Lời nói đầu

Trong quá trình đổi mới đất nước, theo Hiến pháp 1992 thể chế hành chính của các
cơ quan Nhà nước đã được thay đổi khá nhiều phù hợp với việc quản lý xã hội, đáp
ứng được công cuộc xây dựng đất nước XHCN. Cơ cấu quản lý hành chính đã được
điều chỉnh, giảm bớt sự cồng kềnh giảm thiểu sự quan liêu để tiến tới sự một xã hội
công bằng văn minh và phát triển. Việc xây dựng cơ cấu của các cơ quan hành
chính mới không làm thay đổi hoặc suy giảm quyền lực và nhiệm vụ của các cơ
quan quản lý nhà nước. Mặt khác địa vị pháp lý của cơ quan được đề cao và tăng
cường kiểm tra giám sát đối với từng bộ phận, hiểu được đường lối chỉ đạo hợp lý
của Nhà nước và vai trò tích cực của các cơ quan quản lý Nhà nước. Chính vì vậy,
quyền và nghĩa vụ đây chính là địa vị pháp lý của cơ quan quản lý Nhà nước. Mặt
khác, địa vị pháp lý của các cơ quan được đề cao và tăng cường kiểm tra giám sát
đối với từng bộ phận, từng lĩnh vực xã hội phát triển không thể thiếu được đường
lối chỉ đạo hợp lý của Nhà nước và vai trò tích cực của các cơ quan trong Bộ máy
hành chính Nhà nước và điạ vị đó được thể hiện trong việc ban hành văn bản vi
phạm pháp luật.
Mong thày cô, bạn bè đóng góp ý kiến để tiểu luận được đầy đủ và hoàn thiện hơn.
I. Khái niệm và đặc điểm địa vị pháp lý của các cơ quan trong bộ máy hành chính
nhà nước.
1. Khái niệm:
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Bộ máy quản lý Nhà nước theo hiến pháp 1980 cũng như hiến pháp 1992 là một
trong bốn hệ thống cơ quan Nhà nước. Như vậy, đứng về mặt hệ thống, các cơ quan
trong bộ máy nhà nước ta gồm:
- Cơ quan quyền lực
- Cơ quan quản lý
- Cơ quan kiểm sát
- Cơ quan xét xử
Trong đó, các cơ quan quản lý Nhà nước là cơ quan chấp hành của cơ quan quyền
lực, được tổ chức thành một hệ thống chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương và cơ

quyền ban hành quyết định pháp luật. Mỗi cơ quan có hình thức và phương pháp
hoạt động riêng do pháp luật quy định, kể cả việc áp dụng các biện pháp hoạt động
riêng do pháp luật quy định, kể cả việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế Nhà nước.
Quyền thực hiện các hình thức và phương pháp hoạt động đó cũng là yếu tố quan
trọng của thẩm quyền cơ quan Nhà nươc.
Các cơ quan Nhà nước chỉ hoạt động trong phạm vi thẩm quyền của mình và trong
phạm vi đó nó hoạt động độc lập, chủ động và sáng tạo, thẩm quyền của cơ quan
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Nhà nước là nghĩa vụ không phụ thuộc vào ý muốn, sự xét đoán riêng của bản thân
cơ quan cũng như của bất cứ người lãnh đạo nào.
Ngoài các đặc điểm chung của cơ quan Nhà nước, cơ quan quản lý Nhà nước có đặc
điểm riêng, quyết định bởi chính bản chất của hoạt động chấp hành và điều hành.
Thông qua các đặc điểm riêng này mà chúng ta phân biệt rõ cơ quan quản lý Nhà
nước với các cơ quan Nhà nước khác (cơ quan quyền lực, viện kiểm sát, toà án).
Các đặc điểm riêng cơ bản của địa vị pháp lý của cơ quan quản lý Nhà nước là:
1. Nhìn tổng thể, bộ máy hành chính Nhà nước là bộ máy chấp hành của các cơ
quan quyền lực Nhà nước. Các cơ quan đầu não của bộ máy hành chính do các cơ
quan quyền lực Nhà nước thành lập (Chính phủ, Bộ và các cơ quan, cơ quan ngang
Bộ và các cơ quan khác thuộc Chính phủ, UBND các cấp). Do đó, chúng trực thuộc,
chịu sự lãnh đạo, giám sát, kiểm tra của các cơ quan quyền lực Nhà nước tương ứng
và chịu trách nhiệm báo cáo công tác trước cơ quan đó. Có những cơ quan quản lý
Nhà nước không do các cơ quan quyền lực Nhà nước trực tiếp lập ra mà do các cơ
quan quản lý cấp trên thành lập, nhưng về nguyên tắc cũng chịu sự giám sát, lãnh
đạo của các cơ quan quyền lực tương ứng.
2. Các cơ quan quản lý Nhà nước chuyên thực hiện hoạt động chấp hành và điều
hành tức là hoạt động mang tính dưới luật - hoạt động tiến hành trên cơ sở và để thi
hành luật. Đó là hình thức chủ yếu để đưa các đạo luật và các văn bản pháp luật
khác … của các cơ quan quyền lực Nhà nước vào thực tiễn cuộc sống.
3. Thẩm quyền của các cơ quan quản lý Nhà nước chỉ giới hạn trong phạm vi hoạt
động chấp hành và điều hành, chủ yếu được quy định trong các văn bản pháp luật

Bộ máy quản lý được giao nhiệm vụ quản lý các ngành và lĩnh vực quản lý hành
chính - chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội chủ yếu bao gồm rất nhiều các cơ quan,
các tổ chức, xí nghiệp trực thuộc và chịu sự lãnh đạo của nó. Toá án và viện kiểm
sát nhân dân không có các đối tượng quản lý này.
II. Địa vị pháp lý của các cơ quan quản lý với việc ban hành các văn bản quy phạm
pháp luật.
Như phần trên đã trình bày trong các yếu tố của thẩm quyền cơ quan Nhà nước thì
quan trọng nhất là quyền ban hành quyết định pháp luật. Đối với các cơ quan quản
lý Nhà nước thì việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm thực hiện hoạt
động chấp hành và điều hành. Những văn bản này đều có những đặc điểm của văn
bản Nhà nước nói chung, đặc biệt là tính chất pháp lý của nó tuy nhiên là những văn
bản hành chính Nhà nước bao giờ cũng là những văn bản dưới luật được ban hành
trên cơ sở để chấp hành Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh và các Nghị quyết của các cơ
quan quyền lực.
Thực tiễn việc ra các văn bản quy định pháp luật đa được quy định đầy đủ trong
Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 1996 (sửa đổi bổ sung 2002) của
Quốc hội. Tuỳ vào vị trí, tính chất pháp lý và hoạt động của từng cơ quan quản lý
trong bộ máy hành chính Nhà nước để ra các văn bản pháp luật có giá trị pháp lý
khác nhau.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -