HDTH Phân tích đònh lượng bằng các phương pháp hoá học - 16 -
3. Xác đònh nồng độ CH
3
COOH :
a. Nguyên tắc :
Dựa trên cơ sở của phản ứng:
CH
3
COOH + NaOH = CH
3
COONa + H
2
O
Dùng phenolphtalein làm chất chỉ thò.
b. Cách tiến hành :
Dùng pipet lấy 10 ml dung dòch CH
3
COOH cần xác đònh vào bình nón 250 ml,
thêm 2 giọt chất chỉ thò phenolphtalein 0,1%. Từ buret nhỏ từng giọt dung dòch
NaOH xuống tới khi dung dòch có màu hồng bền khoảng 5 giây. Ghi số ml dung
dòch NaOH tiêu tốn (làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
4. Xác đònh nồng độ H
3
PO
4
:
a. Nguyên tắc:
Dựa trên cơ sở của phản ứng:
Nấc I H
3
PO

ml dung dòch NaOH đã dùng (làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
Ngoài ra còn có thể xác đònh nồng độ H
3
PO
4
bằng dung dòch NaOH dùng chỉ
thò hỗn hợp như sau:
i .Nguyên tắc:
Chuẩn một thể tích chính xác dung dòch H
3
PO
4
đến nấc I (tạo thành
NaH
2
PO
4
) hay chuẩn độ liền đến nấc II (tạo thành Na
2
HPO
4
).
Phản ứng chuẩn độ:
Đến nấc I H
3
PO
4
+ NaOH = NaH
2
PO

cho vào bình nón 250 ml, thêm 2
giọt chỉ thò có pT = 10,2. Từ buret cho dung dòch NaOH xuống tới khi dung dòch
chuyển từ vàng sang tím. ( làm 3 lần , lấy kết quả trung bình)
5. Xác đònh nồng độ NH
4
OH :
a. Nguyên tắc :
Dựa trên cơ sở của phản ứng :
NH
4
OH + HCl = NH
4
Cl + H
2
O
Dùng metyl da cam; metyl đỏ làm chỉ thò .
b. Cách tiến hành :
Dùng pipet lấy 10 ml dung dòch NH
4
OH loãng cần xác đònh vào bình nón 250
ml, thêm 2 giọt metyl da cam 0,1%. Từ buret nhỏ từng giọt dung dòch HCl đã biết
nồng độ xuống tới khi dung dòch chuyển từ màu vàng sang da cam. Ghi số ml
dung dòch HCl đã dùng (làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
Làm thí nghiệm tương tự với chỉ thò metyl đỏ 0,1%.
So sánh, nhận xét kết quả phân tích.
6. Phân tích mẫu: Xác đònh số gam CH
3
COOH trong một lít giấm (theo hướng
dẫn của phòng thí nghiệm).
III. Câu hỏi:

từ tinh thể borax Na
2
B
4
B O
7
.10H
2
O (chất gốc) có nồng độ
chính xác 0,1N. Hút ra 1 thể tích xác đònh cho vào bình tam giác rồi chuẩn độ bằng
dung dòch HCl.
Phản ứng chuẩn độ :
B
4
O
7
2-
+ 5H
2
O = 2H
2
BO
3
-
+ 2H
3
BO
3
2H
2

CO
3
trong dung dòch NaOH :
Xút kỹ thuật luôn luôn chứa một lượng Na
2
CO
3
do NaOH hấp thụ khí CO
2
trong
không khí.
a. Nguyên tắc :
Dùng HCl đã biết nồng độ, xác đònh Na
2
CO
3
với 2 chất chỉ thò : phenolphtalein
và metyl da cam .
* Khi phenolphtalein đổi màu :
NaOH + HCl = NaCl + H
2
O
Na
2
CO
3
+ HCl = NaHCO
3
+ NaCl
* Khi metyl da cam đổi màu :

NaOH + HCl = NaCl + H
2
O
Na
2
CO
3
+ HCl = NaHCO
3
+ NaCl
Khi dùng chỉ thò có pT = 4 (metyl da cam) xảy ra phản ứng chuẩn độ sau:
NaOH + HCl = NaCl + H
2
O
Na
2
CO
3
+ HCl = NaCl + CO
2
+ H
2
O
*) Cách tiến hành:
Dùng pipet lấy 10 ml dung dòch cần xác đònh vào bình nón 250 ml, thêm một
giọt chỉ thò hỗn hợp có pT = 8,3. Chuẩn độ bằng dung dòch HCl đến khi dung dòch
chuyển màu từ tím sang vàng. (Làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
Dùng pipet lấy 10 ml dung dòch cần xác đònh vào bình nón 250 ml, thêm1 giọt
chỉ thò metyl da cam. Chuẩn độ bằng dung dòch HCl đến khi dung dòch chuyển
màu từ vàng sang da cam. (Làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).

và tất cả phần NaHCO
3
có lúc đầu:
NaHCO
3
+ HCl = NaCl + H
2
O + CO
2
b. Cách tiến hành:
Giống như đònh lượng NaOH có lẫn Na
2
CO
3.
Ngoài ra còn có thể xác đònh nồng độ của NaHCO
3
, của Na
2
CO
3
trong hỗn
hợp dùng chỉ thò hỗn hợp tương tự bài thí nghiệm 1.2 ở trên.
4. Xác đònh nồng độ dung dòch HCl và H
3
PO
4
trong hỗn hợp :
a. Nguyên tắc :
Dùng NaOH đã biết nồng độ xác đònh HCl và H
3

PO
4
cần xác đònh vào bình nón 250 ml,
thêm 2 giọt chất chỉ thò metyl da cam 0,1%, dung dòch có màu đỏ. Từ buret, nhỏ
từng giọt dung dòch NaOH, lắc đều tới khi dung dòch chuyển từ màu đỏ sang màu
vàng cam. Ghi số ml dung dòch NaOH đã dùng, thêm 2 giọt chất chỉ thò
phenolphtalein 0,1% và tiếp tục nhỏ NaOH xuống tới khi dung dòch chuyển màu từ
vàng sang da cam. Ghi số ml dung dòch NaOH đã dùng (làm 3 lần rồi lấy kết quả
trung bình).
Có thể xác đònh nồng độ dung dòch HCl và H
3
PO
4
trong hỗn hợp dùng chỉ
thò hỗn hợp tương tự bài thí nghiệm xác đònh nồng độ dung dòch H
3
PO
4
dùng chỉ
thò hỗn hợp.
5. Xác đònh nồng độ H
2
SO
4
và H
3
PO
4
trong hỗn hợp
a. Nguyên tắc:

O tiêu hao V
b
(ml) dung dòch NaOH
V
I
= V
a
+ V
b

* Khi dùng chỉ thò pT = 10,2 xảy ra phản ứng chuẩn độ sau:
H
2
SO
4
+ 2OH
-
= SO
4
2-
+ 2H
2
O tiêu hao V
a
(ml) dung dòch NaOH
H
3
PO
4
+ 2OH

SO
4
và nồng độ đương lượng
của H
3
PO
4
trong dung dòch.
b. Cách tiến hành:
- Dùng pipet lấy 10 ml dung dòch hỗn hợp acid cần xác đònh nồng độ vào bình
tam giác 250 ml, thêm 1 giọt chỉ thò có pT = 5,1 rồi chuẩn độ bằng dung dòch
NaOH đến khi dung dòch chuyển màu từ đỏ nho sang xanh lục. Ghi thể tích V
I

(làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
Nguyễn Thò Như Mai – Đặng Thò Vónh Hoà Khoa Hoá học