[i] “ỨNG DỤNG GIS VÀ MÔ HÌNH SWAT ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN LƢU LƢỢNG DÒNG CHẢY VÀ
PHỤC VỤ QUẢN LÝ HỢP LÝ LƢU VỰC SÔNG BÉ” Sinh viên

NGUYN TH KIM NGA Khóa lu  ng yêu cu
cp bng K 
H tha lý
ng dn

Th.S Bùi Chí Nam
TP. H 
[ii]


[iii]

TÓM TẮT

Sinh viên thc hin Nguyn Th Kim Nga, Ngành H Th a Lý,
Khoa ng và i Hc Nông Lâm TP. H Chí Minh.
 tài “Ứng dụng GIS và mô hình SWAT đánh giá tác động biến đổi khí hậu
đến lƣu lƣợng dòng chảy và phục vụ quản lý hợp lý lƣu vực sông Bé ” 
- 01/06/2013.
ng dn Thy Th.S Bùi Chí Nam, Phòng Nghiên cng - Khí
hu, Phân ving Thng phía Nam.
c sông Bé là mt ph n nht trong bn ph n  hu ngn sông
ng Nai, do hai nhánh sông Dak Lap và Dak Glun hp thành. Tng dic
là 7.650 km
2
 c bt ngun t vùng núi thuc cao nguyên
Xnaro, pha dc các T
c Nông, ng Nai và mt phn thuc Campuchia. Phc tri dài trong
khong t t 11
o
- 12
o
 c và 106
o
- 107
o
 c
ng dòng chy sông Bé phù ha hình t n thng
Bc - Nam. Các sông nhánh g- Bc và Tây - Nam. T
n ca sông, sông chng chính Tây Bc - 

ng cn LLDC và chng
c sông Bé ti các mc thi gian tip theo ca các kch bn bii khí
hu khác nhau.
[v]

MỤC LỤC

 i
 ii
 iii
 v
 ix
 x
DANH MC HÌNH NH xii
 1
t v 1
Mc tiêu nghiên cu 2
Ni dung nghiên cu 2
ng 3
 3
Cu trúc lu 4
 1.  5
1. Tng quan tình hình nghiên cu 5
1.1 Tình hình nghiên cu trên th gii 5
1.2 Tình hình nghiên cu ti Vit Nam 5
2.  lý thuyt 6
2.1 u th dòng chc sông 6
2.1.1 y 6
2.1.2 c sông 9
2.2 H tha lý (GIS) 10

1.3 Yu t ng - th 32
1.3.1 Khí hu 32
1.3.2 Nhi 33
1.3.3 ng m 34
1.3.4  m 35
1.3.5 B 35
1.3.6 S gi nng 36
[vii]

1.3.7 Gió 36
1.3.8 Th ng 37
1.3.9 Thm thc vt 37
1.3.10 Th 38
1.4 Kinh t - xã hi 39
1.4.1 i 39
1.4.2 Hin trng phát trin kinh t 40
1.5 Hin trc sông Bé 40
1.5.1 Tin: 40
1.5.2 Tii tiêu và sinh hot 41
1.5.3 Tihu cu s dc sông Bé 42
2. u 42
2.1 n - u 42
2.1.1 n nghiên cu 42
2.1.2 u 42
2.2 Mô phng LLDC trong SWAT t - 2007 43
2.2.1 Thu thp d liu 43
2.2.2 Tin trình thc hin mô hình SWAT 49
2.3 Áp dng kch b c sông Bé 54
.  55
1. Kt qu c mô phng LLDC t 1979 - 2007 55

PVKHKTTVMT SIHYMETE (Phân Vin Khoa hng Th
ng)
HRU Hydrologic Response Unit
[x]

DANH MỤC BẢNG BIỂU

B
a B TNMT 24
B
a B TNMT 25
B                
a B TNMT 25
Bc sông Bé 31
B    m trung bình tháng ti mt s tr    c sông Bé
 %) 35
Bng bi mt s trc sông Bé
 mm) 36
Bng 2.4: S gi nng trung bình tháng ti mt s tr    c sông Bé
 mm) 36
Bng 2.5: T  gió trung bình tháng ti mt s tr    c sông Bé
 m/s) 37
Bng 2.6: Mt s y chính  c sông Bé 39
Bng 2.7: Tic ca các h trên sông Bé 41
Bng 2.8: Các lot trc sông Bé 46
Bng 2.9: Các loi hình s dc sông Bé 47
Ba lý ca các trm quan trc 48
Bng 2.11: Trm quan trc thc sông Bé 49
Bng 2.12: M mô phng cng ch s Nash 53
Bng 3.1: Thng kê so sánh LLDC mô phng và thc Hòa

[xii] DANH MỤC HÌNH ẢNH

ng ca mt tr 7
Hình 1.2: Các thành phn ca GIS 12
Hình 1.3: Mô hình Vector, Mô hình Raster 13
 vòng tun hoàn th 16
c con 17
Hình 1.6 : Các quá trình bii và vn chuyn cht trong lòng sông ngòi 18
Hình 1.7: Các tác nhân chính hình thành nê 27
Hình 2.1: B v trí c sông Bé 30
Hình 2.2: B nhi c sông Bé 33
Hình 2.3: B c sông Bé 34

Hình 3.11: Giá tr LLDC mô phng t 1980 - 2030 ti trc Long 65
Hình 3.12: Giá tr LLDC mô phng t 1980 - 2030 ti trc Hòa 66
i giá tr LLDC mô phn 2008 - 2030
so vi n 1980 - 1999 ti trc Hòa 67
Hình 3.14: Thng kê so sánh giá tr      n 2008 - 2030
so vn 1980 - 1999 ti hi trc Hòa 68
i giá tr LLDC mô phng trung bình tháng gin 2008 - 2030
so vi n 1980 - 1999 ti trc Long 68
i giá tr LLDC mô phn 2008 - 2030
so vi n 1980 - 1999 ti trc Hòa 69
Hình 3.17: B th hin s i LLDC (%) trên tng tic trong giai
n 2008 - 2030 so vn 1980 - 1999 71

[xiv]

[1] GIỚI THIỆU
 Đặt vấn đề

Vit Nam là mt trong nhng quc gia chu ng nng n ca bii khí
hu. ng cn mi sng, là mt trong
nhng thách thc ln nh i v i s  i trong th k 21.  tác
c bi lt; hn hán ngày càng ác lit, có th tác ng
n nông nghip, gây ri ro ln i vi công nghip và các h thng kinh t - xã hi
 Chúng ta cn phi bit m ng c 
ng kp thi và hiu qu.
n nm bên b hng Nai, c bt ngun t vùng núi
phía Tây ca khu vc Nam Tây Nguyên (cao nguyên Xnaro) thuc các Tnh Bình


Mc tiêu chung ca nghiên cu là ng dng công ngh GIS và mô hình SWAT
tính toán LLDC  c sông Bé, d báo din bin dòng ch   ng ca
. Q  xu khoa hc h tr cho vic qun lý hiu qu TNN 
vc.
Các mc tiêu c th 
 Mô phng LLDC c sông Bé t - 2007 da vào ngun d
liu Vin .
 tác n LLDC c sông Bé  da vào
ngun d lic CGIAR mô phng theo kch bn A1B ca IPCC.
  xut gii pháp h tr khc phc tình trng thiu hc và bo v TNN
c sông Bé.

 Nội dung nghiên cứu

 Tìm hiu lý thuyt v dòng chy c sông.
 Tìm hiu lý thuyt v GIS.
 Tìm hiu lý thuyt v mô hình SWAT.
 Tìm hiu bn cht  và các yu t liên quan.
 Tính toán LLDC sông Bé  n hin trng (1979 - 2007) và theo kch bn

 Các bin pháp h tr khai thác, s dng, qun lý và bo v TNN.
[3]

 Đối tƣợng

 LLDC c sông Bé n 1979 - 2007.
 Tng ca  n LLDC .
 Cc h tr khai thác; s dng; qun lý và bo v TNN.


1
Gii thiu

Gii thiu nhng v n ca nghiên cu
t v, Mc tiêu, Nng, Ý
u trúc lu
2
Tng quan nghiên cu

Tng quan tình hình nghiên c   lý
thuyc sông,
mô hình GIS và SWAT), Tng quan v 
      ng, bin
pháp thích ng và vài nét v kch b
3
Khu vc nghiên cu và

ng dòng chy

 m khu vc nghiên c u kin t
nhiên, Kinh t - xã hi, Hin trng ngun
c), Tin trình thc hi  n và
p d lic tin
hành trong mô hình).
4
Kt qu, tho lun

Các kt qu c ca nghiên cu.
5
Kt lun và kin ngh

Mt s nghiên cu trong thi gian g
1. Các nguc và ô nhim cc  min Bc Thái
c phân tích bng cách s dng MIKE BASIN và LOAD.
2. ng dng MIKE BASIN xây dng chic quc
sông.
3. Nghiên cu ng dng mô hình MIKE 11-  - dòng ch
vc sông Layang.

1.2 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam

Hin nay, v i các mt phát trin ca kinh t - xã
hc bit. t nhiu nhng nghiên cu tính toán m
ng c
[6]

1. Vin Khoa hng Thng. Nghiên cng ca
  nghi  Huyn Phú Vang, Tnh Tha
Thiên Hu (2005 - 2008).
2. ng Thng, Vin KH KTTV&MT.
ng cn pháp thích ng - c sông
Hng - Thái Bình. 2010.
3. ng Thng, Vin KH KTTV&MT.
ng cn pháp thích ng - c sông
ng Nai. 2010.
4. Trung tâm Nghiên cu Th
ng cn pháp thích ng -  vc sông C. 2010.
5. Trung tâm Nghiên cu Th
ng cn pháp thích ng - c sông Thu Bn. 2010.
6. Trung tâm Nghiên cu Th
ng cà các bin pháp thích ng - ng bng sông Cu Long.

thc tích phân hoc biu thc sau:


giá tr bình quân cng (m
3
/s);
n s thi gian tính toán (s);
Q
i
ng bình quân ti mi thn th i bt k (m
3
/s).

b. Tổng lƣợng dòng chảy

Tng dòng chy W (m
3
hay km
3
c chy qua mt ct ca ra trong
mt khong th thm t
1
n t
2
, T = t
2
- t
1
.



Q lng (m
3
/s);
F dic (km
2
).

e. Hệ số dòng chảy

H s dòng ch s gi sâu dòng chy Y (mm) (hay còn gi là lp dòng
chng X (mm) sinh ra trong thi gian T.

 s không th nguyên, vì 0 
H s n, tn tht dòng chy càng nh c li. Bi vn ánh
tình hình sn sinh dòng chc. Module dòng chy M phn ánh kh 
[9]

phong phú ca nguc trong m sâu dòng chy Y càng ln
c càng nhi so sánh m di dào nguc, hai tr s M và Y
c s dng.

2.1.2 Lƣu vực sông

a. Diện tích lƣu vực (km
2
): là din tích hn mt v 
ca sông. Din tích c gii hn bi ng phân c càng ln thì ngun
cung cc cho sông càng ln.


l
i
khong cách bình quân gia hai ng ng mc bng nhau;
 chênh lch  ging mc (trên b ng có
giá tr  nhau i vi mng ng mc).

f. Mật độ lƣới sông D (km/km
2
): m i sông bng tng chiu dài ca tt c
các sông suc chia cho din tích ca nó.

Sông sui càng dày m i sông càng ln. Nhng vùng có nguc phong
phú ng có giá tr ln. Mt s phân cp m i sông:
Cp 1: D = 1,5 - 2,0 M sông, sui rt dày;
Cp 2: D = 1,0 - 1,5 M sông, sui dày;
Cp 3: D = 0,5 - 1,0 M sông, sui dày;
Cp 4: D < 0,5 M sông, su

2.2 Hệ thống thông tin địa lý (GIS)

2.2.1 Định nghĩa

Thut ng c s dng trong nhia lý, k thut
tin hc, qung và tài nguyên, khoa hc x lý v d li
c ng dng dn có rt nhi GIS.
Theo Burrough (1986), GIS là mt hp công c m  và truy
vn tùy ý, bii và hin th d liu không gian t th gii thc cho nhng mc tiêu


 
 
                 


Trích đoạn Phƣơng tiện phƣơng pháp nghiên cứu Tiến trình thực hiện mô hình SWAT Diễn biến LLDC Biện pháp thích ứng với BĐKH trong lĩnh vực TNN ở Việt Nam Biện pháp thích ứng với tác động của BĐKH đến lƣu lƣợng nƣớc sông Bé

---