trình sản xuất hay
một bộ phận sản xuất cụ thể nào đó. Như vậy là trong cùng một công ty thì yêu cầu
về thông tin và mục tiêu quan tâm ở các cấp khác nhau là khác nhau.
Có thể định nghĩa hạch toán quản lý (MA) “là sự nhận dạng, đo lường, tích luỹ,
phân tích, chuẩn bị, giải thích và truyền đạt thông tin giúp đỡ các nhà quản lý thực
hiện các mục tiêu của tổ chức”. MA đo lường và báo cáo thông tin tài chính và phi
tài chính hỗ trợ các nhà quản lý ra quyết định để đạt được các mục tiêu của một tổ
chức. MA tập trung vào báo cáo bên trong.
MA là một trong những công cụ thông tin quan trọng nhất được các nhà quản lý
sử dụng. Có thể xem xét các khía cạnh khác nhau của quản lý:
• Là một phần của công tác quản lý thông tin nội bộ, phần này liên quan đến
vấn đề thu thập thông tin tiền tệ và phi tiền tệ nhưng những thông tin này
phải xác định và đo đạc được.
• Hỗ trợ công tác ra quyết định ở mọi cấp trong một công ty là làm thế nào đạt
được mong muốn, mục tiêu, mục đích từ cấp quản lý cao nhất đến các cấp
quản lý sản xuất, bộ phận.
5
5
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
• Hỗ trợ cho việc lập kế hoạch hành động và chiến lược, hình dung được mục
tiêu, dự đoán trước các kết quả tiềm năng theo các hoàn cảnh và các cách
khác nhau để đạt mục tiêu. Một mục tiêu thích hợp có thể là cải thiện hiệu
quả sinh thái của doanh nghiệp. Điều này có thể được thực hiện qua việc giới

Thông tin hạch toán cho Hạch toán khác
ngời cho vay vốn
Hình 1.1. Sơ đồ hạch toán quản lý và hạch toán bên ngoài công ty
Trờn thc t, h thng hch toỏn ny khụng ỏp ng c nhng thay i
trong quỏ trỡnh hi nhp v ton cu húa nh hin nay vỡ nú cha a vo mt cỏch
y v rừ rng cỏc thụng tin v chi phớ mụi trng. Thỏch thc hin nay t ra l
lm th no a ra cỏc gii phỏp kinh t cho cỏc vn mụi trng hng ti
duy trỡ li nhun mc cao.
1.1.1.3 Hch toỏn mụi trng (EA)
õy l mt khỏi nim tng i mi v ang c hon thin c v phng
phỏp lun v thc tin. Cú rt nhiu khỏi nim v EA.
Theo quan m ca cỏc nh kinh t hc M : Hch toỏn mụi trng l vic
tp hp, xỏc nh v phõn tớch cỏc thụng tin khỏc nhau liờn quan ti chi phớ mụi
trng v cỏc tỏc ng sinh thỏi ti cỏc hot ng kinh t.
Cũn Nht Bn thỡ cho rng: Hch toỏn mụi trng l mt trong nhng khung
kh tớnh toỏn nh lng cỏc chi phớ nhm bo v mụi trng sinh thỏi.
7
7
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
Đối với doanh nghiệp, hạch toán môi trường là phương pháp phân tích của các
nhà quản lý nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu lực bảo vệ môi trường của doanh
nghiệp.
Theo các công trình nghiên cứu trên thế giới thì định nghĩa về hạch toán môi
trường có thể tóm tắt như sau: “ Hệ thống hạch toán môi trường là một cơ chế quản
trị kinh doanh, cho phép doanh nghiệp xác định, phân tích, và tổng hợp các chi phí
và hiệu quả bảo vệ môi trường trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm
nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường trong quá trình bảo vệ môi trường thiên nhiên
và duy trì mối quan hệ thân thiện với cộng đồng theo nguyên tắc phát triển bền
vững”.
Hệ thống hạch toán môi trường (EAS) có thể được phân thành 3 cấp độ như

“hạch toán chi phí đầy đủ”, “hạch toán chi phí môi trường đầy đủ”,… tuy có sự
khác nhau nhưng thực chất tất cả đều có ý nghĩa là tính đúng và đủ các chi phí liên
quan đến môi trường vào giá thành của sản phẩm đối với doanh nghiệp hoặc chỉ ra
vai trò của môi trường được thể hiện trong GDP của một quốc gia.
1.1.1.4 Hạch toán quản lý môi trường (EMA)
- Theo Liên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC) thì “Hạch toán Quản lý Môi trường
là quản lý hoạt động kinh tế và môi trường thông qua việc triển khai và thực hiện
các hệ thống hạch toán và các hoạt động thực tiễn phù hợp liên quan đến vấn đề môi
trường” (Nguồn: 1998).
- Theo cơ quan Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc (UNDSD) thống nhất
giữa các nhóm chuyên gia đến từ 30 quốc gia đã đưa ra định nghĩa như sau: “Hạch
9
9
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
toán Quản lý Môi trường là việc nhận dạng, thu thập, phân tích và sử dụng 2 loại
thông tin cho việc ra quyết định nội bộ: Thông tin vật chất về sử dụng, luân chuyển
và thải bỏ năng lượng, nước và nguyên vật liệu (bao gồm chất thải) và Thông tin
tiền tệ về các chi phí, lợi nhuận và tiết kiệm liên quan đến môi trường.”
(Nguồn: UNDSD, 2001)
Như vậy, phương pháp luận EMA được xem xét từ hai góc độ: công tác kế
toán và công tác quản lý môi trường. EMA có rất nhiều chức năng khác nhau như là
hỗ trợ việc ra quyết định nội bộ trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhằm
hướng tới hai mục đích là cải thiện hiệu quả hoạt động tài chính và hiệu quả hoạt
động về môi trường. Và cung cấp thông tin về tất cả các loại chi phí liên quan đến
môi trường (trực tiếp và gián tiếp, chi phí ẩn và chi phí hữu hình), thông tin thực tế
về tất cả các dòng vật chất và năng lượng.
Ngoài ra, EMA còn là cơ sở cho việc cung cấp thông tin ra bên ngoài phạm vi
doanh nghiệp đến các bên liên quan như: các ngân hàng, tổ chức tài chính, các cơ
quan quản lý môi trường, cộng đồng dân cư… (như báo cáo tài chính, báo cáo môi
trường của doanh nghiệp).

Hạch toán
thu nhập
quốc dân
Quốc gia Thúc đẩy việc sử dụng nguồn tài nguyên bền vững, phát
triển kinh tế một cách bền vững.
Hạch toán tài
chính
Doanh
nghiệp
- Giảm chi phí môi trường nhờ đầu tư và công nghệ
sạch, thay đổi nguyên liệu đầu vào,…
- Nhiều chi phí môi trường đòi hỏi không lớn nhưng
đem lại hiệu quả kinh tế cao (như đầu tư cho sản xuất
sạch hơn, công nghệ thân thiện với môi trường,…)
- Cải thiện năng lực cạnh tranh của sản phẩm nhờ áp
dụng các biện pháp bảo vệ môi trường.
Hạch toán
nội bộ
Doanh
nghiệp
- Quản lý tốt chi phí môi trường, nhờ đó có tác động
tích cực tới môi trường và sức khỏe của con người.
- Tính toán chi phí sản phẩm chính xác hơn, từ đó thúc
đẩy doanh nghiệp nghiên cứu ứng dụng quy trình sản
xuất có lợi hơn cho môi trường.
(Nguồn: EPA: cơ quan môi trường của Mỹ, 1995)
11
11
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
Ở cấp độ doanh nghiệp EMA được hiểu như là hạch toán chi phí, nghĩa là xác

có một vài các quy định về môi trường hoặc sức ép về các đối tượng quan tâm đến
môi trường buộc các doanh nghiệp phải quản lý và giảm thiểu tối đa những ảnh
hưởng của doanh nghiệp đến môi trường. Nhưng các sức ép này ngày càng tăng dẫn
đến sự tăng lên của các chi phí môi trường. Do đó buộc các doanh nghiệp phải tiến
tới thực hiện một thỏa thuận giữa việc thực hiện các quy định về môi trường và
việc sử dụng có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên để tiếp tục phát triển và duy trì lợi
nhuận cao. Điều này được gọi là xây dựng những chiến lược kinh doanh giảm thiểu
chi phí môi trường và quản trị rủi ro.
EMA sẽ chỉ ra trách nhiệm trực tiếp của các chuyên gia tài chính trong vấn đề
này từ đó thấy được vai trò và tầm quan trọng của EMA đối với chiến lược phát
triển kinh doanh bền vững của doanh nghiệp. Sau đây tôi xin trình bày một số luận
điểm chứng minh doanh nghiệp cần thiết và nên làm EMA.
1.1.3.1. EMA khắc phục nhược điểm của hệ thống hạch toán truyền thống
HTTT là một phương pháp được áp dụng lâu đời, nó cung cấp thông tin tài
chính một cách hệ thống, trình bày cho những người không nằm trong doanh nghiệp
thấy được vị thế tài chính của doanh nghiệp và những thay đổi trong từng giai đoạn
cụ thể. Nó được thừa nhận khắp nơi trên thế giới và có ảnh hưởng tới tất cả các
quốc gia. Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay hệ thống HTTT xuất hiện nhiều hạn
chế:
- Không tách biệt rõ khía cạnh môi trường
Các tác động môi trường của công ty thường xảy ra bên ngoài ranh giới giao
dịch của một công ty và do đó các tác động môi trường thường coi là “các yếu tố
bên ngoài” và chúng chỉ được công ty tính toán vào trong một vài trường hợp nhất
định. Nghĩa là hệ thống hạch toán không phản ánh các tác động môi trường mà
công ty gây ra trực tiếp hay gián tiếp.
13
13
Luận văn tốt nghiệp ĐH KTQD
Ví dụ: một số nguyên vật liệu sử dụng trong sản xuất gây tác động xấu đến
nguồn nước và công ty bị xử phạt hành chính, thì nó được thể hiện trong tài khoản