Tổng hợp Đề thi HSG cấp
quốc gia qua các năm BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA NĂM 2001 BẢNG A

Nhà văn Bùi Hiển đã phát biểu khẳng định ý nghĩa đặc biệt của tiếng nói
tri âm trong văn chương:

“Ở nước nào cũng thế thôi, sự cảm thông, sẻ chia giữa người đọc và
người viết là trên hết”.
(Báo Văn nghệ, số ra ngày 10 – 02 – 2001)

Anh/Chị có suy nghĩ gì về vấn đề này ?

Hãy phân tích hai bài thơ "Độc Tiểu Thanh kí" của thi hào Nguyễn Du
và "Kính gửi cụ Nguyễn Du" của nhà thơ Tố Hữu để làm rõ tiếng nói tri
âm ở mỗi bài. BẢNG B

"Rừng xà nu" của Nguyễn Trung Thành, "Những đứa con trong gia
đình" của Nguyễn Thi và "Mảnh trăng cuối rừng" của Nguyễn Minh
Châu đều là những truyện ngắn hay đã khám phá, ca ngợi vẻ đẹp của
con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến chông Mỹ cứu nước.

BẢNG A

Nhận xét về sáng tác của Thạch Lam, Nguyễn Tuân viết:

“Xúc cảm của nhà văn Thạch Lam thường bắt nguồn vả nảy nở lên từ
những chân cảm đối với những con người ở tầng lớp khó nghèo. Thạch
Lam là một nhà văn quý mến cuộc sống của mọi người xung quanh.
Ngày nay đọc lại Thạch Lam, vẫn thấy đầy đủ cái dư vị và cái nhã thú
của những tác phẩm có cốt cách và phẩm chất văn học”.

(Theo Tuyển tập Nguyễn Tuân, tập III, NXB Văn học, Hà Nội, 1996,
trang 375)

Anh/Chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Dựa vào một số sáng tác của
Thạch Lam, hãy chứng minh ý kiến đó. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA NĂM 2004
BẢNG A

Câu 1: Nhà phê bình Hoài Thanh viết:


tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con
người. Thoi mực, thầy mua ở đâu mà tốt và thơm quá. Thầy có thấy mùi
thơm ở chậu mực bốc lên không? Tôi bảo thưc đấy, thầy Quản nên tìm
về nhà quê mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ
đến chuyện chơi chữ. Ở đây khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi
cũng đến nhem nhuốc mất cả đời lương thiện đi.

Lửa đóm cháy rừng rực, lửa rụng xuống nền đất ẩm phong giam, tàn lửa
tắt nghe xèo xèo.

Ba người nhìn bức châm, rồi lại nhìn nhau.

Ngục quan cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà
dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: “Kẻ mê muội này
xin bái lĩnh”.

(Nguyễn Tuân – Chữ người tử tù – Văn học 11, tập 1,
Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 2000) BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA NĂM 2005 BẢNG A

Nói về thơ, Nguyễn Công Trứ có câu: “Trót nợ cùng thơ phải chuốt
lời”(1), còn Tố Hữu lại cho rằng: “Thơ là tiếng nói hồn nhiên nhất của
tâm hồn con người”(2).


¤ Đề năm 2004: nó giật cho 1 phát tung người với 1 đề = 2 câu. Ta buộc
phải phân bố lại thời gian cho hợp lý theo 1 vài tỉ lệ kiểu 5-5, 4-6 hay
4,5-5,5. Tuy nhiên ta ko nhất thiết phải mổ xẻ 2 thứ cùng 1 lúc như 3 đề
bên trên. Lý luận văn học rơi vào câu 1, cảm thụ văn học rơi vô câu 2. ¤ Đề năm 2005: ko có gì để bình luận. Có vẻ như bộ sợ các em học sinh
sốc quá nên lại quay về 1 đề = 1 câu

Đề năm 2007: hiệu điện thế tăng đột ngột : 1 đề = 3 câu. Điều thú vị
trong đề lần này là:

- Câu 1 nhắm vào 2 nhân-vật-không-phải-người-Việt-Nam: bác Karl
Marx và bác Friedrich Engels đến từ Đức. Nó lại cũng chả nhắm gì vào
văn học cả nên ta yên tâm giở bài triết học ra ở đây. Kinh nghiệm của
Wood cho thấy những ai hay lý luận/sự mà hay đọc manga thì làm rất
chuẩn câu này

- Câu 2 bắt đầu lai lai, cái lạ duy nhất của nó là không trích dẫn trực tiếp
ý kiến của 1 ai cả mà lại dùng chủ ngữ phiếm chỉ: "Có ý kiến cho
rằng ".

- Câu 3 là 1 câu với mệnh lệnh ko thể nào đơn giản hơn: "cảm nhận của
anh chị về ABC", "phân tích bài XYZ", Kết luận:

Với một quỹ đạo chuyển động dị dạng như trên ở môn Văn nói riêng và


Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn
Trơ cái hồng nhan với nước non
Chén rượu hương đưa, say lại tỉnh
Vầng trăng bóng xế, khuyết chưa tròn
Xuyên ngang mặt đất, rêu từng đám
Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại
Mảnh tình san sẻ tí con con.

(Theo Ngữ Văn 11, Nâng cao, Tập Một, NXB Giáo dục, 2007, tr.44)

Sóng

Xuân Quỳnh

Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ

Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?

Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ.

Biển Diêm Điền, 29-12-1967
(Theo Ngữ Văn 12, Nâng cao, Tập Một, NXB Giáo dục, 2008, tr.122-
124)