BÀI TÌM HIỂU VỀ BỆNH TÂM THẦN
I.KHÁI NIÊM VÀ PHÂN LOẠI BỆNH TÂM THẦN.
1. khái niệm.
Có rất nhiều khái niệm về bệnh tâm thần sau đây là một số khái niệm về bệnh tâm thần
Bệnh tâm thần là những bệnh do hoạt động não bộ bị rối loạn gây nên những biến đổi bất
thường về lời nói, ý tưởng, hành vi, tác phong, tình cảm…
Bệnh tâm thần là loại bệnh rất phổ biến, công nghiệp ngày càng phát triển, sự tập trung dân cư
vào các thành phố ngày càng đông, cuộc sống ngày càng căng thẳng thì bệnh ngày càng tăng.
2. nguyên nhân gây ra bệnh tâm thần ( bao gồm 4 nhóm chính)
- Các nguyên nhân thực thể: Chấn thương sọ não, các bệnh máu não, nhiễm trùng nhiễm độc
thần kinh: do rượu, thuốc ngủ, thuốc kích thích … Các bệnh khác ở não : u não, áp xe não, tai biến
mạch máu não … Do các bệnh cơ thể ảnh hưởng đến hoạt động não : suy thận mãn, cường giáp,
nhược giáp …
- Các nguyên nhân tâm lý :Căng thẳng tâm lý, rối loạn do strees, môi trường xã hội không
thuận lợi.
- Các nguyên nhân cấu tạo thể chất bất thường và phát triển tâm lý gây ra : Góp phần gây
ra các rối loạn như chậm phát triển tâm thần và các rối loạn nhân cách .
- Các nguyên nhân chưa rõ ràng : tâm thần phân liệt, rối loạn cảm xúc lưỡng cực, động
kinh hay nguyên phát. Thí dụ như tâm thần phân liệt, các rối loạn khí sắc …
3. Phân Loại .
Hiện nay theo Bảng Phân Loại Bệnh Quốc Tế lần thứ 10 về Các Rối Loạn Tâm Thần và
Hành Vi do Tổ chức y tế thế giới xuất bản năm 1992 hiện có đến hơn 300 loại rối loạn tâm thần và
hành vi như sa sút tâm thần; rối loạn tâm thần sau chấn thương sọ não hay viêm não; các rối loạn
tâm thần do sử dụng rượu và ma túy; tâm thần phân liệt; rối loạn hoang tưởng; các loại rối loạn khí
sắc như trầm cảm, hưng cảm, rối loạn cảm xúc lưỡng cực…; các loại rối loạn lo âu; các rối loạn ăn
uống như chứng chán ăn tâm thần, chứng ăn vô độ hoặc là các rối loạn giấc ngủ như chứng mất
ngủ, ngủ nhiều, ác mộng, mộng du …
II. ĐẶC ĐIỂM CỦA BỆNH TÂM THẦN
Đặc điểm lớn nhất của người bị tâm thần là họ không có cảm xúc với ngôn ngữ, người
thường khi nghe những từ “chết” hoặc “ung thư” thường có phản ứng nhất định trong não bộ nhưng
những người bị tâm thần thì không có biểu hiện gì.
chứng âm tính càng nhiều.
+ Về tư duy:
Rối loạn cả về hình thức và nội dung tư duy, ngôn ngữ của người bệnh thường sơ lược, tối
nghĩa, ẩn dụ, khó hiểu và thường có những lời nói ngắt quãng hoặc thêm từ lạ. Dòng tư duy của
bệnh nhân nhanh hoặc chậm, nói một mình hoặc không nói hoặc có cơn nói liên hồi hoặc nói đầu gà
đuôi vịt, hỗn độn hoặc nói lặp đi lặp lại.
Hai nét đặc trưng nhất của rối loạn tư duy là hội chứng tâm thần tự động và hoang tưởng bị
chi phối, những ý nghĩ và hành vi sâu kín nhất dường như bị người khác đánh cắp. Người bệnh
thường phàn nàn bị chi phối bằng các máy móc như: máy vô tuyến điện, máy ghi âm, máy điều
khiển từ xa và có trường hợp thấy mình bị chi phối bằng phép thuật hoặc thôi miên bằng một sức
mạnh siêu nhiên.
+ Về tri giác:
Đặc trưng lớn nhất là ảo thanh bình phảm hoặc thảo luận vớinhau về hành vi của bệnh nhân
hoặc đe doạ, cưỡng bức hoặc ra lệnh làm những việc nguy hiểm cho bệnh nhân và xã hội và cũng
có thể gặp ảo giác thị giác, ảo khứu hoặc ảo xúc giác nhưng hiếm hơn. Một số bệnh nhân khác gặp
rối loạn cảm giác bản thể, giải thể nhân cách hoặc biến hình bản thân như không có tim phổi, chân
tya dài hoặc ngắn lại và có những suy nghĩ tác phong mình biến đổi, cái “tôi” đã biến mất.
+ Về cảm xúc:
Những thay đổi cảm xúc thường xuất hiện sớm, đặc trưng là cảm xúc cùn mòn, khô lạnh, lạnh
nhạt, bàng quan và người bệnh mặc cảm với những người xung quanh, không hào hứng với những
thú vui trước đây vốn có. Cảm xúc trái ngược hoặc cảm xúc 2 chiều vừa yêu lại vừa ghét đối với
một người hoặc một hiện tượng. Người bệnh thường hằn học với mọi người, xa lánh người thân và
đôi khi xuất hiện những cảm xúc đột biến như: cơn khóc, cơn cười vô duyên cớ hoặc cơn lo sợ, giận
dữ và có cơn trầm cảm hoặc cơn hưng phấn.
+ Về tâm lý vận động:
Có nhiều loại rối loạn nhưng đặc trưng là căng trương lực biểu hiện bằng 2 trạng thái kích
động và bất động xen kẽ nhau. Trang thái kích động biểu hiện bằng lời nói và động tác định hình
(kiểu cách định hình như nhún vai, nhếch mép, xua tay), hành vi dị kỳ khó hiểu (trời rét cới trần ra
tắm) và có thể có xung động tấn công hoặc xung động đốt nhà hoặc giết người. Trạng thái bất động
biểu hiện bằng sững sờ, giữ nguyên dáng và uốn sáp, tạo hình.
chứng bệnh này?
Theo thống kê gần đây của Viện sức khoẻ tâm thần trung ương thì tỷ lệ người Việt Nam
có khả năng bị bệnh tâm thần một lần trong đời là 15 - 20% dân số ( đa số đã chữa khỏi hay ổn định
). Qua một số công trình nghiên cứu dịch tể về một số bệnh tâm thần thường gặp trong dân số chung
tại TP. HCM được thực hiện trong những năm từ 2000 đến 2003 do Bệnh Viện Tâm Thần thực hiện
chúng tôi sơ bộ đã thu được một số tỷ lệ sau :sa sút tâm thần ( ở nhóm người lớn hơn hoặc bằng 65
tuổi ) 7,8 – 9,7%; trầm cảm 9,4%; các rối loạn lo âu 6,1%; tâm thần phân liệt 1%; chậm phát triển
tâm thần 0,9%; động kinh 0,5% …
IV. VAI TRÒ CỦA NHÂN VIÊN CÔNG TÁC XÃ HỘI
a. Hỗ trợ tâm lý cho người bị bệnh tâm thần
Người bị bệnh tâm thần thường hay căng thẳng về tâm lý, đôi khi người bệnh còn có ý định
tự sát, thường không làm chủ được hành động của bản thân.Họ luôn cảm thấy không có hứng thú
với mọi thứ với các hoạt động như chơi các trò chơi yêu thích trước đây hoặc thăm viếng bạn bè,
không có khả năng giao tiếp xã hội quan hệ bạn bè gặp các vấn đề trục trặc trong nghề nghiệp hoặc
việc học tập vì không có khả năng hoàn thành công việc được giao hay mục đích đề ra. Vì vậy cần
có sự hỗ trợ tâm lý cho bệnh nhân tâm thần .
Tham vấn cho bệnh nhân, người thân ổn định tâm lý yên tâm điều trị để có kết quả tốt
nhất .
b. Cung cấp dịch vụ xã hội cho người bệnh tâm thần.
Hỗ trợ về y tế ( cung cấp thẻ BHYT cho người bệnh, phối hợp với các cơ sở y tế để cung
cấp thuốc cho người bệnh tâm thần) .
Giới thiệu các cơ sở y tế, bệnh viện, các trung tâm chăm sóc người bệnh tâm thần.
Giới thiệu các khu vui chơi giải trí, các loại hình giải trí giúp người bệnh thư giãn.
c. vai trò trung gian của NVCTXH .
Phối hợp với gia đình người bệnh, liên kết các thành viên trong gia đình để chăm sóc
người bệnh .
Liên kết với các cơ sở y tế để hỗ trợ về mặt y tế cho người bệnh .
Kêu gọi sự hỗ trợ của các cá nhân, các cơ quan hữu quan, các tổ chức xã hội trong và
ngoài nước để có thêm nguồn kinh phí điều trị cho người bệnh.
d. Tuyên truyền.