Vấn đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên
Giáo án địa lý 12 - Bài 14: Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên
nhiên
I. Mục tiêu: Sau bài học, giáo viên giúp học sinh hiểu:
1. Kiến thức:
- Hiểu rõ tình hình suy giảm tài nguyên rừng và đa dạng sinh vật
ở nước ta, tình trạng suy thoái và hiện trạng sử dụng tài nguyên
đất ở nước ta. Phân tích được nguyên nhân và hậu quả của sự
suy giảm tài nguyên sinh vật, sự suy thoái tài nguyên đất.
Biết được các biện pháp của nhà nước nhằm bảo vệ tài nguyên
rừng và đa dạng sinh vật và các biện pháp bảo vệ tài nguyên đất.
2. Kĩ năng:
- Có kĩ năng liên hệ thực tế về các biểu hiện suy thoái tài
nguyên đất.
- Phân tích được bảng số liệu.
II. phương tiện dạy học:
- Hình ảnh về các hoạt động chặt phá, phát đốt rừng, hậu quả
của mất rừng, làm suy thoái đát và môi trường.
- Hình ảnh về các loài chim, thú quý cần bảo vệ.
- Atlat địa lí Việt Nam.
- Bản đồ hình thể Việt Nam.
III. Hoạt động dạy và học:
A. ổn định tổ chức:
tích rừng và tỉ lệ che phủ rừng
1) Sử dụng và bảo vệ tài nguyên
sinh vật:
giảm sút. Từ năm 1990 cùng
với các biện pháp bảo vệ rừng
và đẩy amnhj công tác trồng
rừng nên diện tích rừng và tỉ
lệ che phủ rừng đã tăng lên
nhanh chóng).
Các HS thuộc số 3, 4: Đọc SGK
mục 1.a, kết hợp hiểu biết của
bản thân hãy:
- Nhận xét sự thay đổi của diện
tích rừng giảm.
- Một khu rừng trồng và một khu
rừng tự nhiên có cùng độ che
phủ thì rừng nào có sản lượng
gõ cao hơn?

thức.
Chuyển ý: Mặc dù tổng diện tích
rừng đang tăng lên nhưng chất
lượng rừng vẫn bị suy giảm vì
diện tích rừng tăng chủ yếu là
rừng mới trồng và chưa đến tuổi
khai thác. Suy giảm diện tích
rừng là nguyên nhân cơ bản dẫn
tới suy giảm tính đa dạng sinh
học và suy thoái tài nguyên đất.

tích rừng là: 7,2 triệu ha, năm
2006 tăng lên thành 12,1 triệu
ha. Tuy nhiên tổng diện tích
rừng và tỉ lệ che phủ rừng năm
2006 vẫn thấp hơn năm 1943.
- Chất lượng rừng bị giảm sút,
diện tích rừng giảm.
* ý nghĩa của việc bảo vệ tài
nguyên rừng:
- Về kinh tế: Cung cấp gỗ, dược
phẩm, phát triển du lịch sinh
thái.
- Về môi trường: Chống xói

của các vườn quóc gia và các
khu bảo tồn thiên nhiên.
- Đối với rừng sản xuất: Đảm
bảo duy trì phát triển diện tích
và chất lượng rừng.
Triển khai luật bảo vệ và phát
triển rừng. Nhà nước đã tiến
hành giao quyền sử dụng đất và
bảo vệ rừng cho người dân.
b) Đa dạng sinh học:
(Xem thông tin phản hồi phần
phụ lục)
GV chia nhóm và giao nhiệm vụ
cho từng nhóm. (Xem phiếu học
tập phần phụ lục)
Nhóm 1: Làm phiếu học tập số
1.
Nhóm 2: Làm phiếu học tập số
2.
GV gợi ý: Quan sát hình 17.2 để
nhận xét sự suy giảm đa dạng
sinh học.
Bước 2: HS trong các nhóm trao
đổi, đại diện các nhóm trình bày,

- Kể tên một số loài động vật
được ghi vào sách đỏ Việt Nam?
(Hổ, bò xám, bò tót, trâu rừng,
sếu đầu đỏ, gà lam màu
trắng, ).
- Người dân ở địa phương em đã
làm gì để cải tạo đất nông
nghiệp?
Hoạt động 3: Tìm hiểu tình
hình sử dụng và bảo vệ tài
nguyên khác ở nước ta:
Hình thức: Cả lớp.
GV kẻ bảng (xem phiếu học tập
ở phần phụ lục) và hướng dẫn
HS cùng trao đổi trên cơ sở câu
hỏi.
- Hãy nêu tình hình sử dụng và
bảo vệ tài nguyên nước ở nước
ta. Giải thích nguyên nhân làm ô
nhiễm môi trường nước. ( Do 3) Sử dụng và bảo vệ tài nguyên
khác:
(Xem thông tin pản hồi ở phần
phụ lục)
nguồn nước thải công nghiệp,

D, Không biến động.
Câu 3: Để đảm bảo vai trò của rừng đối với việc bảo vệ môi
trường, theo quy hoạch phải nâng cao độ che phủ rừng nước ta lên:
A. 30 - 35% C. 45 - 50%
B. 40 - 45% D. 50 - 55%
Câu 4: Vườn quốc gia nào sau đây không phải là khu dự trữ sinh
quyển thế giới?
A. Cát Bà C. Xuân Thủy
B. Cúc phương D. Cát Tiên
V. Hoạt động nối tiếp:
Làm câu hỏi 1, 2, 3 SGK.
Liên hệ thực tế tác động của con người đến sinh vật ở địa phương
em. Mỗi HS phải làm gì đối với vấn đề này.
VI. Phụ lục:
Phiếu học tập 1:
Nhiệm vụ: Đọc SGK mục 1.a, bảng 17.2, kết hợp với hiểu biết của
bản thân, hãy hoàn thiện sơ đồ sau về biểu hiện sự suy giảm tính
đa dạng sinh học, nguyên nhân, biện pháp bảo vệ sinh học của
nước ta.
Nguyên nhân

Suy giảm đa dạng sinh
học



Biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học
Thông tin phản hồi 1:
Nguyên nhân
- Khai thác quá mức làm


Phiếu học tập 2: Đọc SGK mục 3.b, kết hợp với hiểu biết của bản
thân, hãy hoàn thiện sơ đồ sau về hiện trạng sử dụng đất suy thoái
với tài nguyên đất, biện pháp bảo vệ tài nguyên đất của nước ta.
Hiện trạng sử dụng đất


Suy thoái tài nguyên
đất

 Biện pháp bảo vệ tài nguyên đất
- Đối với đất vùng đồi núi.
- Đối với đất nông nghiệp Phiếu học tập 3:
Nhiệm vụ: Đọc mục 3 SGK, hãy nêu tính sử dụng và bảo vệ tài
nguyên nước, khoáng sản và tài nguyên du lịch của nước ta.

Tài nguyên Tình hình sử dụng Các biện pháp bảo
vệ
Tài nguyên nước
Tài nguyên khoáng
sản

Tài nguyên du lịch


Biện pháp bảo vệ tài nguyên đất
- Đối với đất vùng đồi núi.:
+ áp dụng tổng thể các biện pháp thủy lợi, canh tác hợp lí:
Làm ruộng bậc thang, đào hố vẩy cá, trồng cây theo hàng.
+ Cải tạo đất hoang, đồi trọc: bằng các biện pháp kết hợp. Bảo
vệ rừng và đất rừng, ngăn chặn nạn du canh, du cư.
- Đối với đất nông nghiệp:
+ Do diện tích ít, nên cần có biện pháp quản lí chặt chẽ và có
kế hoạch mở rộng diện tích.
+ Thâm canh nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần canh tác sử

dụng đất hợp lí, chống bạc màu, glây hóa.
+ Bón phân, cải tạo đất thích hợp, chống ô nhiễm đất.

Thông tin phản hồi 3:

Tài nguyên Tình hình sử dụng Các biện pháp bảo vệ

Tài nguyên
nước
Tình trạng thừa nước gây
lũ lụt vào mùa mưa, thiếu
nước gây hạn hán vào
mùa khô.
- Mức độ ô nhiễm môi
trường nước ngày càng
tăng
Sử dụng hiệu quả, tiết
kiệm tài nguyên
nước, đảm bảo cân