PHẦN I
MỞ ĐẦU
1- Lí do chọn sáng kiến:
Trên thế giới ngày nay khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển nhanh, mạnh,
đòi hỏi thế hệ trẻ ngày nay phải có kiến thức, hiểu biết sâu rộng. Để hoà mình
vào tốc độ phát triển đó và tránh nguy cơ tụt hậu so với các nước trên thế giới.
Đảng và nhà nước ta nhận định phải đào tạo những thế hệ trẻ phát triển toàn
diện: Có đủ tài, có khả năng thích ứng với đời sống, biết đưa tri thức khoa học
vào thực tế cuộc sống. Do vậy phải đổi mới phương pháp dạy học và thay sách
giáo khoa cho phù hợp với sự phát triển chung của thế giới.
Toán học với tư cách là một môn khoa học nghiên cứu một số mặt của thế
giới hiện thực có một hệ thống kiến thức cơ bản và phương pháp nhận thức cơ
bản cần thiết cho đời sống sinh hoạt và lao động. Đó cũng chính là những công
cụ rất cần thiết để học các môn học khác và để tiếp tục nhận thức thế giới xung
quanh giúp cho hoạt động trong thực tiễn có hiệu quả.
Khả năng giáo dục nhiều mặt của môn Toán rất to lớn nó có nhiều khả
năng để tư duy lô gic, bồi dưỡng và phát triển những thao tác trí tuệ cần thiết
để nhận thức thế giới hiện thực như trừu tượng hóa, khái quát hóa, phân tích và
tổng hợp, so sánh và dự đoán, chứng minh (phân tích tổng hợp) và bác bỏ. Nó
có vai trò to lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy
3
luận, phương pháp giải quyết vấn đề có căn cứ khoa học, toàn diện, chính xác
nó có nhiều tác dụng trong việc rèn luyện nề nếp, tác phong, phong cách làm
việc khoa học rất cần thiết trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người; góp
phần giáo dục ý trí và đức tính tốt như cần cù, nhẫn nại, ý thức vượt khó
khăn Trong chương trình môn Toán ở tiểu học, các đối tượng hình học được
đưa vào đều cơ bản, cần thiết và thường gặp trong đời sống như: điểm; đoạn
thẳng, đường thẳng, hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác, hình thang,
hình tròn, hình trụ
Tuy nhiên các yếu tố hình học không được cấu thành chương trình riêng
mà sắp xếp xen kẽ các kiến thức khác, thậm trí nhiều nội dung hình học đưa

sinh tiểu học, đồng thời dạy các yếu tố hình học là biện pháp quan trọng gắn
học với hành, nhà trường với đời sống.
Từ thực tiễn dạy học tiểu học nói chung và thực tiễn dạy học ở trường TH
5
Kiên Thành nói riêng. Thu thập, tập hợp xử lí thông tin, tìm ra những giải pháp
cần thiết để hoàn thiện dần phương pháp dạy học nói chung. Đặc biệt là
phương pháp dạy học hướng vào người học trong dạy học hình học môn Toán
lớp 4.
3. Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu việc dạy và học các yếu tố hình học môn toán lớp 4 tại
trường TH Kiên Thành – Trấn Yên – Yên Bái.
- Nghiên cứu việc dạy của giáo viên, việc học của học sinh lớp 4B nói
riêng và tại trường TH Kiên Thành nói chung về yếu tố hình học môn toán lớp
4
- Chủ yếu sử dụng các phương pháp thông thường. Thu thập thông tin
thực tế, xử lí số liệu, kiểm chứng bằng thực tiễn dạy học để đưa ra những giải
pháp phù hợp cho việc xây dựng phương án dạy học các yếu tố hình học môn
toán lớp 4.
4. Thời gian thực hiện và triển khai sáng kiến
Từ tháng 8 năm 2014 đến tháng 3 năm 2014
PHẦN II
NỘI DUNG
I- Cơ sở lý luận:
Mục tiêu dạy học Toán ở bậc tiểu học được xây dựng dựa trên mục đích
đào tạo con người của nhà trường nói chung, trường tiểu học nói riêng. Và đó
là mục đích đào tạo con người của các trường hiện nay. Để đạt được mục tiêu
6
này các trường tiểu học phải được đổi mới về nội dung, phương pháp giảng
dạy. Trong những đổi mới về giáo dục đào tạo, đổi mới về phương pháp dạy
học có vị trí đặc biệt quan trọng vì hoạt động dạy học là hoạt động chủ yếu

II. Thực trạng của sáng kiến:
Trường tiểu học Kiên Thành năm học 2013 - 2014 có ba lớp 4. Trong
giảng dạy giáo viên vẫn còn bỡ ngỡ, gặp nhiều khó khăn. Đó là thông qua
những tiết dạy đầu tiên về các yếu tố hình học, học sinh cũng còn bỡ ngỡ,
nắm bài chưa chắc. Do vậy chúng ta phải sử dụng phương pháp dạy học như
thế nào cho phù hợp và đạt hiệu quả. Đặc biệt là vốn Tiếng Việt của các em
rất hạn chế.
Toàn trường có 3 lớp 4 với tổng số là 60 học sinh. Nhìn chung các em
trong lớp thuộc nhiều đối tượng khác nhau. Nên nhận thức của các em không
đồng đều. Nhưng với chương trình sách giáo khoa lớp 4 nhiều bài toán khó
nên chất lượng học tập chưa cao. Về tình hình dạy học Toán ở lớp nói chung
về các yếu tố hình học còn hạn chế nên học sinh nắm bài chưa sâu, chất
lượng còn thấp.
Qua khảo sát đầu năm tôi thấy một số em nắm kiến thức về hình học
chưa chắc chắn nên tôi rất băn khoăn làm sao để chất lượng môn Toán được
nâng cao. Đứng trước đối tượng giáo dục trên, tôi thấy mình cần chủ động đề
ra công việc cho từng bước. Tôi đã kết hợp cùng với giáo viên của 2 lớp lập
kế hoạch áp dụng phương pháp tích cực vào hướng dẫn học sinh học các yếu
tố hình học.
Tổng số học sinh lớp 4b có 9 em. Trong đó có 1 em giỏi, 1 em khá, 5
em trung bình và 2 em yếu. Để kiểm tra nhận thức của học sinh tôi đã lấy một
bài toán để thử nghiệm.
Ví dụ: Dạy bài: Góc nhọn, góc tù, góc bẹt (SGK Toán 4 - Trang 49).
Với cách làm:
8
Cách 1: Dạy theo phương pháp cũ áp đặt thì bài này học sinh khó hiểu,
không nắm chắc được góc nhọn, góc tù, góc bẹt. Chất lượng học sinh hiểu bài
chỉ đạt khoảng 65% những em yếu kém không nắm chắc chắn.
Cách 2: Vận dụng dạy theo phương pháp mới là:
+) Giới thiệu góc nhọn.

1- Xây dựng, chuẩn bị các điều kiện và phương pháp:
Định hướng chung của đổi mới phương pháp dạy học Toán 4 là dạy học
toán trên cơ sở tự phát hiện tự giải quyết vấn đề của bài học để chiếm lĩnh
kiến thức mới, chủ động vận dụng các kiến thức đã học trong thực hành theo
năng lực của từng học sinh với sự tổ chức hướng dẫn hợp tác hợp lý của
giáo viên.
Vậy dạy học một giờ Toán có các yếu tố hình học làm sao cho học sinh
tiếp thu nhanh bài thì:
- Để nhận dạng hình, đầu tiên giáo viên giới thiệu cho học sinh các hình
đơn giản, các hình học được tri giác như là "một toàn thể" gắn liền với hình
dạng của nó, chưa chú ý phân tích các yếu tố và đặc điểm của hình.
Tiếp theo giáo viên rèn luyện cho học sinh kỹ năng nhận dạng hình
chính xác nhờ các yếu tố và đặc điểm của hình bằng cách cắt, ghép, gấp hình,
sử dụng các dụng cụ để kiểm tra. Tùy theo tình huống cụ thể giáo viên hướng
dẫn học sinh phát hiện, tìm ra hình một cách khoa học sao cho không bỏ sót,
không trùng lặp, không thừa, không thiếu.
- Vẽ hình là một biện pháp quan trọng để nhận dạng các hình. Các cạnh,
hình vuông, hình chữ nhật, hình tứ giác, hình tam giác, đường cao của hình
tam giác, bán kính của đường tròn… đều là đoạn thẳng, đỉnh của các hình kể
trên, đỉnh của các góc, tâm của hình tròn đều là điểm, điểm cũng là giao của
hai đoạn thẳng.
Để vẽ một đoạn thẳng phải dùng thước thẳng nối hai điểm với nhau.
Giáo viên giới thiệu với học sinh những dụng cụ thông thường dùng để
vẽ các hình tương ứng đã học và biết lựa chọn dụng cụ thích hợp phù hợp với
việc vẽ hình.
- Đối với mỗi hình đã vẽ, giáo viên hướng dẫn học sinh cách gọi tên,
ghi điểm bằng chữ cái và tập cho học sinh thói quen tự kiểm tra.
10
- Giáo viên hướng dẫn học sinh cách mô tả các hình hình học. Khi mô
tả nên kết hợp vẽ hình và chỉ rõ yếu tố hình. Có thể cắt, ghép, gấp xếp các

- Giáo viên thực hiện thao tác, vừa nêu: A B
Cô kéo dài cạnh DC thành đường thẳng
kéo dài cạnh BC thành đường thẳng. D C
Khi đó ta được hai đường thẳng vuông
góc với nhau tại điểm C.
- Hỏi học sinh: Hãy cho biết góc ở đỉnh C là gì ? (là góc vuông).
- Các góc này có chung đỉnh nào ? (Chung đỉnh C)
- Giáo viên nêu như vậy hai đường thẳng DC và BC vuông góc với
nhau tạo thành 4 góc vuông có chung đỉnh C.
+ Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát đồ dùng học tập của mình, quan
sát lớp học để tìm hai đường thẳng vuông góc có trong thực tế cuộc sống ?
(Hai mép của quyển sách, quyển vở, hai cạnh của cửa sổ, cửa ra vào, hai cạnh
của bảng đen…).
+ Giáo viên hướng dẫn học sinh vẽ hai đường thẳng vuông góc với
nhau (vừa nêu cách vẽ vừa thao tác). Chúng ta có thể dùng ê ke để vẽ hai
đường thẳng vuông góc với nhau, chẳng hạn ta muốn vẽ đường thẳng AB
vuông góc với đường thẳng CD, làm như sau:
. Vẽ đường thẳng AB. C
. Đặt một cạnh ê ke trùng với
đường thẳng CD dọc theo cạnh kia A O B
của ê ke. Ta được hai đường thẳng
12
AB và CD vuông góc với nhau. D
+ Giáo viên yêu cầu học sinh cả lớp làm bài vào giấy nháp (vẽ đường
thẳng NM vuông góc với đường thẳng PQ tại O). P

M N
Q
Vậy qua áp dụng phương pháp này học sinh tự phát hiện và tự giải
quyết bài học một cách chủ động sáng tạo tránh sự áp đặt của giáo viên. Khi

suy nghĩ ghi tên các cặp cạnh vuông góc với nhau trong hình chữ nhật ABCD
(Học sinh làm bài).
A B - Các cặp cạnh vuông góc với nhau
AB và BC, BC và CD, CD và DA;
D C DA và AB.
- Với cách làm như vậy thì hầu hết học sinh nắm được hai đường thẳng
vuông góc với nhau và nhận biết được hai đường thẳng vuông góc bằng cách
sử dụng ê ke để kiểm tra.
* Thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức đã học:
+ Khi dạy bài vẽ đường thẳng (ở lớp 3) các em đã được học nhưng nay
lớp 4 các em vẫn thường xuyên phải huy động kiến thức đã học để phát hiện
và chiếm lĩnh kiến thức mới.
Ví dụ: Khi dạy: Vẽ hai đường thẳng song song (SGK T4-53) có bài tập.
Bài 1: Hãy vẽ đường thẳng AB đi qua điểm M và song song với đường
14
thẳng CD.
- Giáo viên vẽ lên bảng đường thẳng CD và lấy một điểm M nằm ngoài
CD như hình vẽ trong bài tập 1.
- Giáo viên hỏi: Bài tập yêu cầu chúng ta làm gì ? (Vẽ đường thẳng AB
đi qua điểm M và song song với đường thẳng CD).
- Để vẽ được đường thẳng AB đi qua M và song song với đường thẳng
CD, trước tiên chúng ta vẽ gì ? (Chúng ta vẽ đường thẳng đi qua M và vuông
góc với đường thẳng CD).
- Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện bước vẽ vừa nêu, đặt tên cho
đường thẳng đi qua M và vuông góc với đường thẳng CD là đường thẳng MN
(một học sinh lên bảng vẽ hình, học sinh dưới lớp vẽ vào nháp).
- Giáo viên hỏi: Sau khi đã được đường thẳng MN chúng ta tiếp tục vẽ
gì ? (Vẽ đường thẳng đi qua điểm M và vuông góc với đường thẳng MN).
- Giáo viên yêu cầu học sinh vẽ hình. N
- Đường thẳng vừa vẽ như thế nào C D

+ 5 học sinh cắt ghép đúng nhất và nhanh nhất được tuyên dương.
- Giáo viên hỏi: Diện tích hình chữ nhật được ghép so với diện tích của
hình bình hành ban đầu ? (bằng nhau).
- Hãy tính diện tích của hình chữ nhật (Học sinh tính).
- Giáo viên yêu cầu học sinh lấy hình bình hành ban đầu giới thiệu cạnh
16

\
đáy của hình bình hành và hướng dẫn các em kẻ đường cao của hình bình hành ?
(Học sinh kẻ).
- Giáo viên yêu cầu học sinh đo chiều cao của hình bình hành, cạnh đáy
và so sánh chúng với chiều rộng, chiều dài của hình chữ nhật đã ghép được
(Học sinh đo báo cáo kết quả: Chiều cao hình bình hành bằng chiều rộng của
hình chữ nhật, cạnh đáy của hình bình hành bằng chiều dài hình chữ nhật).
- Vậy theo em, ngoài cách cắt ghép hình bình hành thành hình chữ nhật
để tính diện tích hình bình hành chúng ta có thể tính theo cách nào ? (Lấy đáy
nhân với chiều cao).
- Diện tích hình bình hành bằng độ dài cạnh đáy nhân với chiều cao
cùng một đơn vị đo.
S là diện tích, h là chiều cao, a là cạnh đáy.
S = a x h
Sau khi áp dụng phương pháp dạy học bài mới như trên học sinh nắm
vững được các yếu tố về hình học trong Toán 4 đồng thời phát triển năng lực
tư duy của học sinh.
b- Phương pháp dạy học các nội dung thực hành luyện tập ngay ở trên lớp
của Toán 4 chiếm khoảng 80% tổng số thời lượng dạy học Toán 4 ở lớp 4.
Tuy nhiên các yếu tố hình học không được cấu tạo thành một chương
riêng mà sắp xếp xen kẽ với các kiến thức khác, thậm chí nhiều nội dung hình
học được đưa vào dưới dạng bài tập liên quan tới các kiến thức khác. Do đó
việc dạy hình học ở đây mang ý nghĩa chuẩn bị cho việc học hình học một

có vạch chia xăng ti mét để đo độ A B
dài hai đường chéo.
18
- Dùng ê ke kiểm tra các góc
tạo bởi hai đường chéo.
Từ đó rút ra kết luận: D C
Hai đường chéo của hình vuông luôn luôn bằng nhau và vuông góc với nhau.
Trong giờ luyện tập thực hành phải tạo ra sự hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau
giữa các đối tượng học sinh. Trong giờ luyện tập thực hành khuyến khích học
sinh tự đánh giá kết quả thực hành, luyện tập.
Tập cho học sinh thói quen làm bài xong phải kiểm tra lại xem có nhầm
lẫn, có làm sai không. Khuyến khích học sinh tự nói ra hạn chế của mình, của
bạn và nêu ra cách khắc phục.
Các bài tập luyện tập thực hành thường có nhiều dạng và có mức độ
khó khác nhau. Nên tôi cho học sinh nhận ra kiến thức cơ bản của bài học
trong sự đa dạng phong phú của bài tập thực hành luyện tập. Học sinh từ đó
vận dụng các kiến thức cơ bản để làm bài.
Ví dụ: Khi dạy bài 5 (Sách giáo khoa Toán 4 Trang 64).
Yêu cầu học sinh phải tính nhanh diện tích của hai hình vuông và chữ nhật.
5cm 1dm
20cm
Muốn tính diện tích phải đổi về đơn vị đo cùng nhau rồi so sánh để tìm
ra kết qủa. (Hai hình có diện tích bằng nhau và đều bằng 100 cm
2
hay 1 dm
2
).
Sau mỗi tiết học, tiết luyện tập giáo viên nên tạo cho học sinh niềm vui
và niềm tin đã hoàn thành công việc được giao và đã đạt được những tiến bộ
nhất định trong học tập bằng cách khuyến khích nêu gương.

+ Khi dạy bài có tính chất luyện tập thực hành cần cho học sinh tự hoạt
động (được tự do vẽ, xếp ghép hình được tự tính toán kiểm tra tìm ra kết
quả ).
Giáo viên không nên làm thay hoặc hướng dẫn qúa kỹ cho học sinh.
Ngoài ra các bài mẫu, giáo viên có thể dựa vào đó để sáng tạo các bài tập
khác nhau phù hợp, gây hứng thú cho học sinh.
Bên cạnh đó tôi còn phải sử dụng linh hoạt và biết kết hợp nhiều
phương pháp, hình thức tổ chức dạy học khác nhau như: Trực quan, đàm
thoại, gợi mở tổ chức trò chơi, phiếu bài tập, thi đố nhanh
IV. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN:
Qua thử nghiệm cá nhân tôi nhận thấy nhờ áp dụng phương pháp mới
vào giảng dạy các yếu tố hình học. Giáo viên không cần giảng giải nhiều mà
chất lượng giờ dạy cao. Đặc biệt là huy động được tất cả mọi đối tượng học
sinh làm việc có hiệu quả. Việc dạy và học diễn ra nhẹ nhàng chất lượng giờ
dạy hiệu quả hơn. Học sinh có thể tự mình phát hiện kiến thức mới và chiếm
lĩnh kiến thức một cách chủ động sáng tạo, tích cực, độc lập.
- Về chất lượng của lớp qua ba lần kiểm tra như sau về môn Toán.
. Lần 1: (Khi chưa áp dụng sáng kiến) 9 học sinh
Giỏi : 0 = 0%
Khá : 1 = 11,1%
Trung bình : 6 = 66,7%%
Yếu : 2 = 22,2%
Chất lượng đạt: 77,8%
. Lần 2: (Đã áp dụng sáng kiến sau 2 tháng) 9 em. Trong đó
Giỏi : 0 = 0%
Khá : 2 = 22,2%.
Trung bình : 5 = 55,6 %
21
Yếu : 2 = 22,2%
Chất lượng đạt: 77,8%. (HS khá tăng lên)

dụng tại lớp 4 và bước đầu đã thu được những kết quả khả quan.
*Bài học kinh nghiệm:
Cách tốt nhất để đạt hiệu quả cao trong việc áp dụng phương pháp dạy
học đổi mới trong giảng dạy các yếu tố hình học trong môn Toán cần sử dụng
như thế nào ?
- Nghiên cứu kỹ nội dung tiết học để xác định nội dung dạy học nào cần
sử dụng, sử dụng với mục đích gì ?
- Phải nắm được hình học ở tiểu học là hình học trực quan.
- Kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp quy nạp và phương pháp suy diễn
trong dạy học các yếu tố hình học.
23
- Kết hợp chặt chẽ giữa cái cụ thể và cái trìu tượng trong giảng dạy các
yếu tố hình học.
- Coi trọng phương pháp thực hành - luyện tập trong giảng dạy các yếu
tố hình học.
- Kết hợp chặt chẽ việc giảng dạy các yếu tố hình học với các tuyến
kiến thức khác.
- Coi trọng việc rèn luyện kỹ năng sử dụng các dụng cụ hình học.
- Cần đặc biệt quan tâm đến việc thường xuyên ôn tập củng cố và hệ
thống hóa các kiến thức, kỹ năng hình học.
- Cần đảm bảo sự cân đối khoa học, tính khoa học và tính vừa sức trong
giảng dạy các yếu tố hình học.
- Giáo viên cần có kiến thức tốt về hình học.
- Giáo viên cần kiên trì bền bỉ, gây hứng thú học tập cho học sinh.
2- Những kiến nghị:
- Cần duy trì việc dạy học theo phương pháp dạy học hướng vào người
học đối với bộ môn Toán.
- Nhà trường cần quán triệt giáo viên dạy học theo đúng phương pháp
dạy học tích cực để giờ dạy đạt hiệu quả cao.
Tóm lại: Đổi mới phương pháp dạy học Toán trong đó có phương pháp