TỔNG KẾT KIẾN THỨC THỂ LOẠI
VĂN XUÔI VĂN 12

3. “Rừng xà nu là truyện của một đời và được kể trong một đêm.”
Người anh hùng mà cụ Mết kể trong cái đêm dài ấy có những phẩm
chất đáng quý nào?
4. Câu chuyện của Tnú cũng như của dân làng Xôman nói lên chân lí
lớn nào của dân tộc ta trong thời đại bấy giờ?
5. Phân tích những cảm nhận của anh (chị) về vẻ đẹp nghệ thuật của
tác phẩm?

4. NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH - Nguyễn Thi

I/ Tác giả:
- Nguyễn Thi (1928-1968) bút danh là Nguyễn Ngọc Tấn, tên khai
sinh là Nguyễn Hoàng Ca.
- Quê hương: Hải Hậu - Nam Định.
- Cuộc sống tủi cực, vất vả từ nhỏ.
- Năm 1945, ông tham gia cách mạng, vừa chiến đấu vừa hoạt động
văn nghệ.
- Năm 1954, ông tập kết ra Bắc và năm 1962 ông tình nguyện trở lại
chiến trường miền Nam.
- Năm 1968, ông hy sinh ở mặt trận Sài Gòn.
- Nguyễn Thi gắn bó sâu sắc với nhân dân Nam Bộ và trở thành nhà
văn của người nông dân Nam Bộ trong thời ký kháng chiến chống
Mĩ.
- Nhân vật tiêu biểu của Nguyễn Thi là những người nông dân Nam
Bộ với những nét tính cách tiêu biểu.
- Là cây bút có năng lực phân tích tâm lí sắc sảo.
- Ngôn ngữ Nguyễn Thi góc cạnh, phong phú, giàu giá trị tạo hình và
đậm chất Nam Bộ.

- Là tác giả của cuốn gia phả ghi lại những chiến công và bao mất
mát, đau thương của gia đình do tội ác của giặc gây ra.
- Là người lao động chất phác và rất giàu tình cảm (tiếng hò của chú
chứa đầy tâm tư, cảm xúc).
→ Chú Năm là khúc thượng nguồn của dòng sông truyền thống, là
nơi kết tinh truyền thống của gia đình.
*. Má Việt:
- Căm thù giặc sâu sắc, gan góc.
- Đảm đang, tháo vát, thương chồng thương con; biết ghìm nén đau
thương để nuôi con, đánh giặc.
→ Biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam.
*. Chị Chiến:
- Tính cách rất đa dạng: vừa có nét “trẻ con” của một cô gái mới lớn,
vừa biết nhường nhịn em, lo toan gia đình.
- Giống mẹ: gan góc, đảm đang.
- Khác mẹ: ở vẻ trẻ trung, thích làm duyên, xung phong đi đánh giặc,
trả thù nhà, với lời thề sắt đá: “làm thân con gái ra đi, tao chỉ có một
câu: nếu giặc còn thì tao mất”.
→ Biết kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, dân
tộc.
*. Việt:
- Tính cách rất “trẻ con, hồn nhiên, hiếu động.
- Có tình thương yêu và gắn bó sâu sắc với gia đình.
- Dũng cảm, kiên cường, gan góc, luôn sôi nổi tinh thần chiến đấu,
quyết tâm lập nhiều chiến công để trả mối thù lớn.
→ Một con sóng vươn xa nhất trong dòng sông truyền thống, là
người tiêu biểu nhất cho tinh thần tiến công cách mạng.
4. Nghệ thuật:
- Nghệ thuật kể chuyện độc đáo: “Những đứa con trong gia đình”
được trần thuật chủ yếu từ điểm nhìn của nhân vật Việt: đó là dòng

hiện nay”.
* Tác phẩm chính: Cửa sông (1967), Những vùng trời khác nhau
(1970), Dấu chân người lính (1972), Những người đi từ trong rừng ra
(1982), Bến quê (1985), Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành
(1983), Chiếc thuyền ngoài xa (1987), Cỏ lan (1989)
II/ Tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa”:
1. Hoàn cảnh ra đời:
Năm 1987, đất nước đang trong thời kì đổi mới, cuộc sống có nhiều
thay đổi.
2/ Tóm tắt tác phẩm:
Theo đề nghị của trưởng phòng để có được một bức ảnh nghệ thuật
chụp cảnh thuyền và biển, nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng đã thực hiện một
chuyến đi thực tế tới một vùng biển từng là chiến trường cũ của anh
thời chống Mĩ. Sau gần một tuần tìm kiếm, Phùng săn được cảnh
thuyền và biển lúc bình minh thật đẹp. Thế nhưng, đằng sau cảnh
đẹp đó, người nghệ sĩ đã chứng kiến một sự thật phũ phàng: cảnh
lão đàn ông dữ dằn, thô kệch đánh vợ một cách vô lí và thô bạo. Ba
hôm sau, Phùng lại chứng kiến sự việc này. Không thể nén chịu được
nữa, Phùng đã xông ra can ngăn lão đàn ông, anh bị thương, được
đưa về trạm y tế của toà án huyện. Ở đó, anh được nghe câu chuyện
của người đàn bà hàng chài với bao sự cảm thông, ngỡ ngàng, ngạc
nhiên
Bức ảnh chụp cảnh thuyền và biển trong buổi sáng mờ sương của
nghệ sĩ Phùng đã khiến trưởng phòng rất hài lòng và nó được treo ở
nhiều nơi. Kì lạ thay, mỗi lần nhìn vào đó, bao giờ Phùng cũng thấy
hiện lên hình ảnh người đàn bà chậm rãi bước ra rồi hoà lẫn vào
trong đám đông…
3. Nội dung:
a/ Những phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh:
- Phát hiện ra vẻ đẹp “trời cho” trên mặt biển mờ sương: chiếc

- Vì tình thương những đứa con, người đàn bà lặng lẽ chấp nhận bị
hành hạ, chịu đựng mọi đau đớn.
- Cam chịu, nhẫn nhục, không bao giờ để lộ cảm xúc ra bên ngoài.
→ Người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu đức hi sinh.
*. Lão đàn ông:
- Cuộc sống đói khổ, cực nhọc, lo toan đã biến “anh con trai hiền
lành” thành một người chồng vũ phu, độc ác.
- Đánh đập vợ con như là cách để giải toả ất uất, buồn phiền.
→ Vừa là nạn nhân của cuộc sống khốn khổ vừa là thủ phạm gây nên
bao đau khổ cho chính người thân của mình.
*. Chị em Phác
- Chị thằng Phác hiểu biết, can đảm (cản việc làm dại dột của em);
biết chăm sóc, lo toan gia đình thay mẹ.
- Thằng Phác: Gây cảm động cho người đọc bởi tình thương mẹ dạt
dào.
*. Người nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng:
- Biết căm ghét, phẫn nộ trước mọi sự áp bức, bất công.
- Anh cảm thấy hạnh phúc, xúc động ngỡ ngàng trước vẻ đẹp tinh
khôi của cảnh thuyền và biển lúc bình minh.
- Kinh ngạc, túc giận trước sự bạo hành của cái xấu, cái ác.
- Hành động như một phản xạ tự nhiên: “vứt cái máy ảnh xuống đất
chạy nhào tới” đề ngăn việc làm xấu xa của người đàn ông.
→ Không vì nghệ thuật mà bỏ quên cuộc đời. Sẵn sàng làm tất cả vi
cuộc sống tốt đẹp.
4. Nghệ thuật:
- Xây dựng cốt truyện độc đáo: tạo tình huống mang ý nghĩa khám
phá, phát hiện về đời sống.
- Ngôn ngữ linh hoạt, sáng tạo.
+ Ngôn ngữ kể chuyện (tác giả hoá thân vào nhân vật Phùng) điểm
nhìn trần thuật sắc sảo, lời kể chuyện khách quan, chân thực, giàu