CÁC NƯỚC XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA ĐÔNG ÂU LÂM VÀO
KHỦNG HOẢNG RỒI TAN RÃ

2.5. Tiệp Khắc

Ở Tiệp Khắc, ngày 17/11/1989, từ một cuộc biểu tình của sinh viên để
tưởng niệm những nạn nhân bị bọn phát xít Đức giết hại 50 năm trước
đó, đã biến thành cuộc đấu tranh chống chính phủ hiện hành, lôi cuốn
đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Những vụ đụng độ đã diễn ra
giữa lực lượng cảnh sát và đoàn người biểu tình. Các cuộc biểu tình tiếp
tục diễn ra với yêu sách đòi lật đổ chế độ, đã dẫn tới việc thành lập
“Diễn đàn nhân dân” (“nhóm 77” và nhà văn Haven đóng vai trò chủ
chốt). Sau 10 ngày biểu tình, bãi công, đến 12 giờ trưa ngày 27/11/1989,
cuộc tổng đình công chính trị đã diễn ra với sự tham gia của hàng triệu
người, đánh dấu sự thay đổi của tình hình sau “10 ngày rung chuyển
nước cộng hòa”.

Ngày 8/12/1989, Tổng thống Huxắc đã cử Mian Calla lập chính phủ
mới. Tiếp đó, Quốc hội Tiệp Khắc tuyên bố xóa bỏ điều 4 của Hiến
pháp, xác định vai trò của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc đối với đất nước và
điều 6 của Hiến pháp về vai trò chỉ đạo của Đảng Cộng sản trong Mặt
trận.
Tháng 12/1989, Huxắc từ chức Tổng thống. Cuộc tổng tuyển cử tự do
cuối năm 1989 đã bầu Haven làm Tổng thống và Đúpxếch (lãnh tụ trong
cuộc nổi dậy “mùa xuân 1968”) làm Chủ tịch Quốc hội.

Tháng 1/1990, Tiệp Khắc đổi tên nước thành Cộng hòa Tiệp Khắc và
đến tháng 4/1990 là Cộng hòa Liên bang Séc và Xlôvakia (Từ năm
1992, Séc và Xlôvakia đã tách ra thành những nước độc lập).


phủ lâm thời (người của Đảng Lao động).

Nhưng cương lĩnh hành động của Chính phủ vừa được Quốc hội thông
qua thì ngày 16/5/1991, đã diễn ra cuộc tổng bãi công chính trị của công
nhân toàn quốc do Liên đoàn các công đoàn độc lập tiến hành. Cuộc bãi
công kéo dài hai tuần, sản xuất bị đình trệ, nền kinh tế càng sa sút. Dòng
người vượt biên trái phép tăng nhanh.

Ngày 3/6/1991, chính phủ và các phe đối lập trong Quốc hội đã đạt được
thỏa thuận về thành lập một chính phủ lâm thời gồm đại diện tất cả các
lực lượng chính trị. Chính phủ F. Nanô từ chức (3/6) và Chính phủ liên
hiệp lâm thời thành lập (11/6/1991) do Y. Buphi làm Thủ tướng.
Ngày 12/6/1991, Đại hội lần thứ X của Đảng Lao Động Anbani đã đổi
tên Đảng thành Đảng Xã hội chủ nghĩa Anbani, tuyên bố từ bỏ hình thức
của chủ nghĩa xã hội trước đây vì nó “không thích hợp”.

Tình hình Anbani tiếp tục xấu đi. Ngày 3/12/1991, Đảng Dân chủ - đảng
đối lập lớn nhất trong Quốc hội đã quyết định rút các bộ trưởng của họ
trong Chính phủ liên hiệp của Y. Buphi. Ngày 5/12, Y. Buphi đã đệ đơn
lên Tổng thống Alia xin từ chức do việc các bộ trưởng của Đảng Dân
chủ tự do ra đi. Trong khi đó ở Tirana, 15.000 người đã biểu tình phản
đối chính phủ vì không có khả năng cải thiện đời sống cho nhân dân.
Sau đó, Tổng thống Alia đã bổ nhiệm nhà trí thức không đảng phái – V.
Amêti làm Thủ tướng.

Cuộc bầu cử Quốc hội Anbani diễn ra ngày 22/3/1992 đã dẫn tới thắng
lợi của Đảng Dân chủ - đảng đối lập trong giai đoạn trước. Đảng Xã hội
chủ nghĩa (Đảng Lao động) trở thành thiểu số đối lập trong Quốc hội.
Với sự lên cầm quyền của Đảng Dân chủ, đánh dấu sự thay đổi chính trị
ở Anbani.

của Hội đồng Tương trợ Kinh tế và Tổ chức Hiệp ước Vácxava không
thích hợp nữa đã buộc phải giải tán. Tháng 6/1991, Hội đồng Tương trợ
Kinh tế tuyên bố chấm dứt tồn tại. Tháng 7/1991, khối Vácxava giải thể.
Mặc dù có những hạn chế và thiếu sót, hai tổ chức này đã có nhiều đóng
góp tích cực trong việc củng cố tình hữu nghị, hợp tác, bảo vệ và giúp
đỡ lẫn nhau giữa các nước thành viên.