Quyền sở hữu trí tuệ
BỆNH SỐT RÉT: XÂY DỰNG
QUAN HỆ ĐỐI TÁC ĐỂ TÌM
BIỆN PHÁP CHỮA TRỊ
Richard Wilder và P. V. Venugopal
Hàng năm, có 300-500 triệu người trên khắp thế giới bị nhiễm bệnh sốt
rét, và có hơn một triệu người chết vì loại bệnh này. Tại châu Phi, lần
đầu tiên trong 20 năm, gánh nặng của bệnh sốt rét đang gia tăng do việc
lan rộng nhanh chóng của sự kháng thuốc đối với những loại thuốc
chữa sốt rét được sử dụng rộng rãi như chloroquine. Do đó mà sốt rét là
nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trẻ em ở châu Phi, với số lượng
khoảng 3.000 trẻ mỗi ngày. Những con số này cho thấy một thảm họa
quốc tế và sự thất bại của khu vực y tế cộng đồng.
Mặc dù bệnh sốt rét hoành hành như vậy ở các nước đang phát triển
nhưng chỉ có 4 trong số khoảng 1.400 loại thuốc mới, được phát triển
trong giai đoạn từ 1975 đến 1999 là để chống sốt rét. Như vậy là không
đủ để giải quyết vấn đề, bởi vì cần có những loại thuốc mới để xử lý
các chủng ký sinh sốt rét có khả năng kháng các loại thuốc đang sử
dụng.
Năm 1999, các cuộc thương thảo giữa Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
và Liên đoàn các Hiệp hội Sản xuất Dược phẩm Quốc tế (IFPMA), với
Quyền sở hữu trí tuệ
sự hợp tác của nhiều tổ chức như Ngân hàng Thế giới và Quỹ
Rockefeller đã dẫn đến việc ra đời Dự án Dược phẩm chống Sốt rét
(MMV). MMV là một thể chế phi lợi nhuận kết hợp các khu vực nhà
nước, tư nhân và từ thiện lại với nhau để cung cấp tài chính và quản lý
việc tìm tòi, phát triển và đăng ký những loại thuốc mới để điều trị và
ngăn ngừa bệnh sốt rét.
Chỉ sau năm năm hoạt động, MMV đã nắm giữ tập hồ sơ lớn nhất từ
trước tới nay về các nghiên cứu tìm thuốc chữa sốt rét, với 21 dự án ở
những giai đoạn phát triển khác nhau. Những tiến bộ nhanh chóng đó

giữ, yếu tố mang tính quyết định là khả năng thực hiện được nhiệm vụ
của nó. Kết quả là, tiêu điểm tự nó không phải là những quyền sở hữu
trí tuệ mà là con đường mà MMV cần phải theo để bảo đảm rằng, các
loại thuốc chống sốt rét mới đang được phát triển dưới sự giám sát của
mình, được đưa ra thị trường và phù hợp với khả năng tài chính cũng
như có thể tiếp cận được đối với những người cần chúng ở các nước
đang phát triển. Như thế, các quyền sở hữu trí tuệ là một công cụ để kết
hợp các đối tác với nhau trong một dự án vì một mục tiêu chung và
Quyền sở hữu trí tuệ
nhằm đảm bảo rằng, con đường mà MMV cần phải theo để đạt được
các mục tiêu của mình là rõ ràng.
Một trong những loại dược phẩm hứa hẹn nhất đang thử nghiệm của
MMV là một loại pê-rô-xít tổng hợp được tìm ra lần đầu tiên bởi các
nhà khoa học thuộc Trung tâm Y học Đại học Nebraska, Đại học
Monash của Australia, Viện Nhiệt đới Thụy Sĩ và công ty Dược phẩm
Roche. Loại thuốc này giống như artemisinin chiết xuất từ thực vật -
một loại thuốc chống sốt rét hiệu quả nhất hiện nay. Thông qua một
thỏa thuận do MMV sắp đặt, Dược phẩm Roche đã chuyển giao kết quả
của hơn ba năm nghiên cứu về pê-rô-xít tổng hợp này cho công ty dược
phẩm Ranbaxy của Ấn Độ để đẩy nhanh tốc độ phát triển loại thuốc
này với giá thấp nhất có thể.
Hiện tại, loại thuốc này đang trong giai đoạn phát triển thử nghiệm và
có thể trở thành vũ khí mới quan trọng nhất chống lại sốt rét trong một
thế hệ. Nó minh họa cho kết quả của việc quản lý tiên tiến các quyền sở
hữu trí tuệ của MMV để đạt được các mục tiêu của mình, cũng là mục
tiêu của các đối tác của nó là đưa những loại thuốc hiện đại ra thị
trường để chữa trị bệnh sốt rét.
_____________________________________
Richard Wilder là đối tác của Văn phòng Sidley Austin Brown &
Wood ở Washington D.C., Tiến sĩ P. V. Venugopal là giám đốc hoạt