A. Lời nói đầu

Trong quá trình phát triển kinh tế ở nước ta nói riêng và ở các nước khác nói chung,
sự phát triển kinh tế ở mỗi nước tuy khác nhau nhưng đều có một số điểm chung,
dựa trên một số quy tắc cơ bản để xây dựng và phát triển kinh tế. một trong những
nguyên tắc cơ bản trong phát triển kinh tế ở mỗi nước là quan hệ sản xuất phải phù
hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, mỗi đất nước đều có vị trí địa lý,
điều kiện tự nhiên và sự phân bố dân cư không giống nhau dẫn đến quan hệ sản xuất
và trình độ của lực lượng sản xuất ở mỗi vùng cũng khác nhau. Do tính đặc thù trên
nền khi quan hệ sản xuất ở một vùng, một trình độ phát triển nào đó phù hợp với
tình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì nó sẽ kéo theo sự phát triển về kinh tế
nhanh chóng, nhưng nếu quan hệ sản xuất không phù hợp với trình độ phát triển của
lực lượng sản xuất thì nó sẽ có tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế, vì vậy
quan hệ sản xuất và trình đọ phát triển của lực lượng sản xuất có tác động lẫn nhau
là hai mặt của quá trình phát triển kinh tế.
Nghiên cứu về đề tài này sẽ phần nào giúp chúng ta hiểu rõ được mối quan hệ giữa
quan hệ sản xuất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong quá trình phát
triển kinh tế.
B. Nội dung
Triết học là bộ mông khoa học của mọi khoa học, triết học có nhiệm vụ nghiên cứu
về các nguyên lý (quy luật) chung nhất, ở đây ta nghiên cứu về mối quan hệ giữa
quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất xét trong lý
luận hình thái kinh tế - xã hội.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

I. Nhận thức lý luận hình thái kinh tế - xã hội
1. Vai trò của sản xuất vật chất trong đời sống xã hội.
sản xuất vật chất là quá trình con người cải tạo cải biến giới tự nhiên làm biến đổi
nó cho phù hợp với nhu cầu của con người của xã hội loài người.
2. Vai trò của phương thức sản xuất đối với nền sản xuất của xã hội

định nào đó, nó phản ánh trình độ chinh phục tự nhiên của con người, bao gồm 2
nhóm cơ bản
- Tư liệu sản xuất
Công cụ lao động là yếu tố phản ánh rõ nhất trình độ con người chinh phục tự nhiên
như thế nào
- Người lao động
Trong lao động sản xuất hiện đại tri thức kỹ năng của người lao động ngày càng
quan trọng. Như Lênin đã viết "lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn thể nhân loại
là công nhân, là người lao động" (Lênin toàn tập).
Trong hai nhóm trên nhân tố người lao động là quan trọng nhất bởi vì các tư liệu
sản xuất đều là sản phẩm của lao động, những tư liệu đó chỉ có tác dụng, có giá trị
trong sản xuất một khi được người lao động sử dụng, cũng chính vì vậy trong xã hội
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

cong nghiệp hiện đại thì lực lượng sản xuất số một là người công nhân công nghiệp,
nhu cầu của 1 nền sản xuất hiện đại cùng sự phát triển của khoa học công nghệ, các
tri thức khoa học ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp của xã hội, nó
không phải là nhân tố thứ 3 kết tinh trong tư liệu sản xuất, vá người lao động thông
qua các quá trình sáng chế kỹ thuật, sáng chế kỹ thuật phải thông qua nhân tố người
lao động.
c. Khái niệm quan hệ sản xuất
Quan hệ sản xuất là mối quan hệ sản xuất giữa con người với nhau trong quá trình
sản xuất quan hệ sản xuất này được phân tích trên 3 phương diện
- Quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất quan hệ quyết định các mối quan hệ khác.
- Quan hệ tổ chức quản lý, vi mô, vĩ mô, tuỳ thuộc vào quan hệ sản xuất, thực chất
là lớp quan hệ tổ chức kết hựop giữa tư liệu sản xuất với sức lao động trong các quá
trình sản xuất cụ thể
- Phân phối sản phẩm tuỳ thuộc vào mối quan hệ sở hữu người công nhân sở hữu
sức lao động, người chủ sở hữu tư liệu sản xuất.
- Vai trò của lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất

kiện địa lý đất nước ta kéo dài từ Bắc xuống Nam dẫn đến điều kiện khí hậu, sông
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

ngòi, sự phân bố dân cư giữa các vùng trong cả nước rất khác nhau dẫn tới mối
quan hệ sản xuất rất đa dạng mang yếu tố đặc thù. Miền Nam do có lượng nước dồi
dào rất phát triển về trồng trọt có tổng sản lượng cao nhất, miền Bắc do là vùng tập
trung đông dân cư và có truyền thống canh tác lâu đời nên sản xuất có sản lượng lớn,
miền Trung có khí hậu khắc nghiệt thường xuyên có bão lũ nền không phát triển
được như hai miền Bắc và Nam, chỉ nói về mặt nông nghiệp phần nào cho ta thấy
sự khác biệt rõ rệt về mối quan hệ sản xuất ở 3 miền với những đặc thù riêng.
a. Những quan hệ sản xuất ở Việt Nam
nền kinh tế hàng hoá ở ta là một nền kinh tế nhiều thành phần được Nhà nước
khuyến khích phát triển nhằm đa dạng hoá các quan hệ sản xuất của Nhà nước trong
các lĩnh vực quan trọng phục vụ các nhu cầu thiết yếu của đời sống.
Như điện, nước, các công trình công cộng…Đối với cách thành phần kinh tế tư bản
tư nhân và kinh tế cá thể thực hiện chính sách khuyến khích phát triển, nhưng với
thành phần kinh tế này phải có những biện pháp từ chính sách của Nhà nước để
quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất trình độ phát triển của lực lượng sản xuất,
thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển. Thực hiện quan điểm từ Đại hội VI khi
khẳng định không những khôi phục thành phần kinh tế tư bản tư nhân và kinh tế cá
thể mà phải phát triển chúng rộng rãi theo chính sách của Đảng và Nhà nước.
b. Sự hình thành quan hệ sản xuất trong nền kinh tế ở nước ta
Như ta đã biết trước đây nước ta là một nước phong kiến kinh tế chủ yếu là sản xuất
nông nghiệp, tự cung tự cấp. Sau nước ta trở thành thuộc địa của Pháp, hàng hoá tuy
có phong phú hơn trước đây nhưng vẫn không có các ngành sản xuất ở trình độ
khoa học, hàng hoá chủ yếu phục vụ cho các nhu cầu cơ bản của đời sống. Sau một
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com